blog | werkgroep caraïbische letteren
Posts tagged with: Rooy Felix de

‘Een boze neger die zijn eigendommen komt ophalen; dat is emancipatie’

Otrabanda. Foto © ANP
door Meindert Fennema 
Vloekend haalde de Curaçaose kunstenaar Yubi Kirindongo zijn kunstwerk uit het museum in Willemstad, zag Meindert Fennema. ‘Zijn kunstwerk had meer ruimte nodig, maar die ruimte werd hem door de curator van de tentoonstelling, Jennifer Smit, niet gegund.’
 
Het oude militaire hospitaal van Curaçao, gelegen in Otrabanda, is thans een museum. Het souterrain, dat eigenlijk begane grond is, is door een overstroming onbruikbaar geworden. De ‘bel-etage’ die je met een lange trap bereikt bevat vier zalen, gescheiden door twee brede gangen die elkaar in het midden kruisen.In één van die zalen hangen een aantal zeer waardevolle schilderijen van Nederlandse schilders: Jan Toorop, Carel Willink, de meester-vervalser Van Meegeren en Isaac Israëls (in het Museo di Korsou gespeld als Isaak Israels). ‘Het is een wonder dat ze nog niet gestolen zijn’ zegt bestuursvoorzitter Carlos Weeber, in Nederland als architect bekend onder de naam Carel Weeber.Twee andere zalen staan vol met antiek meubilair, zodanig opgesteld dat het iets van een zolderverkoop heeft. Slechts één zaal bevat schilderijen van Antilliaanse kunstenaars.

Yubi Kirindongo

Heethoofd
Vorige maand werd een speciale tentoonstelling geopend over het thema 150 jaar emancipatie (1863-1913). Die tentoonstelling bevat kunstwerken van hedendaagse Curaçaose kunstenaars, waaronder Felix de Rooy en Yubi Kirindongo. Kirindongo is de bekendste beeldend kunstenaar van Curaçao. Tot 1 juni is hij te zien in het museum Beelden aan Zee, met een overzichtstentoonstelling onder de titel ‘Rebel in Art & Soul’. Yubi Kirindongo is het prototype van de Antilliaan die de Tweede Kamer liever niet meer ziet komen. Hij kwam in 1965 als verstekeling op een vrachtschip naar Europa. Bij aankomst werkte hij als ziekenverpleger en als bokser, maar hij kwam in de gevangenis terecht. Daar kwam hij in aanraking met de kunst. De catalogus van Beelden aan Zee zegt het zo: ‘Eenzelfde heethoofd, steeds achtervolgd, en toch in staat tot het maken van grootse kunstvoorwerpen.’

De meeste kunstwerken in het Museo di Korsou zijn opgesteld in de gangen van het museum. Twee staan er op de veranda, of liever twee stonden op de veranda. Want Kirindongo heeft zijn kunstwerk daar weggehaald. Het stond zijns inziens teveel ingeklemd. Zijn kunstwerk had meer ruimte nodig, maar die ruimte werd hem door de curator van de tentoonstelling, Jennifer Smit, niet gegund.
Jennifer Smit
Foto © Michiel van Kempen
‘Makamba’
Toevallig was ik in het museum voor een interview toen de Curaçaose kunstenaar, samen met een vriend, zijn kunstwerk kwam ophalen. Vloekend en tierend sleepte hij het gevaarte de trap af. Ik kon niet alles verstaan, want mijn Papiaments laat te wensen over, maar ik hoorde hem wel roepen dat hij de professional was en zij de amateur. Jennifer Smit stond een beetje wit weggetrokken in de deuropening terwijl het piece de résistance van haar tentoonstelling afgebroken werd. Ik hoorde hem ‘makamba’ roepen en iets over de kut van haar moeder.Het was een perfecte illustratie van de emancipatie: een boze neger die zijn eigendommen komt ophalen en een huilende blanke vrouw die machteloos toekijkt.De cameraploeg was helaas net vertrokken.

Meindert Fennema is emeritus hoogleraar en columnist voor Volkskrant.nl. Vorig jaar verscheen zijn eerste roman Het slachthuis.

[van de Volkskrant.nl,  21/03/14]

Commentaar van Felix de Rooy op Facebook:

Jennifer Smit kiko ta pasando ku bosnan. Ku e artikulo aki ku yen remarkenan di rasista den e komentarionan aki. Ta kon por ta tin mandamentu di mama asina aki. Ku yen dje kosnan aki… Nunka no por tin harmonia na kórsou den nada, hasta den Arte e kosnan aki tin di pasa,pa tin brongosamentu di hende su kara. Anto pa e skirbido ku un tintu rasista tin di mustra kon e palabranan racista ta kontrodisi otro Makamba ku neger. E skirbido a haña un bon opotunidat di hasi esei. E skirbido Hulandes Meindert Fennema a pone un bon saus den e stoba aki. Laga e hendenan ku lesa e artikulo aki ku un smaak stinki den nan boka. Abo Jennifer komo makamba i Yubi komo neger. Anto otronan tin di katigora Webeer tambe komo e artitekto ku a wórdu korona komo e artiktekto di mas ma;u ku hulanda a konse. Aiiiii no Laga yiu,ami ta keda hari mi ta kontentu ku mi nómber no a wórdo menshoná den e porkeria aki, hasta Feliz tambe ta wórdu hinka den e asuntu aki, sin ku Felix sa. hahahahahahahahahahahahahahhahahahhahahahahahahahahahahahahahhahahhahahahhahahahhhhhahahahhahahhahahahahahahahhaahahhahahahahahhahahahhahhahahahahaahahhahahahah Felix de Rooy

