blog | werkgroep caraïbische letteren
Posts tagged with: strips

Pater Bas Mulder is niet meer

De alombekende pater Bas Mulder (88) is gisteren in Nederland overleden aan de gevolgen van het coronavirus. Hij kwam als 28-jarige naar Suriname en vertrok na een halve eeuw terug naar zijn geboorteland.

read on…

Excuses voor racistische tekening in Suske & Wiske

door Eric van den Berg

De uitgever van de bekende stripreeks Suske & Wiske heeft excuses aangeboden voor een “ontzettend racistische” tekening die in een nieuw album van de bekende stripreeks te zien is. read on…

Olamot: strip in Papiaments

‎Jennifer Gomperts‎ schrijft: Ma publika mi kuenta gráfiko Olamot read on…

Stripverhaal over verzetsheld George Maduro

Er komt een stripboek over het leven van de Curaçaose verzetsheld George Maduro. Het is bedoeld voor scholieren en verschijnt begin volgend schooljaar. read on…

Stripboek Quaco. Leven in slavernij doet mee met de Haarlemse striptiendaagse

Het stripboek Quaco. Leven in slavernij doet mee met de Haarlemse striptiendaagse. Bij 37PK, vlakbij het Frans Hals Museum, is te zien hoe het stripverhaal over Quaco (met tekst van Ineke Mok, Walburgpers 2015) tot stand kwam. Je ziet naast originele inkttekeningen van Eric Heuvel, hoe historische bronnen in de strip een plek kregen. Ook kun je volgen wat er allemaal moet gebeuren voordat één pagina uit het stripboek naar de drukker kan – daar is een enorm prikbord voor nodig. read on…

Minister Bussemaker keurt taferelen gouden koets af

door Stuart Rahan

Amsterdam ZuidoosT – Minister Jet Bussemaker van Onderwijs en Cultuur sprak haar afkeuring uit over taferelen op de gouden koets van ontklede mensen, die als slaaf geschenken aanbieden aan blanke mensen. Deze gedachten uitte zij in een vraaggesprek met actrice Gerda Havertong bij de presentatie vrijdag van het kinderstripverhaal Quaco, Leven in Slavernij. read on…

Habibi – Tederheid in een woeste wereld

door Rihana Jamaludin
Habibi
Het lijvige stripboek (655 pagina´s!) Habibi van Craig Thompson, laat een staaltje van meesterschap zien. Beeldende vertelkunst, sublieme illustraties, kalligrafie, filosofie gebaseerd op Arabische geschriften, dat alles verweven tot een onweerstaanbaar boek.
Het verhaal is niet chronologisch verteld, langzamerhand ontrafelt zich de geschiedenis van de hoofdfiguren Dodola en Zam.
Verhaal
Dodola wordt als 9-jarige verkocht als bruid. Haar veel oudere echtgenoot is schrijver van beroep; hij kopieert in opdracht teksten en boeken in Arabisch schrift. Van hem leert ze lezen en schrijven en doet ze de boekenkennis op, die haar tot troost zal  blijken te zijn bij de kwellingen waarmee ze later in haar leven te maken krijgt.
Wanneer drie jaar later haar echtgenoot door rovers wordt vermoord en zijzelf als slaaf verkocht, neemt ze in de slavenkaravaan de 3-jarige peuter Zam onder haar hoede. Ze weet met hem te ontsnappen en ze duiken onder in de woestijn, waar ze op een gestrande boot als in een klein Eden, jarenlang min of meer gelukkig leven.

Wanneer Zam 12 is en Dodola 21, worden ze door mensenrovers van elkaar gescheiden. Het leven toont zich van zijn wreedste kant. Honger, uitbuiting en misbruik moeten ze zien te overleven en ondertussen blijven beide wezen naar elkaar verlangen. Zullen deze door hun ervaringen beschadigde mensen zichzelf en elkaar terug kunnen vinden?
Tragiek
Habibispeelt zich af in de fictieve staat Wanatolia, de lokaties zijn: een uitgestrekte woestijn, een overvolle industriestad en een besloten harem van de sultan. In Wanatolia zijn slavernij en mensenhandel nog heel gewoon en de twee wezen komen er al gauw achter dat hun lichaam niet uitsluitend henzelf toebehoort.
Het harde leven in die ongenadige wereld is echter voor miljoenen armen in de Derde Wereld geen fictie en dat maakt het verhaal van Dodola en Zam zo confronterend.
Hun tragische lotgevallen zijn (ook voor de lezer) alleen te verdragen door de tederheid van de twee wezen voor elkaar.
Menselijkheid komt niet van de rijken en machtigen, die enkel harteloos misbruik maken van de zwakkeren. Dat menselijkheid voortkomt uit de soms zeer verwrongen geest van andere verschoppelingen, maakt het verhaal extra schrijnend. Zoals de door het vissen in de vervuilde, vergiftigde rivier gek geworden visser Noah, die belangeloos armen onderdak verleent. Of de gemeenschap van eunuchen, die de jonge Zam onder hun hoede neemt. Zij streven een spiritueel leven na, maar worden gedwongen zich te prostitueren om in leven te blijven.
Intussen worstelt Zam met zijn tegenstrijdige gevoelens voor Dodola, die hem als een zuster en moeder heeft opgevoed, maar die hij, ouder geworden en geïsoleerd in hun kleine Eden, is gaan begeren.
Wanneer de tragiek de overhand dreigt te nemen wordt het verhaal onderbroken door filosofische overpeinzingen over de eigenschappen van letters, cijfers of geometrische figuren, of door verhalen van het Oude Testament en de Koran. Deze fragmenten met een poëtische verteltrant waarin we de stem van Dodola horen, brengen oases van rust aan binnen de hectiek van verhaal en tekeningen.
Het treurige verhaal eindigt niettemin met de boodschap dat ieder kind de hoop opwekt op een beter leven en ieder kind de wereld beziet met de hoop op geluk en liefde.
Craig Thompson
Craig Thompson werd geboren in 1975 in Michigan, USA. Hij groeide op in een fundamentalistisch christelijk gezin. Zijn ouders screenden alles wat de kinderen te zien kregen en alleen christelijke muziek was toegestaan. Omdat strips werden gezien als iets voor kinderen, mocht hij de zondagskrantenstrips wel lezen, dit was zo´n beetje de enige kunstvorm waarmee hij in aanraking kwam.
Tijdens zijn studietijd maakte hij een strip voor de collegekrant en raakte verslingerd aan het striptekenen. Zo kon hij zijn verhalen vertellen. Na de kunstopleiding werkte hij bij een bureau waar hij o.a.logo´s en verpakkingen voor speelgoed uittekende. ´s Avonds werkte hij aan zijn eigen projecten.

In 1999 debuteerde hij met Goodbye, Chunky Rice, een semi-autobiografische strip. Hij won er meteen de Harvey Award for Best New Talent mee. In 2004 volgde Blankets, een 600 bladzijden tellende autobiografische strip, die met prijzen werd overladen. Aan Habibi werkte hij zes jaar. ´Ik speel met de Islam (in Habibi) zoals ik in Blankets met het Christendom speel`. Habibi won in 2012 de Eisner Award for best Writer/Artist.

De kinderen van de wind

door Rihana Jamaludin
François Bourgeon
François Bourgeon werd geboren in Parijs op 5 juli 1945. Na de kunstacademie is hij drie jaar lang in de leer bij een meesterglazenier. De mogelijkheden in het vak zijn echter beperkt en het restaureren van glas-in-lood-ramen wordt slechts aan de gevestigde namen toevertrouwd. Bourgeon ziet zich dan ook gedwongen om op een andere manier de kost te verdienen. Later zal hij wel naar deze tijd verwijzen als het om zijn kleurgebruik gaat. Bij glas-in-lood-ramen zijn de kleuren immers net zo belangrijk als de tekening zelf.
Min of meer toevallig rolt hij dan de stripwereld binnen. Hij werkt voor verschillende stripbladen. In 1979 start hij voor het blad Circus zijn eerste (toekomstige) bestseller: De kinderen van de wind.
Bourgeon wilde met de serie, die zich in de achttiende eeuw afspeelt, het verhaal vertellen van enkele personen die een reis begonnen, een avontuur op zich, maar ook een weg naar volwassenheid. Naast het feit dat hij onderwerpen als de zee en de scheepvaart kon behandelen (een grote passie van hem) was het vooral het totale gebrek aan ruimte op schepen in die tijd, dat hem fascineerde. Mensen leefden maandenlang op elkaar gepropt in de meest erbarmelijke omstandigheden. Daar wilde hij zich in verdiepen. De manier waarop hij met zijn documentatie omging, had ook zijn weerslag op verhaal, relaties en de psychologie van zijn personages. Andere stripmakers gebruikten enkel documentatie om decors, objecten en feiten te recycleren.

Succes
Op het festival van Angoulême van 1980 wordt hij voor het album Het meisje in het want uitgeroepen tot beste tekenaar van het jaar, hij ontvangt de Prix Alfred. Vanaf het tweede album Het gevangenisschip beginnen de verkopen razendsnel te stijgen. De volgende delen dragen de titels Handelspost Juda, Het uur van de slang en Ebbenhout. Elk album van De kinderen van de wind kende een verkochte oplage van telkens een miljoen exemplaren. De reeks werd in achttien talen uitgegeven.

Documentatie
Maar de alom bejubelde delen van De kinderen van de wind zijn meer dan een prachtig verteld, getekend en ingekleurd avonturenepos. Bourgeon schotelt ons een degelijk gedocumenteerd tijdsbeeld voor, waarin hij zelfs zover ging dat hij belangrijke decors (zoals het zeilschip uit Het meisje in het want en het fort in Dahomey (Benin) in Handelspost Juda) op schaal nabouwde om te zien of alles wel klopte. Geen wonder dus dat het geheel zo authentiek overkomt.
Pacifist
Bourgeon, die zijn pacifistische ideeën nooit onder stoelen of banken heeft gestoken, heeft de haat-liefde thema’s die het raamwerk voor Isa’s avonturen vormen, knap vervlochten met talrijke politieke thema’s. Keer op keer moet de onderdrukker het ontgelden. Of het nu de blanke is die boven de zwarte meent te staan, of de man die boven de vrouw meent te staan, de slavendrijver, de geestelijke, de militair of de bourgeois; allemaal worden zij door Bourgeons pen vlijmscherp neergehaald.

Vrouw

Dat in zijn reeksen de vrouwelijke personages de grootste rol spelen, is een erfenis van zijn werk voor de meisjesbladen Lisetteen Djin. De scenario’s die hij kreeg voorgelegd, waren van de hand van vrouwen en dat speelde ook mee. Geredeneerd vanuit zijn standpunt als tekenaar vond hij het tevens prettiger om vrouwen te tekenen. Hij vond veel voldoening in de sensualiteit van de tekeningen.  Een tweede reden voor de vrouw als hoofdrolspeelster is dat de avonturen die Bourgeon ze laat beleven vaak heftig en gewelddadig zijn en zich afspelen in warrige tijdsperioden. De verfrissende blik van een vrouw op deze situaties is een uitdaging voor Bourgeon als scenarist. Een vrouw geeft volgens hem eerder en scherper haar kritiek op geweld en vernietiging om haar heen. Als brenger van nieuw mensenleven staat ze zelf dichter bij het leven en hecht ze daar veel waarde aan. Tegenover allerlei zaken als slavernij, het leven op zee en oorlog stelt ze zich veel menselijker op.

Hoewel de reeks zich in de achttiende eeuw afspeelt, zijn de gedragingen van Isa die van een rationele vrouw uit de twintigste eeuw. Als een soort verslaggeefster fungeert ze voor de lezer als doorgeefluik met een moderne visie op toenmalige praktijken. Toch ontkende Bourgeon dat ze daarmee uit de context van haar eeuw zou vallen. Personen zoals Isa (die op het einde van de rit niet ouder is dan een achttienjarige!) met een vooruitstrevende blik, waren er in die tijd al wel. Het verzet tegen de slavenhandel bestond al lange tijd en ook de Franse Revolutie, waarbij de burgerbevolking zijn mondigheid vond, stond voor de deur. Omdat ze uit een adellijk geslacht kwam, werden haar ook bepaalde levensvrijheden toegestaan.

Aoean schiet een zwarte neer (plastisch in beeld gebracht door Bourgeon) die op het punt staat Isa met een machette te onthoofden. “‘t Is niet erg, Missie, ‘t was maar een neger…” verdedigt Aoean (zelf een neger) zich tegenover Foristier. Hij voelt zich beter dan andere zwarten, beter dan vrouwen ook. Naar Isa luistert hij liever niet. Zijn superieure zelfbeeld wordt verbeeld door het knijpbrilletje op de neus, ook weer gebaseerd op een echte bril uit de achttiende eeuw. Het is zijn tastbare band met de blanke Europeanen. Hierin schuilt ook Bourgeons meesterschap om mensen van verschillende komaf (en dus niet zomaar representatieve uitschieters van een ras) naast elkaar te plaatsen. 

Ander werkAnder werk van Bourgeon zijn o.a. de series De Gezellen van de Schemering, De Cyclus van Cyann

Bronnen
Zozolala.com Mike Leenders, stripspeciaalzaak.be, Dupuis.com

Heer Bommel in Afrika

Dr. Antoni Folkers & Prof. em.dr. Heinz Kimmerle geven op 26 februari een middagconferentie, i.s.m. uitgeverij Garant over: Religie en geloof in Marten Toonders universum en in het Afrikaanse animisme.

Religie en geloof zijn niet veelvuldig aanwezig in het werk van Marten Toonder. Uit terloopse opmerkingen van Heer Bommel en Tom Poes, maar ook van Zwarte Zwadderneel, de Grote Onthaler, Wammes Waggel e.a., en uit Toonders autobiografie blijkt echter dat hij hierover veel heeft nagedacht en tot duidelijke conclusies is gekomen.Zo lijkt er zelfs een toevallige maar opmerkelijke verwantschap te bestaan met de Afrikaanse spiritualiteit en de daarin aanwezige animistische opvattingen. Deze parallelliteit heeft een wederzijdse verklarende waarde voor het universum van Toonder en voor het Afrikaanse beeld van de wereld.

Antoni Folkers is architect-directeur bij FBW Architects & Engineers met vestigingen in Uganda, Tanzania en Rwanda en oprichter van ArchiAfrika en African Architecture Matters. Hij is gastdocent architectuur in Zuid Afrika en Mozambique.
Heinz Kimmerle is emeritus hoogleraar filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij was gasthoogleraar aan universiteiten in Kenia, Ghana en Zuid-Afrika en is oprichter en directeur van de Stichting voor Interculturele Filosofie en Kunst.
Ze schreven samen Heer Bommel in Afrika.

Datum: Dinsdag 26 februari 2013, 14.30 uur – 16.30 uur
Locatie: Somersstraat 13-15, 2018 Antwerpen
vlak bij Centraal Station en Parking Centraal
(routebeschrijving)
Deelneming is kosteloos, aanmelding is noodzakelijkWilt u aanwezig zijn, klik dan hier
of telefoneer naar Garant-Uitgevers: +32 (0)32312900

Voor meer informatie over het boek, klik hier.

Kuifje in Afrika hoeft niet uit handel

Brussel – Het stripalbum Kuifje in Afrika hoeft niet uit de handel te worden gehaald. De Congolese student Bienvenu Mbuto Mondondo wilde dat het album werd verboden, omdat het racistisch zou zijn. De rechtbank in Brussel gaf hem vrijdag geen gelijk. In het album Kuifje in Congo, dat verscheen in 1931, is Kuifje neerbuigend naar ‘zwartjes’ in de toenmalige Belgische kolonie Congo. Zo laat de stripheld zich dragen door de inwoners.

Rechts: Who’s next? Kuifje in Java?

De Brusselse tekenaar Georges Remi (‘Hergé’) heeft enkele situaties later aangepast. De titel veranderde in Kuifje in Afrika. Ook die nieuwe versie is volgens de Congolees racistisch.

Historische context

De rechtbank meent echter dat tekenaar niet was gedreven door een wens om te discrimineren. De rechters vinden dat het boek bovendien moet worden beoordeeld in de historische context van die koloniale tijd.

Het vonnis leidde tot grote tevredenheid bij uitgeverij Casterman en de firma Moulinsart, die de rechten op Kuifje beheert. Ze hadden eerder gewaarschuwd dat een verbod zou neerkomen op censuur.

Het album zorgde wel vaker voor ophef. Het Britse Centrum Tegen Racisme maakte zich ook al boos. Britse uitgevers besloten de strip toen naar de volwassenenafdeling te verplaatsen, omdat het te schokkend zou zijn voor kinderen. Kuifje in Afrika is het enige album van de Belgische stripreeks die niet in de VS is uitgebracht.

Wereldwijd zijn circa 200 miljoen exemplaren verkocht van de 24 albums over de Brusselse reporter met de typerende kuif.

[van Nu.nl, 10 februari 2012]

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter