blog | werkgroep caraïbische letteren
Posts tagged with: KIT

The Subject(s) of Slavery

The Paintings of Dirk Valkenburg and Albert Eckhout as Sites of Remembrance

This public event explores how art and material culture can act as sites of remembrance of and engagement with the slavery and colonial past. This event is the prelude to the international workshop Art, Material Culture and the Dutch Empire: Dirk Valkenburg and His Worlds. Rebecca Parker Brienen will deliver the keynote lecture, followed by a moderated interview conversation with a panel of scholars, curators and artists. read on…

Redressing Colonial Alienation

The Research Center for Material Culture organizes: Our Research Fellow Catherine Lu will be giving a lecture on her ongoing research. In this lecture she will address the role of material culture in practices of disalienation and nonalienation. read on…

Valika Smeulders – Muzik di zumbi: Caribische stemmen in Nederlandse musea

Tekst Rudolf van Lierlezing 2019, uitgesproken in Leiden op 15 februari 2019

 

Ik zit in het theehuis in het Openluchtmuseum. Naast mij zit een klein meisje met korte blonde staartjes ademloos te luisteren naar een verhaal over een spin die de wereld te slim af tracht te zijn. De spin heet Anansi en zijn verhalen zijn honderden jaren geleden meegereisd met Afrikanen die door mensenhandelaren naar het Caribisch gebied zijn gebracht. Anansi’s verhalen worden in Arnhem verteld door een Curaçaos-Nederlandse vertelster, Edith Boutisma. De ouders van het meisje zitten er ietwat ongemakkelijk bij wanneer Edith vertelt over de Nederlandse slavenschepen. Het meisje niet, dat wil vooral even de blauwe kraal vasthouden die Edith in een mooi doosje bij zich heeft. Kralen die een betaalmiddel waren in die onmenselijke handel, maar die nu door de nazaten van die gruwelijke geschiedenis juist als teken van zelfbewustzijn worden gedragen. read on…

De gifbeker van het slavernijverleden moet helemaal leeg

door Sietske Bergsma

De gifbeker van het slavernijverleden moet helemaal leeg. ‘Een tentoonstelling die, zo hopen de samenstellers, aanzet tot nadenken over hoe je moet omgaan met deze zwarte bladzijde uit de geschiedenis.’ Wie de berichten vandaag leest over een aangekondigde langjarige expositie in het Tropenmuseum komt regelrecht terecht in een door de linkse kerk met hernieuwde energie tot leven gewekte Christelijke werkelijkheid. read on…

Tropenmuseum : Heden van het slavernijverleden

Opening 6 oktober 2017, 14.00 – 16.00 uur
Gratis toegang, meer informatie & aanmelden via Facebook.

Slavernij en de verhalen van de tot slaaf gemaakten maken deel uit van een gezamenlijk, door zwart en wit gedeeld verleden. In 1863 maakte de Nederlandse regering wettelijk een einde aan slavernij, maar honderden jaren van koloniale overheersing lieten sporen in onze maatschappij na die nog steeds voelbaar zijn. read on…

Bussemaker en Dekker, doe iets aan deze KNAW

Interier van het Trippenhuis, zetel van de KNAW aan de Amsterdamse
Kloveniersburgwal.
 

door Marc Chavannes

Het wordt steeds gekker bij de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen. Het walhalla van wetenschappelijk Nederland wordt volgende week voor de Ondernemingskamer gedaagd als de hoogmoed van bestuur en directie niet snel plaats maakt voor de rede en normale omgangsvormen. De Ondernemingsraad van de KNAW gaf de eigen leiding deze week een laatste kans.
Een klein jaar geleden berichtte ik op deze plaats over het ‘digitaal geestenpaleis’ dat bij de KNAW nog onder voorzitterschap van de gelauwerde Robbert Dijkgraaf werd bedacht en onder zijn opvolger Hans Clevers nu als Humanities Center definitief moet ontstaan in een deel van het Koninklijk Instituut voor de Tropen. Tegen aanzienlijke meerkosten.
Clevers weet alles van moleculaire genetica. Hij gaat er van uit dat wat samenvoeging van enkele instituten op zijn gebied heeft opgeleverd ook zal opgaan voor hoog aangeschreven instituten die taal, geschiedenis en culturen bestuderen. Samen met de KNAW-directeuren Hans Chang en Theo Mulder gaat hij heel ver om het idee door te zetten, mét marmeren trappen.
KITLV, Leiden

 

De schade is aanzienlijk. Om het Humanities-paleis te bekostigen hebben de commandanten van de KNAW ook besloten het al 42 jaar bestaande ICIN-Netherlands Heart Institute te sluiten. Voor maar 1 miljoen euro per jaar produceert dit samenwerkingsverband van acht academische hartcentra 20 procent van het wetenschappelijk werk onder KNAW-vlag.
Het ICIN werd een jaar geleden als ‘excellent’ en te bescheiden over zijn eigen prestaties beoordeeld door een internationale visitatiecommissie. De KNAW was daar toen trots op. Nu moet het dicht. Opgegeven reden is de efficiencykorting die de KNAW is opgelegd, maar ieder argument ontbreekt waarom dat tot complete opheffing van een goed lopend instituut moet leiden, een model nog wel van het type bureaucratie-arme wetenschappelijke samenwerking dat alom wordt verlangd door Den Haag. De OR van de KNAW heeft negatief geadviseerd. Michel Rog (CDA) stelde Kamervragen.
De KNAW neemt hier een voorbeeld aan de minieme bezuiniging die minister Bussemaker realiseerde door de subsidie aan het actieve Montesquieu Instituut in Den Haag te schrappen – ook zo’n voorbeeld van lean and mean interuniversitaire samenwerking, in dit geval op het gebied van parlementaire democratie in Nederland en Europa. Weinig gewonnen, veel vernietigd. (Voor de volledigheid: ik zit in hun Adviesraad, anders had ik er meer over geschreven.)
Een KITLV-uitgave

 

De sloopbal van de KNAW-top heeft ook het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) in Leiden getroffen. Dit instituut van wereldfaam dat vooral Indonesische en Caraïbische cultuur onderzocht, is vrijwel ontmanteld.
De collectie is haastje-repje ondergebracht bij de Leidse Universiteitsbibliotheek, in afwachting van een grootse Azië-bibliotheek waar geen geld voor is. De niet-ontslagen onderzoekers werken elders zonder hun materiaal voort. Weg is de leeszaal waar alle vakgenoten langskwamen. Pech voor de vereniging die eigenaar is. Dankzij een spreekverbod las u er weinig over.
Het in de hele wereld bekende internationale studiecentrum NIAS in Wassenaar, waar tal van belangrijke boeken zijn geschreven en contacten zijn gelegd tussen slimme mensen op zeer verschillende gebieden, wordt opgedoekt. Moet in het Humanities Center integreren met de lexicologen en onderzoekers van de Nederlandse geschiedenis. Allemaal interessante types maar samen op kantoor, leidt dat tot wonderbaarlijke nieuwe inzichten?
Bij sommige instituten heeft men tot nu toe welwillend meegewerkt. Er zou 15 miljoen extra te verdelen zijn. Maar ook daar is de twijfel omgeslagen in wrevel. De nieuwe huisvesting kost jaarlijks 6 à 8 ton meer dan de huidige huren, naast 4 of 5 miljoen aan verbouwingen. De KNAW-brede Ondernemingsraad heeft de plannen voor de tweede keer afgewezen wegens gebrek aan onderbouwing en draagvlak.
Zoals meestal spelen bezuinigings- en veronderstelde ‘winst-door-samenwerking’-argumenten door elkaar heen. Hier verrijkt met de geniale gedachte dat die suffe alfa’s eindelijk eens van big data moeten leren. De computer als pinautomaat voor de humaniora.
Sommige instituten op het gebied van taalkunde zagen nog wel iets in samen optrekken. Andere helemaal niets. Het Nederlands Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies (NIOD) heeft weinig te overleggen met etnologen en variatielinguïsten. Het heeft wel een wereldwijde reputatie als onderzoekscentrum op het gebied van oorlogen en volkerenmoord.

 

Gezien hun persoonlijkheden zal het voor het leidend KNAW-trio moeilijk zijn deze veldslag ongeschonden te verlaten. De minst ingrijpende exit-strategie zou zijn het Humanities Center te heroverwegen zonder het NIOD – dat hoort een zelfstandig nationaal instituut te zijn, een lieu de mémoire, een plaats waar de moeizame strijd van het goede tegen het kwaad wordt beleefd en bestudeerd. Waar de overige instituten het beste kunnen gaan samenwonen hangt af van hun gemeenschappelijke missie, die nog steeds moet worden aangetoond.
Voor het lot van de drie verantwoordelijken is het van belang dat zo snel mogelijk het rapport wordt openbaar gemaakt van een internationale commissie die de KNAW heeft geëvalueerd. Volgens de eerste signalen is het uiterst kritisch over de bestuursstijl en –methoden van het trippende trio in het Trippenhuis.
Jet Bussemaker, Sander Dekker, waar zijn jullie als het vaderland je nodig heeft?
[van NRC, 5 april 2014]

Performance kunstenaar Charl Landvreugd

Charl Landvreugd

Kom op zaterdagmiddag 18 januari 2014 naar het Tropenmuseum en woon de openingsperformance van Charl Landvreugd bij. Charl Landvreugd heeft Edgar Cairo gekozen als partner voor het project Monumenten voor de toekomst. Landvreugd licht toe:

“Edgar Cairo was in zijn columns en boeken bijzonder kritisch naar hoe de Surinamer/migrant zich vormt in Nederland. Cairo was ervan overtuigd dat men zich bewust moest zijn van de persoonlijke en gemeenschappelijke geschiedenis om een evenwichtige en succesvolle factor te zijn in de samenleving. De vanzelfsprekendheid waarmee hij zijn zwartheid benoemde was voor veel Surinamers vanaf de jaren 70 tot recent choquerend. Een groot deel van de huidige generatie ziet Cairo dan ook als een voorvader van de zwarte vanzelfsprekendheid die zich op dit moment ontwikkeld in Nederland en Europa.”
Landvreugd gaat met dit gegeven in dialoog met als resultaat een monument/document voor de toekomstige burger in de vorm van een installatie.  De openingsperformance van deze tentoonstelling is op zaterdag 18 januari om 15.00 uur. Er zullen delen uit Cairo’s eerste boek Temekoe uit 1969 worden nagespeeld. Door middel van de call and response-stijl vertelt dit boek het verhaal over het doorgeven van generationele trauma’s van de slavernijgeschiedenis in de Surinaams Creoolse gemeenschap. Deze stijl van vertellen is typisch voor de West Afrikaanse gemeenschappen in Noord- en Zuid-Amerika. Tijdens Landvreugds performance staat deze vorm van vertellen ook centraal. Een koor van vijf vrouwen zal met liederen en spreekwoorden reageren op de verhalen van de verteller. Deze manier van vertellen kom je tegenwoordig bijna niet meer tegen, wat het extra bijzonder maakt. De performance wordt geflimd met IPhones.
Het werk van Charl Landvreugd & Edgar Cairo is van 16 januari t/m 2 maart 2014 te zien in de Galerie van het Tropenmuseum
Wanneer: zaterdag 18 januari 2014
Tijd: 15.00 uur
Waar: Lichthal, Tropenmuseum
zwart wit monumenten reeks 2 landvreugd

Lezing Anthony Bogues: Freedom and emancipation

Op 22 november houdt Tony Bogues een lezing in het Koninklijk Instituut voor de Tropen, Amsterdam, in het kader van de expositie Zwart & wit. De titel van zijn lezing luidt: Freedom and emancipation; reflexions on post-slavery and the search for freedom.

Tony Bogues discusses the differences between human emancipation and freedom. Being emancipated does not necessarily make a former slave free; rather, the ability to create one’s own freedom does.
 
Anthony Bogues is currently the Harmon Family Professor of Africana Studies, and an affiliated Professor of Political Science and Modern Culture and Media at Brown University.  He is currently the Marta Sutton Weeks Distinguished Visitor at the Stanford Humanities Center for 2012.  He is also a Honorary Professor at the Center for African Studies at the University of Cape Town, South Africa and Visiting Professor of the Humanities at Addis Ababa University, Ethiopia.
 
Bogues has written extensively, including: Caliban’s Freedom: The Early Political Thought of C.L.R. James (1997); Black Heretics and Black Prophets: Radical Political Intellectuals (2003); and Empire of Liberty: Power, Freedom and Desire ( 2010).  He is the editor of two volumes of Caribbean intellectual history, After Man – The Human: Critical Essays on the Thought of Sylvia Wynter (2006); and The George Lamming Reader: The Aesthetics of Decolonization (2011). He has published over 60 essays in the fields of intellectual history, political theory, cultural and literary history and is an associate editor of the journal Small Axe and member of the editorial collective of the journal Boundary 2.
 
Bogues recently co-curated a national exhibition on Haitian Art, titled, Reframing Haiti –Art, History and Performativity.  He is currently working on three major projects, a political/philosophical project on questions of the human, freedom, human emancipation and the black intellectual tradition; co-curating a major exhibition on Haitian art for 2014 in Paris and Cape Town, South Africa; and an intellectual/political biography of Michael Manley and Jamaican postcolonial politics.
 
Professor Bogues served as chief of staff to then Jamaican Prime Minister Michael Manley.
Wayne Modest van het Tropenmuseum zal als moderator optreden.
Locatie: KIT Linnaeusstraat 2, Amsterdam
Tijd, expositie en lezing: 16.00 uur rondleiding. De lezing begint om 17.00 uur.
Aanmelden via kitlv@kitlv.nl

 

Opening van Zwart & Wit

Foto © Bert Reinders

door Maria Karg

Onder grote belangstelling is op donderdag 31 oktober 2013 de tentoonstelling Zwart & Wit geopend in het Tropenmuseum Amsterdam. Hoe heeft de relatie tussen zwarte en witte Nederlanders zich de afgelopen eeuw ontwikkeld en waar zijn we nu? Wat is er daarna gebeurd en waar zijn we nu?

De openingstentoonstelling begint met een intrigerend monument van 11.000 namen. Deze achternamen zijn verzonnen door de kolonisten voor de mensen die vrij kwamen op 1 juli 1863, de afschaffing van de slavernij.

De wereldtentoonstelling van 1883 op het Museumplein met 28 Surinamers in tenten wordt nagebootst in een ronde tentoonstelling, een soort arena waar een jongetje, Codjo zit te trommelen. Achter een hek staan symbolisch de witte Nederlanders. Destijds bezochten een miljoen mensen de wereldtentoonstelling.

Na de Tweede Wereldoorlog wordt Nederland minder wit, Nederland verschiet van kleur. Op schilderijen en foto’s gaat de zwarte mens ook deel uitmaken van de hippe culturele witte mensen, ze krijgen een podium, maar de afstand blijft groot.

Vanaf de jaren tachtig beginnen wit en zwart zich te ergeren aan elkaar. Nederland verschiet nog meer van kleur, men schrikt daar een beetje van. Het Tropenmuseum wil met deze tentoonstelling een statement maken, waarbij bewust gekozen is voor een foto met Sinterklaas en Zwarte Piet. De bezoekers mogen hun eigen Piet samenstellen of ze kiezen om Piet niet meer toe te laten.

De tentoonstelling Zwart & Wit loopt tot 1 juli 2014 met vrijwel elk weekend een evenement.

[overgenomen van MiraKa Educatie]

Deel bibliotheek Tropeninstituut blijft behouden

De bibliotheekcollectie van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam zal gedeeltelijk behouden blijven. De Universiteit Leiden zal een deel van de titels onder de vleugels nemen. Een ander deel van de collectie gaat naar Urk en het Vredespaleis in Den Haag. Dat meldde minister Jet Bussemaker (Cultuur) donderdag in antwoord op Kamervragen. Het deel van de boeken dat naar Leiden gaat, is volgens haar van bijzondere cultuurhistorische waarde. Volgens de minister heeft ze een publieke zorgplicht voor dit deel van de collectie en handelt ze daar ook naar.

Het KIT heeft daarnaast geregeld dat het medische deel van de collectie naar het Kennis- en Documentatiecentrum voor Medische Geschiedenis in Urk gaat. Nog eens 4000 boeken over vrede en veiligheid gaan naar het Vredespaleis.
Zorgvuldig afbouwen
Bibliothecaris Hans van Hartevelt van het KIT liet desgevraagd weten dat hij blij is met de oplossing voor een deel van de collectie. Maar tegelijkertijd zijn er nog wel 700.000 titels die de prullenbak in moeten aan het eind van deze maand. ”We kunnen daar wel een oplossing voor zoeken, maar daar hebben we meer tijd voor nodig.” Van Hartevelt vindt dat Bussemaker het advies van een onderzoekscommissie slechts gedeeltelijk opvolgt door enkel het koloniaal erfgoed te beschermen. ”De commissie zegt ook dat de collectie zorgvuldig afgebouwd moet worden en daarvan is nu geen sprake.” Hij vreest dat de collectie ‘zomaar’ wordt weggegooid, terwijl er unieke stukken tussen zitten. Van Hartevelt pleit ervoor de collectie tijdelijk op te slaan en in kaart brengen waar delen van de collectie bij andere partijen ondergebracht kunnen worden.
De bibliotheek van het instituut, met ruim 1 miljoen titels, moet voor 1 januari 2014 sluiten. Dat komt doordat de structurele overheidssubsidie wordt stopgezet.
[ANP]
  • RSS
  • Facebook
  • Twitter