Expositie: Exploring the Past to Envisage the Future

In het kader van de herdenking van 150 jaar afschaffing slavernij in het Koninkrijk der Nederlanden vindt in de eerste helft van 2014 een aantal tentoonstellingen en projecten plaats onder auspiciën van de Stichting Arte ’99; Arte pa Libertat. In 2013 waren er in dit kader al succesvolle tentoonstellingen in diverse musea en galerieën. Zo waren er in Landhuis Bloemhof, het Maritiem Museum, Kas di Kultura, het NAAM en in Pietermaai diverse exposities te zien die elk op eigen wijze het thema belichtten. In 2014 volgen nog Gallery Alma Blou, Mon Art Gallery en opnieuw Landhuis Bloemhof.
De aftrap voor de serie exposities van dit jaar wordt gedaan in het Museo di Kòrsou, waar op vrijdag 14 februari a.s. de opening plaatsvindt van de tentoonstelling Exploring the Past to Envisage the Future. De curator is de Curaçaose kunsthistorica Jennifer Smit. Zij koos ervoor om het grote publiek kennis te laten maken met het werk van veelbelovende jonge beeldend kunstenaars, als ook met artistieke creaties van reeds gevestigde kunstenaars van internationale allure. Alle tien de deelnemende kunstenaars zijn van lokale bodem en wonen en werken op Curaçao. Sommige kunstwerken zijn speciaal voor deze tentoonstelling gemaakt. Ook heeft een aantal kunstenaars zich laten inspireren door de collectie van het NAAM. Van anderen is bestaand werk gekozen dat het thema van de slavernij verbeeldt.
Omar Kuwas – Body Proportions
Deze tentoonstelling omvat verschillende kunstdisciplines, waaronder foto’s, beeldhouwwerken, schilderijen, tekeningen, assemblages, installaties en multimedia werk. De participerende kunstenaars zijn: Tirzo Martha, Felix de Rooy, Tony Monsanto, Avantia Damberg, Ailsa Anastatia, Ivanah Suares, Philip Rademaker, Yubi Kirindongo, Herman van Bergen en Omar Kuwas.
“Cutting edge” noemt curator Smit deze expositie. “De kunstenaars brengen in hun eigen medium de thematiek op verrassende, spannende en onconventionele wijze voor het voetlicht. Deze kunstwerken zullen aanzetten tot reflectie en vooral ook tot een constructieve dialoog over de intense thematiek van de slavernij,” aldus Smit.
Deze tentoonstelling wordt mede mogelijk gemaakt door financiële steun van: Mondriaanfonds, Maduro & Curiel’s Bank, MCIS, Coca Cola, Spigt Dutch Caribbean, CUROM Broadcasting (Z86) en Prins Bernhard Cultuurfonds Caribisch Gebied
Exploring the Past to Envisage the Future
Museo di Kòrso, Van Leeuwenhoekstraat
Van 15 februari t/m 14 mei 2014
Opening: vrijdag 14 februari, 19.00 uur

 

Tropisch Koninkrijk

Felix de Rooy en Kirk Claes – Las tres potencias: Negro Felipe, Maria Lionza, Indio Guacaipuro, triptiek (2013).
Foto Ruben de Heer

De tentoonstelling Tropisch Koninkrijk in Museum de Fundatie in Zwolle vindt plaats in het kader van de viering ‘200 Jaar Koninkrijk’ en geeft een uitgebreid overzicht van de hedendaagse beeldende kunst van Aruba, Curaçao, St. Maarten, Bonaire, Saba en St. Eustatius. Met werk van twintig kunstenaars presenteert het museum een grote variëteit aan kunstvormen: van klassieke schilderijen tot moderne installaties. Een aantal kunstwerken wordt speciaal voor de tentoonstelling op locatie gemaakt. De Nederlands-Caribische kunst onderscheidt zich door haar sterke internationale oriëntatie en multiculturele gelaagdheid.

Heleen Cornet, Mount scenery (2012)
‘Cross culture and cross time’
Tropisch Koninkrijk brengt de laatste artistieke ontwikkelingen op de voormalige Nederlandse Antillen onder de aandacht. Het gaat om internationaal georiënteerde schilder- en beeldhouwkunst, video, film, fotografie, keramiek en installaties. De kunst van de Caraïben wordt vooral in Midden-Amerika getoond, onder andere op de biënnales van Santo Domingo en Havanna. Kenmerkend is de zoektocht van de bewoners van de verschillende eilanden naar een eigen identiteit. Curaçaoënaar Felix de Rooy vatte de kern van deze zoektocht samen met de slogan: ‘Cross culture and cross time’.

Elvis Lopez – She devil (2005)

Een bepalende factor in de kunst van de Nederlandse Caraïben is de Afrikaanse- en Indiaanse erfenis. Daarnaast manifesteert zich binnen de mix van culturen de invloed van Nederland en Europa en ook die van het Midden-Oosten, want sommige kunstenaars op Curaçao en Aruba hebben Joodse en Libanese voorouders. Belangrijke thema’s, behalve de diaspora, zijn geschiedenis, religie, mythen en gebruiken, alsook de huidige sociaal-politieke situatie en niet te vergeten de overweldigende natuur. In veel gevallen ontstaat een boeiend spel van ‘fusions’ en een multiculturele gelaagdheid die de unieke positie van de zes Caribische eilanden in het Koninkrijk der Nederlanden onderstrepen.

Yubi Kirindongo – Comader Rais (2011)

 

Verf, brons en sumpiñas
De twintig kunstenaars op de tentoonstelling gebruiken de meest uiteenlopende materialen, van traditionele media als verf en brons tot afvalproducten en organisch materiaal. Zo maakt Herman van Bergen speciaal voor Tropisch Koninkrijk een reusachtige muur van sumpiñas, de typische doornstruiken van Curaçao. Hij geeft daarmee een stekelig commentaar – ook letterlijk – op de in meerdere opzichten gespleten gemeenschap op zijn eiland. Heleen Cornet toont een reeks poëtische aquarellen op doek, gemaakt in het tropisch regenwoud van Saba. Zij laat daarbij geluiden van de eilandbewoners overgaan in klassieke muziek van Benjamin Britten. Yubi Kirindongo is in Nederland onder meer bekend van zijn deelname aan ‘ArtZuid 2011’ in Amsterdam. Werk van zijn hand bevindt zich in de collectie van museum Beelden aan Zee en is als langdurig bruikleen te zien in de beeldentuin van Museum de Fundatie bij Kasteel het Nijenhuis in Heino/Wijhe. David Bade werd uitgenodigd voor ArtZuid 2013. In 2010 was een overzicht van zijn werk te zien in het GEM in Den Haag. Voor de beeldentuin van Museum de Fundatie maakte hij in 2012 de sculptuur Ins Blaue, de kolossale oranje ridderfiguur, die jaarlijks afreist naar het Lowlands-festival in Biddinghuizen. Beide kunstenaars tonen op de expositie in Zwolle hun meest recente werk.
René Emil Bergsma – Mysticism (1991)

 

Eerste museale overzicht
Tropisch Koninkrijk is het eerste grootschalige museale overzicht in Nederland van de hedendaagse beeldende kunst van alle zes eilanden in het Nederlands-Caribische gebied. In totaal zullen zo’n 130 objecten geëxposeerd worden. Bijzondere aandacht gaat uit naar de specifieke ontwikkelingen en achtergronden van deze kunst, waaronder de relatie met Nederland. De van oudsher sterke culturele band tussen Nederland en de overzeese gebieden blijkt onder meer uit de nauwe samenwerking van het Instituto Buena Bista op Curaçao en Ateliers 89 op Aruba met verschillende kunstacademies en andere Nederlandse kunstinstellingen. Instituto Buena Bista is officiëel partner van KABK, Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag.

Halssieraad van Evelien Sipkes

Tropisch Koninkrijk werd samengesteld door kunsthistoricus en publicist Maarten Jager. Hij selecteerde de volgende kunstenaars: David Bade, Herman van Bergen, René Emil Bergsma, Ruben La Cruz, Yubi Kirindongo, Tirzo Martha, Felix de Rooy & Kirk Claes, Evelien Sipkes, Ellen Spijkstra (Curaçao); Ciro Abath, Stan Kuiperi, Elvis Lopez, Osaira Muyale en Ryan Oduber (Aruba); Nochi Coffie en Winfred Dania (Bonaire); Ras Mosera (St. Maarten); Heleen Cornet en Glenda Heyliger (Saba); Magumbo Muntu (St. Eustatius).

Bij de tentoonstelling verschijnt een drietalige catalogus (Nederlands / Papiaments / Engels), met bijdragen van Maarten Jager, Adi Martis, Felix de Rooy en Maaike Staffhorst, die wordt uitgegeven door Uitgeverij de Kunst. Tropisch Koninkrijk is mede mogelijk gemaakt met steun van de Provincie Overijssel en het Prins Bernhard Cultuurfonds. Hoofdsponsor is Koninklijke De Gruijter & Co., overige sponsors zijn Maduro & Curiel’s Bank N.V. en BCD Holdings.

Museum De Fundatie, Zwolle, van 29 november 2013 t/m/ 16 maart 2014

Op vleugels van gekleurde diversiteit

door Brede Kristensen 
“Als erfgenaam van het koloniaal orgasme, als buitenechtelijke bastaard geschrapt uit het Europese Testament, ontsnap ik de gevangenis van genetische en historische identiteit… Ik ben me bewust van mijn kwetsbaarheid, mijn gemengde identiteit,,, Een tirannieke litanie ontkent mijn gemuteerde genen. Van schaamte bevrijd, vlieg ik op de vleugels van mijn gekleurde diversiteit.”
Met deze woorden opent Felix de Rooy zijn indrukwekkende Ego documenta. Een aandacht opeisend document dat onmiddellijk twee indrukken wekt. Op de eerste plaats de verbazingwekkende veelzijdigheid van Felix de Rooy als kunstenaar: tekst, tekening, theater, film, collage, assemblage. Ongelooflijk.
De tweede indruk is de zware presentie van alles wat hij maakt. Je kunt er niet omheen. Het is er, het eist de aandacht op en nog meer dan dat: het eist een reactie. Negatief geformuleerd is het exhibitionisme, maar dan niet de zoetige variant met zijn misselijkmakende weeë bijsmaak. Nee, in het geval van Felix (omdat ik hem als Felix ken, vind ik het lastig over hem als De Rooy te schrijven) is het een inhoudelijk uitdagend exhibitionisme dat reflectie en reactie onontkoombaar maakt.
Eigenlijk is het toelichtend commentaar, dat Felix graag geeft, totaal overbodig. Zijn werk spreekt een taal die aan duidelijkheid niets te wensen overlaat. Het is Felix ten voeten uit. Hij houdt ervan de dingen overduidelijk, provocerend en onverbloemd te zeggen. Meestal is dat vermoeiend, maar omdat hij in staat is dat in verschillende toonaarden steeds weer verrassend creatief te doen, verveelt het niet. Dat ‘vliegen op de vleugels van gekleurde diversiteit’ maakt hij waar. Mocht iemand van mening zijn dat het zonde is als de ene cultuur zich vermengt met een andere, dat we gevaar lopen onze identiteit te verliezen en het spoor bijster te raken, dan kan het werk van Felix dienen als medicijn om zich van dit vooroordeel te bevrijden. Juist de confrontatie, het conflict en de onvermijdelijke vermenging van culturen is brandstof voor creativiteit. De oorzaak van cultuurcontact en conflict zal meestal een of andere vorm van imperialistisch machtsvertoon zijn. Een uiteindelijk nooit-beoogd neveneffect is culturele bloei. Felix is daarvan het levende bewijs.
Ego Documenta bevat diverse interessante beschouwingen over zijn werk. Charl Landvreugd merkt op dat Felix zelf zijn werk als ‘psychisch realisme’ beschrijft. Vermoedelijk bedoelt hij daarmee te zeggen dat zijn werk de onverbloemde en niet-geïdealiseerde uitdrukking is van de dynamiek van zijn psyche. Wat mij betreft had de label ‘surrealistisch realisme’ ook gemogen, want de werking van de psyche kent veel surrealistische trekken. Het werk van Felix laat dat trouwens overduidelijk zien.
De dynamiek van de psyche wordt sterk bepaald door de liefde-haat-verhouding tussen Eros en Thanatos, de goden van liefde en dood, waardoor Freud werd gefascineerd. Felix ook. En het zit niet alleen maar in de menselijke geest, onze persoonlijke seksualiteit en angst voor de dood, als keerzijden van een medaille. Het conflict tussen culturen is ervan doortrokken. Een cultuur komt in contact met een andere cultuur. Goedschiks of kwaadschiks vindt vermenging plaats, gelijktijdig met afsterving. Want van de oorspronkelijke culturen blijft niets over, die sterven af. De vrucht van vermenging leeft verder. Dat is inclusief het oordeel erover. Alhoewel de vermenging van oordeelsvorming vaak wat meer tijd nodig heeft.
De Europese cultuur heeft dat hybride Caribische geschilder, geschrijf en gemusiceer nog lange tijd als iets minderwaardigs beschouwd en omgekeerd wordt vanuit het Caribische de Europese ‘moedercultuur’ nog altijd met argwaan bejegend. Felix’ openingstekst getuigt van de innerlijke strijd die hij zelf heeft gevoerd om zich van schaamte te bevrijden en als een Icarus te vliegen. Evenals Icarus stortte hij naar eigen zeggen regelmatig te pletter, ‘mijn vleugels verbrand door gloeiende ontkenning en vlammend verraad’. Maar, schrijft hij verder, ‘als een Phoenix uit eigen as herrees ik’… Zichzelf transformerend ‘met penis en pen’. Opmerkelijk dat hij verklaart zich ondermeer met pen te transformeren. Niet met penseel. Ik kom erop terug.
Felix is op Curaçao geboren en getogen uit ouders van Surinaamse afkomst. Zijn vader, René de Rooy, was een Nederlander die op Haïti trouwde met een Haïtiaanse dichteres, Marguerite Grimard, wier prachtige gedichten bij mijn weten nooit zijn gepubliceerd. Van jongs af aan heeft Felix getekend en geschilderd en raakte hij vertrouwd met meer dan alleen de wereld van Curaçao. Zijn ouders hadden een kosmopolitische instelling die door Felix gretig is overgenomen.
Nomade in Niemandsland
De ondertitel van Ego Documenta luidt: ‘het testament van mijn ego in het museum van mijn geest’. Dat kunnen we ruim interpreteren. Het museum van de geest van Felix is een museum van de wereldgeest die zich ook in Felix manifesteert. Achterin het boek vinden wij een door Felix geschreven persoonlijke jeugdgeschiedenis ‘Nomade in Niemandsland’. Een fascinerend verhaal over opgroeien in gecompliceerde Curaçaose omstandigheden. Als je dat verhaal leest, besef je dat het gemakkelijk fout had kunnen aflopen met zo’n gevoelig jongetje dat even gecompliceerd in elkaar stak als de omstandigheden.
Hoe hij zich hieruit heeft kunnen bevrijden en opwerken? Door penis en pen? Van die penis ben ik niet zo zeker. Er zijn heel wat heren die door de dynamiek van hun penis diep in misère zijn gedompeld. Pen en penseel? Zeker, maar ook door de manier waarop zijn ouders hem met veel vallen en opstaan hebben weten te motiveren. En ontmoetingen met mensen op cruciale momenten, zoals een verblijf bij de Limburgse schilder Charles Eyck. Wat dat aangaat heeft Felix geluk gehad. Daarnaast is aan alles merkbaar dat hij mateloos nieuwsgierig is. Die nieuwsgierigheid doet hem afstand nemen, nadenken, verder denken, experimenteren. Zijn verhaal eindigt met deze zin: ‘Op zilverkleurige aluminium vleugels, gleed mijn puberziel op zoek naar haar bestemming in het nieuwe Terra Incognita, een Nomade in Niemandsland’.
Duidelijk is dat hij een van die typische mensen is met een blik die de lokale blik ver te buiten gaat. Jennifer Smit typeert hem als iemand met een ‘wereldziel’, een mens ‘voor wie er geen grenzen zijn. En eigenlijk ook geen landen’. Dat klopt. Hij doet me denken aan de schilder Ronald Kitaj die ooit een diasporistisch manifest schreef. De ondertoon van dit manifest is verwant met de ondertoon van Felix’ verhaal. Hun werk trouwens ook: eigenzinnig, provocerend, exhibitionistisch, geladen met ideeën, zonder ook maar de geringste neiging tot conformisme, maar tegelijk zeer menselijk en inclusief.
Het label ‘psychisch realisme’ is ook wel van toepassing op Kitaj’s werk. Beiden hebben een nomadische ziel. Beiden zijn ook behept met die merkwaardig ambivalente houding tegenover de ‘thuiscultuur’, die je bij veel kunstenaars en schrijvers aantreft. Kitaj zocht naar zijn drijfveren en schreef over zijn zoektocht naar zijn voorland, naar oude gebeurtenissen, inzichten en tradities die dwars door de wereld heen lopen en een uitmonding vonden in hem en zijn werk (R.B.Kitaj, First Diasporist Manifesto, 1989). Op de keper beschouwd is ons bestaan nomadisch van aard. Er is geen thuis, slechts een ‘diasporistisch verlangen naar ‘Jeruzalem’, naar de stad van vrede.
Dat impliceert ook dat er geen plaats is voor vaste identiteiten. Hoogstens voor gefixeerde, en dus onechte identiteiten. In een beschouwing over Felix als cineast wordt dat door Reece Anguiste gesteld. ‘Identity is in freefall, nothing is fixed, everything is fluid and mercurial’. Als Caribische mens is Felix een diasporist, een nomade die verder zal trekken en nieuwe gebieden zal exploreren en nieuwe ontdekkingen zal doen. We kunnen nog heel veel verwachten.
Het thuisfront neemt dat de ‘nomade’ meestal niet in dank af. Is het hier soms niet goed genoeg voor jou? Voel je je boven ons verheven? Weinigen hier op ons eiland zien Felix als een ‘echte Curaçaose kunstenaar’. Terwijl nota bene Curaçao zelf een nationaliteitenmengsel, een ‘niemandsland’ bij uitstek is. We weten er niet goed mee om te gaan en zoeken angstig naar houvast in onze kleine lokale culturele tradities. Anders gezegd: meer aandacht voor het werk van Felix zou niet slecht voor Curaçao zijn.
Ego Documenta biedt een wijds overzicht van Felix’ werk op alle gebieden. Daartussen zijn veel beschouwingen opgenomen over zijn werk, inclusief een groot aantal recensies van film en theater. Ook kritische recensies. Ik ga daar nu niet verder op in. Alles overziende, constateer ik opnieuw dat in mijn ogen Felix op zijn best en ook zijn ‘echtst’ is in zijn assemblages. Die lijken me op zijn lijf geschreven. Met de meest uiteenlopende voorwerpen, die hij overal vandaan heeft gesleept en die ogenschijnlijk geen enkel verband met elkaar hebben, weet hij een wereld op te roepen waarin al die voorwerpen een verrassende symbolische betekenis krijgen. Vrijwel al zijn assemblages doen mij perplex staan, ‘zo had ik niet gedacht dat de wereld in elkaar steekt’. Hier wordt een surrealistische werking realistisch. Assemblages van Felix zijn ook in figuurlijke zin multidimensionaal. Felix blijkt over een sublieme vindingrijkheid te beschikken om de meest wonderlijke dingen ermee op te roepen. Zoals de absurde slavernijgeschiedenis, met al haar onmenselijkheden en krankzinnige vooroordelen. De toeschouwer kan de confrontatie ermee niet ontlopen en wordt tot reageren gedwongen. Daarin schuilt ook een heilzaam effect, een opnemen van dat stuk geschiedenis in onze totale gezamenlijke geschiedenis, de enige manier om niet tot herhaling gedoemd te worden.
Felix geeft zichzelf dus het etiket ‘psychisch realist’. Daarmee uitdrukkend dat hij de psychische dimensie van de werkelijkheid omarmt en daarvan wil uitgaan, of die wil uitdrukken. Realisme kan niet anders dan paradoxaal zijn. Ten eerste kent niemand de werkelijkheid en al helemaal niet zijn eigen psychische werkelijkheid. Ten tweede staat realisme tegenover idealisme en houdt dus in dat idealen, waarden en wat dies meer zij als ondergeschikt aan de psychische realiteit worden gezien. Maar zeker ook in het werk van Felix spelen idealen en waarden een grote rol. Kijk maar naar sommige van zijn maatschappij- en cultuur-kritische films, zijn exposities van wit over zwart enzovoort. Zijn realisme, zoals dat meestal het geval is, is mogelijk bij de gratie van idealen. Daar ligt ook de oorsprong van het tragische. Nomade in Niemandsland is trouwens een tragisch familierelaas. Dus dat van die telkens opnieuw herrijzende Phoenix, moeten we maar opvatten als het herrijzen van een Felix die de werkelijkheid beter heeft leren kennen en die langzaam aan een gevoel voor het tragische ontwikkelt. Opvallend is dat dit gevoel voor het tragische zich vooral aandient in zijn gedichten. Trouwens, het is ook opvallend hoe goed hij schrijft en dicht, zowel in het Papiamentu, het Nederlands als in het Engels. Vermoedelijk krijgen we nog veel nieuws te zien en te horen van de hand van Felix en het is te hopen dat Curaçao deze bont gekleurde vogel leert waarderen. En dus ook zichzelf leert waarderen.
Littekens van de ziel
In het hart gevonden
Scherven uit verleden tijd
Oude pijn baart nieuwe zonden
Op het altaar van vergetelheid
In het hart gevonden
Littekens geleden tijd
Een nieuwe God heelt oude wonden
Bouwt tempels op vergankelijkheid
[uit Amigoe, 1 oktober 2013]

Koloniaal orgasme van sublieme kwaliteit

door Nicolaas Porter

Felix de Rooy. Foto @ Christophe Poulenc
‘In mijn bloed stromen samen: Amazone-indianen, Afrikaanse slaven, slavenhouders en abolitionisten uit Nederland, Duitsland, Frankrijk en Portugal. In mijn hart is de strijd om raciale en culturele identiteit voorbij. Beslecht door generaties spermatozoön  en eicellen ben ik bevrucht, volgroeid en uitgeperst en gebaard: een verse vreemdeling op aarde‘, zo schrijft Felix de Rooy (1952) over zichzelf in het pas uitgekomen boek Ego Documenta dat onlangs ook In Suriname werd gepresenteerd. Een kloek  en mooi uitgegeven boek waarin de lezer kennis kan maken met het turbulente leven en het magistrale werk van Felix de Rooy. Een briljant beeldend kunstenaar, film-  en theatermaker maar ook dichter en schrijver.
Portret van Felix de Rooy door Cliff San A Jong  (olieverf op canvas 1990)
Om met dat laatste te beginnen. Aan het eind van het boek  vindt de lezer een levensbeschrijving van Felix de Rooy door Felix de Rooy met als titel: ‘Nomade in Niemandsland: kroniek van een koloniaal orgasme’. Zelden ben ik een autobiografisch stuk tegengekomen van deze overweldigende kwaliteit. Felix de Rooy beschrijft zijn leven met verbijsterende en bewonderenswaardige eerlijkheid en toont daarbij en passant zijn hoogstaande literaire kwaliteiten en hoewel in dit boek alles draait om leven en werk van Felix, is er nergens sprake van hinderlijke ijdelheid net zo min als er sprake is van ongepaste bescheidenheid. Bij het lezen werd ik bevangen door ongegeneerd plezier. Felix de Rooy beschikt over een ingehouden, verfijnde humor die het lezen van dit boek nog aangenamer maakt dan het toch al is. In het boek verder een stroom van schilderijen, tekeningen en objecten die op hun beurt zonneklaar aantonen dat we hier te maken hebben met een kunstenaar van wereldformaat. Daarnaast ook prachtig fotowerk van zijn verschillende toneelstukken, documentaires en filmprojecten. Het is bijna niet te geloven dat dit alles is voortgekomen uit één man. Felix de Rooy wordt getypeerd als een renaissanceman. Een terechte omschrijving van iemand die erin slaagt zo ongelooflijk veelzijdig te produceren maar die ook van het leven zelf nog een kunstwerk weet te maken.
Felix de Rooy – Resurrection (1987)
Felix de Rooy werkt overduidelijk vanuit zijn Surinaamse, Antilliaanse en Nederlandse roots en lijkt voortdurend op zoek te zijn naar universaliteit. Aanvankelijk deed hij dat vanuit tegenstellingen, ook door hem zelf naar hartelust verscherpt,  maar gaandeweg, met het aanbreken van de mildere jaren,  ging hij verbindingen aan met spiritualiteit in de ruimste zin van het woord en zocht hij naar helende vermogens die ook in hem aanwezig blijken te zijn. Want jazeker, er is sprake van geschiedenis, soms zelfs van een loodzware geschiedenis bijvoorbeeld de gruwelen van de slavernij. Maar Felix wil ontsnappen uit de gevangenis van genetische en historische identiteit naar zoals hij het zelf  zegt   ‘het Niemandsland van het vuilnisbakkenras dat zich met een door onderdrukking en twijfel gesnoerde mond – grenzeloos en anarchistisch vermenigvuldigt. Onderhuids en tussen de lakens tegen raciale ontkenning en nationale afstoting in.’
Deze ontsnappingspoging geeft ons licht en lucht maar ook een stroom van onvergetelijke kunst. De wereld wordt beter door het geschenk van Felix de Rooy. Dat staat voor mij als een paal boven water.
Felix de Rooy: Ego Documenta; The testament of my ego in the museum of my mind.  Kit Publishers- Amsterdam, 2012. ISBN 978 94 6022 209 2

Expositie Felix de Rooy

Op zondag 4 november 2012 is in aanwezigheid van de kunstenaar een schilderijenexpositie van Felix de Rooy geopend door kunstcriticus en publicist Rob Perrée. In de decennia die Felix de Rooy actief is, heeft hij al een indrukwekkend oeuvre ontwikkeld zowel in Nederland, Suriname als op de Antillen. Niet alleen als beeldend kunstenaar, maar ook als regisseur en curator. Om deze redenen en omdat hij in november 60 jaar is geworden, wordt in Galerie 23 een tentoonstelling van zijn schilderijen gehouden.

Opening tentoonstelling: zondag 4 november 2012  t/m 22 november 2012
Openingstijden: ma-vrij van 9.00 – 17.00, zat en zon van 11.00 – 17.00
Adres: KNSM- laan 307- 309, 1019 LE Amsterdam
Tel. 020-6201321
www.galerie23.nl

Koloniaal orgasme schrijft boek

Barbara Martijn & Felix de Rooy (red.)– Ego documenta

Felix de Rooy is een ‘renaissance man’. Een briljant beeldend kunstenaar maar ook een gepassioneerde film- en theatermaker, tentoonstellingsmaker, opiniemaker en dichter. Hij is een van de oprichters van Theater Cosmic in Amsterdam. Werkend vanuit zijn Surinaamse, Antilliaanse en Nederlandse roots is hij voortdurend op zoek naar de universele kern van het bestaan.Hij heeft zichzelf meermaals getypeerd als koloniaal orgasme, als buitenechtelijke bastaard geschrapt uit het Europese Testament: “Zo ontsnap ik de gevangenis van genetische en historische identiteit. Gevlucht naar het mythische land van La Race Mélangée: het Niemandsland van het vuilnisbakkenras. The Invisible Race dat zich – met een door onderdrukking en twijfel gesnoerde mond – grenzeloos en anarchistisch vermenigvuldigt. Onderhuids en tussen de lakens, tegen raciale ontkenning en nationale afstoting in.”

Het boek Ego documenta schenkt ruime aandacht aan de beeldende kunst bestaande uit schilderijen, wandkleden, assemblages, collages en digitale colleges. Geeft een overzicht van zijn theaterstukken en films en over zijn werk als curator aan verschillende tentoonstellingen.

Felix de Rooy is zowel nationaal als internationaal meerdere malen bekroond voor zijn werk. Dit prachtig vormgegeven hardcover boek geeft een overzicht van de man en zijn werk.
Boekpresentatie
De feestelijke presentatie zal plaatsvinden op donderdag 8 november 2012 in het MC Theater, Polonceaukade 5 in Amsterdam. Het programma begint om 20.00 uur. U bent van harte welkom vanaf 19.30 uur. De boekpresentatie in Suriname zal op 21 december plaatsvinden van 19-20u in de Garden of Eden.

Monografie van Felix de Rooy

In het werk van multi-disciplinair kunstenaar Felix de Rooy is zijn, door vele culturen gevormde ziel altijd op een intense en vaak ook lauwerende manier zichtbaar én voelbaar.  Dit heeft hem zowel in Nederland als internationaal vele malen erkenning gebracht. In de decennia die De Rooy actief is heeft zich een behoorlijk oeuvre ontwikkeld. Beeldende kunst, theater, film, tentoonstellingen, literatuur: hij deed het allemaal op hoog niveau en met een geheel eigen signatuur.

Wellicht tijd voor een overzicht? Ja zeker!  Een overzicht in boekvorm. Een monografie. Als inspiratie voor fans en aanstormend talent. Een  nalatenschap en intrigerend naslagwerk. Zowel in Nederland als in Afrika, Suriname en het Caribisch gebied, maar ook in verschillende andere Europese landen en de USA heeft de Rooy gewerkt, culturen opgesnoven en zijn sporen nagelaten. Voor iedereen die aangeraakt is door zijn werk en voor iedereen die het nog wil leren kennen maken we dit prachtige boek.

Door een bijdrage van Fonds BKVB en het enthousiasme van uitgever KIT Publishers zijn we al ver gevorderd met de vormgeving van de monografie. Een 208 pagina’s tellend hardcover kunstboek in full colour.

We komen, om het proces tot het beoogde en succesvolle einde te brengen  € 10.000,– te kort.

U kunt door een bijdrage te doen deelnemer worden aan de totstandkoming van de monografie van Felix de Rooy. Dit kan op vele manieren, zoals u hier rechts op deze pagina kunt zien.
Enkele daarvan brengen u, indien gewenst, op een feestelijke gelegenheid dit komende najaar:
– U kunt als speciale gast een door Felix de Rooy samengesteld onderdeel van Africa in the Picture bijwonen: Caribbean Classics.
– Of u kunt aanwezig zijn bij de opening van een tentoonstelling van beeldend werk van Felix de Rooy in Gallerie 23.
– U kunt ook kiezen voor de feestelijke boekpresentatie op 8 november in het MC Theater.

Iedere bijdrage is welkom, wij vragen u dan ook geef wat u kunt, geef gul en toon uw waardering voor kunst en cultuur in het algemeen en voor Felix de Rooy in het bijzonder.

Dank u wel!

Vuurvogel of feniks?

Onderdeel van de door Felix de Rooy samengestelde kunstmanifestatie Art in Public, tijdens Keti Koti 2012 in het Amsterdamse Oosterpark.

Art in Public – De Emancipatie Voorbij

Het kunstproject Art in Public- De Emancipatie Voorbij, onderdeel van het Keti Koti Festival, toont aan hoe de transatlantische slavernij en de daarmee gepaard gaande grootscheepse migratie zijn invloed heeft op hedendaagse kunstenaars met een diverse achtergrond. Felix de Rooy, de beeldend kunstenaar die de controverse niet schuwt, treedt op als curator in deze expositie. Hij wil een laagdrempelige expositie samen stellen, met het moment van de afschaffing van de slavernij, 1 juli 1863, het begin van de emancipatie, als vertrekpunt.

De grootscheepse migratie

De grootscheepse migratie van de verschillende bevolkingsgroepen in Suriname, als gevolg van de afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863, bracht een culturele kruisbestuiving tot stand die doorwerkt tot in Nederland.
Cliff San A Jong
Die culturele kruisbestuiving van de verschillende bevolkingsgroepen na de afschaffing van de slavernij staat centraal in het project Art in Public – de Emancipatie Voorbij. De Rooy gaat op zoek naar werken die binnen dit kader passen en die de migratie-evolutie kunnen vormgeven. Puttend uit het werk van o.a. Armand Baag, Angèle Etoundi Essamba, Francis Sling, Charl Landvreugd, Remy Jungerman en Ruben La Cruz, alsook uit het fotoarchief van het KIT, wil De Rooy de expressie van culturele fusies, voortgekomen uit “een koloniaal orgasme”, in een kunsthistorische tijdlijn vatten en voor een breed publiek inzichtelijk maken.
Armand Baag
Een scala aan foto’s en schilderijen opgeblazen tot grote billboards
Uit een scala aan foto’s en schilderijen wordt een selectie, al dan niet in compilaties, opgeblazen tot grote billboards, die de basis vormen voor de aankleding en de omheining van de tent van de ‘Boni-Tula Oso’. Binnen de omheining wordt een rondgang gecreëerd waar het werk van de uitgekozen kunstenaars wordt geëxposeerd op canvas. Op het podium in de tent loopt een programma van spoken word, theater en dans.
Deelnemende kunstenaars:
Charles Corsen

 

  • Cliff San A Jong
  • Charl Landvreugd
  • Marquez Malacia
  • Wim Hardeman
  • Ruben La Cruz
  • Remy Jungerman
  • Armand Baag
  • Francis Sling
  • Charles Corsen
  • Augusta Cornelia Paulina Curiel
  • Julius Eduard Muller

 

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter