blog | werkgroep caraïbische letteren
Posts tagged with: Nortan Ruth

Prinses Ivana moet zelfbeeld Afro-Surinamers stimuleren

door Ruth Nortan

Paramaribo – Prinses Ivana, het prinsesje dat haar haren niet wilde kammen, is een sprookjesfiguur uit het debuutboek van Hilly Arduin. Het boek is niet per se geschreven voor het Afro-Surinaamse kind, maar voor elk kind. De Afro-Surinamer zal zich echter herkennen en identificeren bij het lezen van het boek, waarin onder meer het kroeshaar van de Afro-Surinamers een belangrijk thema inneemt.

Woensdag debuteerde vertelkunstenaar Hilly Arduin met haar eerste boek: Prinses Ivana het prinsesje dat haar haren niet wilde kammen. Het boek is een prachtige glossyuitvoering met illustraties van Gerold Slijngard. Arduin geeft de lezer een duidelijke boodschap mee: waardeer de schoonheid van de Afro-Surinaamse haardracht.

Hilly Arduin tijdens de presentatie van haar boek in Tori Oso.

Het begint bij het zelfbeeld

Arduin vertelde aan de hand van een anekdote over haar kleinzoon het zelfbeeld dat bij kinderen leeft. Fundamenteel moeten wij onze kinderen een juist en positief zelfbeeld bijbrengen. Daar begint het mee. Elk kind zwart, geel, wit of bruin is een prinses. “Ik riep mijn kleinzoon en zei: “Kom, ik ga je een leuk verhaaltje vertellen over prinses Ivana. Mijn kleinzoon keek naar het plaatje en zei: ‘Prinses Ivana is geen prinses, want ze is niet wit en ze heeft geen blond haar.’”

Precies daar begint het; wat leren we onze kinderen over hoe zij zichzelf moeten zien? Met dit boek heeft Arduin de toon gezet om meer waarde te hebben voor de eigen cultuur met name de haarcultuur (kroeshaar). Elk kind kan een prinses zijn. Eddy van der Hilst was gekant tegen het idee ‘prinses’, laat dat maar voor de witmans’, zei hij. Echter werd dit tegengesproken door een opmerking uit het publiek, dat er in Afrika ook sprake van was de Ashantikoning en zijn koninkrijk met daarin prinsen en prinsessen.

Gekoppeld aan de boekpresentatie was er ook een haarshow van zus Bena, waarin verschillende zeer kunstige kapsels werden gepresenteerd aan het publiek. Adoo tetey of tompu ook wel bekend als de motjo kumba was een van de blikvangers. Ook het trouwkapsel voor kroeshaar was prachtig en kunstig gemaakt door kapster Lilian. Stanley Slijngard ‘Sombra’ wist met zijn poëzie en agers’ tori’s menigmaal het publiek aan het lachen te brengen.

“Het illustreren van dit boek heb ik als een echte uitdaging gezien. Op basis van onderzoek naar de Afrikaanse cultuur heb ik binnen korte tijd de composities gemaakt. Verschillende bezoekers lieten zich positief uit over de prachtige, kleurrijke en mooie tekeningen die herkenbaar zijn en tot de verbeelding spreken.”

[uit de Ware Tijd, 27/01/2012]

Radjindre Ramdhani: “Clark Accord was een buitengewoon begenadigde schrijver”

door Ruth Nortan

Paramaribo – De boekpresentatie van Plantage d’Amour van de overleden schrijver Clark Accord, vond donderdagavond plaatst in de benedenverdieping van de CCS-bibliotheek. De bezoekers zaten hoopvol te wachten op wat er komen zou. Herman en broer Tinio Tojo zorgden voor de openingsact van de avond middels traditioneel tromgeroffel, helemaal in lijn van de zoektocht van Clark Accord naar zijn roots.

Rosita Leeflang, de presentator van de avond heette het publiek welkom. Onder de aanwezigen bevonden zich onder andere ex-president Ronald Ventiaan en zijn vrouw Liesbeth, een vertegenwoordiger van de Nederlandse Ambassade en andere hoogwaardigheidsbekleders.

De presentatie van Plantage D’Amour. Namens de familie werden exemplaren overhandigd aan twee organisaties namelijk: het Bigisma Platform en Sorgu Wi Lespekiwan om respectievelijk computercursussen en een maaltijdprogramma voor seniore burgers wederom op te pakken. Ook verschillende onderwijsinstellingen kregen elk twee boeken overhandigd, alsook de Schrijversgroep ’77 waarvan Clark lid was. Foto: Claudio Barker

Mooie herinneringen

Het boek werd op 28 oktober in Nederland gepresenteerd en donderdagavond 15 december was het de beurt aan Suriname. Mooie herinneringen aan Clark Accord werden door de verschillende sprekers opgehaald. Elviera Sandie, voorzitter van de Nationale Commissie ‘VN jaar voor de Afrikanen in Diaspora 2011’, sprak het goed opgekomen publiek kort toe en moedigde het aan de legacy die Accord ons naliet te bewaken en vooral over te dragen aan de volgende generatie.

Persoonlijke vriend Jason Watkin roemde de grote verteldrang van Accord. “Clark hield van vertellen ook al viel je in slaap, vertelde hij rustig zijn verhaal door. Jason, Jason”, klonk het dan “je slaapt”. Deze uitspraak heeft betrokkene vaker moeten aanhoren wanneer Accord weer eens aan het vertellen was geslagen. Watkin las delen uit het jongste boek van Clark Accord Plantage d’ Amour voor, die de bezoeker uitnodigden zelf de prachtige passages te willen lezen. Ook een gedeelte uit Bingo werd door Watkin voorgelezen. Het boek waarin de schrijver het maatschappelijk probleem van de gokverslaving aan de orde stelt.

Speciale band

Clark Accord had een speciale band met zus Mavis die een even grote verteller was. Volgens Mavis was Clark een familiemens. Stappend in de voetsporen van zus Mavis volgde Clark in Nederland ook de opleiding Verpleegkunde, maar gaf een draai aan zijn bestemming door een cursus Visagie te volgen en in Oostenrijk en Zwitserland zich verder daarin te ontplooien.

Clark stapte uit zijn goedbetaalde carriere in de modewereld, om schrijver te worden. Deze stap was niet tevergeefs. Zelf geloofde de schrijver dat zijn boekwerk Tussen Apoera en Oreala zijn beste roman was, zelfs beter dan De Koningin van Paramaribo. Clark hekelde daarom ook het feit dat hij vaker werd geroemd om dat ene boek, de Koningin van Paramaribo Maxilinder, “alsof ik geen andere boeken heb geschreven”, klaagde hij weleens.

Clark Accord, zo mag gerust gesteld worden, was een succesvol mens tot zijn laatste adem toe. Een man van stijl die elkeen het gevoel gaf bijzonder te zijn. Zus Mavis: “Clark had een bijzondere persoonlijke band met eenieder. Dit werd wederom gekenschetst door Radjindre ‘Radja’ Ramdanie, schrijver van onder meer Jorka tori I en II, in zijn bewondering voor Accord.

Doorzettingsvermogen

Ramdhani: “Clark Accord heb ik persoonlijk gekend en hij was meer dan een fantastische schrijver. Hij was een buitengewoon begenadigde schrijver. Ik benijdde hem om twee dingen: zijn enorme doorzettingsvermogen als onderzoeker/schrijver en de manier waarop hij dat als leesvoer gaf aan zijn lezerspubliek en ik benijdde hem om zijn Six-pack. Ik heb One-pack, te danken aan bami en nasi.

Jammer genoeg heeft Clark niet de gelegenheid gehad om zijn grootse roman te voltooien. Maar het boek, uitgegeven door Nijgh & Van Ditmar, is een bijzonder boekwerk. Ik heb het boek al vier keer uitgelezen omdat het zo bijzonder is. Ik liet het boek kopen in Nederland omdat ik niet wachten kon op de presentatie in Suriname.

Het boek is volgens Ramdhani een ‘must’ niet alleen voor elke afro-Surinamer (creool), maar meer nog voor de andere etnische groepen, omdat wij op die manier leren over elkaars geschiedenis. In het boek worden vooroordelen zoals ‘De slaven wilden niet werken op de plantages en de neger is lui’ weerlegd.

Voorouders

Plantage d’Amour is een prachtig boekwerk geworden, waarin Clark op zoek gaat naar zijn voorouders in Plantage Berlijn en Plantage d’Amour. De avond, die een heel gevarieerd karakter had met een foto(video)productie samengesteld door broer Marcel, werd ook opgeluisterd met sokopsalmen van Naks. Sokopsalmen waren typerende elementen voor presentaties van Clark in Nederland.

Zus Mavis: “Ik vond het een zeer mooie avond. Ik voelde dat Clark aanwezig was en ik had zoiets van ik moet dit voor Clark doen. Clark was een man van detail, van stijl. Ik moest voor deze gelegenheid dan ook mooi zijn. Ik ben ook zeer tevreden over de opkomst. Het was al met al een interessante avond. Radja Ramdhani belichte een andere kant van Clark die ik vaak hoor. Clark heeft altijd een persoonlijke band gehad met mensen en Radja is daar één van. Clark was een prettig mens, die zichzelf oversteeg. Het was een mooie avond in stijl voor Clark, waar ook moeder Jeanet van heeft genoten.

[uit de Ware Tijd, 19/12/2011]

Bryan X is een meesterstuk

Herkenning met… en toch verwarring, geweldig spel

door Ruth Nortan

Paramaribo – ‘Magnifico’ roept een enthousiaste José na afloop van theatervoorstelling Bryan X. Afgelopen vrijdag vond in theater Unique de première plaats van het stuk, geschreven en geregisseerd door Sharda Ganga.

De voorstelling maakt op een hilarische manier serieuze kwesties bespreekbaar. Bryan bezoekt na jaren te kampen met nachtmerries dr. Hooplot. Bang om door anderen herkend te worden laat hij haar als cliëntennaam de letter ‘X’ optekenen. Cliënt X in plaats van patiënt X, omdat Bryan weigert te accepteren dat hij een patiënt is.

In gesprek met dr. Hooplot passeren zowel prettige als minder prettige herinneringen de revue. Ook de relatie met zijn jeugdvriend Marvin komt aan de orde. Bryan is te zien als leider, met zijn aanhangers en hun verschillende (on)beantwoorde behoeften als voorzitter, lover (waarbij Lydia en Wanda een zeer voorname rol spelen), en toch patiënt. Op meesterlijke wijze zijn verschillende rollen in het stuk verwerkt waarin personen uit politieke groeperingen en tal van verenigingen aan het woord komen.

 

Bryan X is volgens bezoekers zeer zeker de moeite waard. “Het stuk is Magnifico, mang. Geweldig hoe Idi de verschillende personages gestalte geeft. Lemmers, die speciaal voor het stuk een ‘hairdo’ [een kalend voorhoofd, ... red.] onderging, heeft een topstuk neergezet. Deze welbespraakt overkomende ‘leider’ komt door zijn zeer vlotte babbel heel geloofwaardig over. Zijn kapsel en de intonaties in zijn monologen dragen daaraan bij.

 

Bryan X wordt gespeeld door een cast van acht mensen die tien personages vertolken. Idi Lemmers als Bryan, Kwasie Vreden als jonge Bryan, Ellen Abendanon als dr. Hooplot, Ori Plet als Marvin, Tanuya Manichand speelt Lydia, Wanaha de Vries vertolkt zowel Agnes als directeur, Clifton Sno speelt Harold en Pa, en Marina Pinas is Ma. De Mighty Youth fungeerde als versterking van de stemmen bij de vocale delen. Er is niet echt sprake van bijrollen, omdat haast elke rol bijdraagt aan het ‘zijn’ van dit stuk. Geen enkele rol is overbodig.

 

“Het meest geweldige is om al deze mensen van wie je het eigenlijk niet verwacht te zien samenspelen”, zegt Zabdai Zamuel over de cast. “Ik ben aangenaam verrast. Mensen die in hun dagelijks leven iets anders doen en dan tegen je zeggen aan het einde van zo’n productie ‘ik wist nooit dat theater maken zo leuk kon zijn’. Je moet het zien als de grootste rapper die een kinderboek schrijft. Dat is de keerzijde van de medaille. De andere kant van de persoon die we niet eerder hebben gekend.” Helen Kamperveen vindt het prima dat er goede politieke stukken worden gemaakt en gepresenteerd. “Een goed stuk.”

Producer Eartha Silos: “Bryan X is een geweldig goed stuk. Elke keer als ik de productie zie, merk ik andere zaken op die mij eerder niet waren opgevallen. Ook al draait dit stuk vijftig keer, ik denk dat ik vijftig keer zal genieten.” Volgens Eartha zit de kracht van dit stuk in de manier waarop het is geschreven. “Sharda wordt steeds beter”, zegt Silos. Zelf zegt Ganga dat het stuk het product is van tien jaren werken met verschillende groepen en verenigingen. Het is wat ik allemaal heb meegemaakt en datgene dat mij fascineert heb ik in dit stuk verwerkt. Het stuk is volgens Ganga aangepast. Het was al geschreven, maar vanwege omstandigheden moest het worden aangepast. Van het nieuwe product mochten de premièregangers afgelopen vrijdag deelgenoot zijn. Volgens Silos is het stuk uitzonderlijk goed vanwege de manier waarop de intriges, de verwarring en de herkenning verwerkt zijn. Het gaat om het systeem dat herkenbaar is. Enigzins herkent men Harish Monorath of is het Melvin Bouva? Wie is het nou eigenlijk? De verwarring is compleet omdat op de personages die gespeeld worden niet voor de volle 100% een etiket te plakken is. Dit is meesterwerk.

 

Ellen Abendanon, Sharda Ganga en Idi Lemmers tijdens een repetitie in Theater Unique

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter