blog | werkgroep caraïbische letteren
Posts tagged with: Helberg Glenn

Wat is eenzaamheid en wat is isolement?

door Glenn Helberg

Afgelopen maandag de première bijgewoond van De wereld heeft gezicht verloren. Astrid H. Roemer was er niet bij. Zij stuurde in een sms aan Cindy Kerseborn aan ons, het publiek, een boodschap waarmee zij liefde deelde. Door deze documentaire die met zoveel geduld, liefde, pijn, zorgvuldigheid, doortastendheid, durf en confrontatie is gemaakt was Astrid H.Roemer alom aanwezig. read on…

Glenn Helberg: “Het gaat om rechtvaardigheid”

Glenn Helberg is een begrip in de Surinaams-Antilliaanse gemeenschap. “Hij heeft veel mensen gered,” hoor je als je over hem praat. “Hij is een held.” Ik tref Helberg op een slecht moment: iedereen wil met hem praten over de plotselinge dood van de Arubaan Mitch Henriquez, na een gewelddadige arrestatie. Als psychiater, voorzitter van het Overleg Orgaan Caribische Nederlanders (OCAN), lid van de Raad van Advies van het College voor de Rechten van de Mens, lid van de Adviesraad Diversiteit en Integratie (ADI) in Amsterdam, is hij een centrale figuur. Toch wil hij wel even tijd nemen voor een telefonisch interview. Want hij vindt het belangrijker dan ooit om voor het voetlicht te brengen waar het om gaat: rechtvaardigheid. En compassie. read on…

Zelfdoding onder Surinaamse jongeren

Het Surinaams Inspraak Orgaan (SIO) organiseert in samenwerking met stichting Grani en stichting Landelijke Organisatie Surinaamse Vrouwen (LOSV) op zondag 12 oktober 2014 een bijeenkomst met het thema: Zelfdoding onder Surinaamse jongeren: Oorzaken en preventiemogelijkheden. read on…

Gay Parade 2014

Op zaterdag 2 augustus 2014 trok de Gay Pride Parade weer op boten door de Amsterdamse grachten. Opmerkelijkste boot was die van Marokkanen die aandacht vroegen voor de situatie onder homoseksuelen en transgenders in hun land. Een fotoimpressie met foto’s van Glenn Helberg en media.nu. read on…

150 jaar einde slavernij: herdenken, excuseren of verzoenen? Of alle drie?

Op 1 juli is het 150 jaar geleden dat Nederland de slavernij afschafte in Suriname en op de Nederlandse Antillen. Dat wordt gevierd. In Suriname, op de Antillen, maar ook in Groningen. Want wie is er nou niet blij, dat aan de mensonterende slavernij en daarmee aan de slavenhandel een einde kwam? Keti Koti betekent: de ketenen verbroken. In Suriname is Keti Koti op 1 juli al heel lang een feestdag. Ook in Groningen staan twee activiteiten op het programma: een debat op maandag 24 juni, en een feest op zaterdag 29 juni.

Iedereen is natuurlijk tegen slavernij en niemand is nu nog trots op de trans-Atlantische slavenhandel, maar toch kun je op dat stukje nationale verleden heel verschillend terugkijken. De voor Nederland zeer lucratieve slavenhandel is een zwarte bladzijde in het geschiedenisboek. Maar de een heeft die bladzijde al lang omgeslagen. We moeten vooruit kijken. Nadenken over excuses van Nederland, laat staan herstelbetalingen, is niet nodig. Voor anderen zijn slavernij en slavenhandel nog altijd open wonden. De relatie tussen zwart en wit is nog steeds ingewikkeld en de gemiddelde Nederlander weet schandalig weinig over het slavernijverleden. Nederland zou veel serieuzer moeten nadenken over wat deze erfenis betekent.
Wat vindt u? Debatteer maandag 24 juni mee met Alex van Stipriaan Luïscius (historicus), Glenn Helberg (psychiater), Joan Ferrier (voorzitter Stichting Herdenking Slavernijverleden 2013) en Shanny Inacio (humanistisch docent) onder leiding van Hans Harbers. Halverwege de avond is er een kort optreden van rapper Franky Fresh Flow.
N.B. Dans, eet en feest ook bij het Keti Koti fesa in Grand Theatre op 29 juni, met de superswingende Kakantrie Kaseko Band.

Van slavernij tot tienermoeder: Moederschap is niet de ultieme horizon

door Stuart Rahan

Amsterdam – Ze wordt niet blij van tienermoeders als zij die ziet in haar woonomgeving de Bijlmer. Soms hebben zij al een kleuter en is er nog een tweede kind op komst. “Zien zij geen andere horizon dan het moederschap? Waarom dromen zij er niet van om advocaat of hersenchirurg te worden?”, vroeg emerita hoogleraar Gender en Etniciteit Gloria Wekker zich af tijdens de lezing ‘Van slavernij tot tienermoeder’ in het debatcentrum De Balie. De lezing werd gehouden in het kader van 150 jaar afschaffing van de slavernij door Stichting Herdenking Slavernijverleden 2013. Historicus Caribische geschiedenis Alex van Stipriaan hield ook een inleiding.
Emerita hoogleraar Gender en Etniciteit Gloria Wekker (r) in gesprek met iemand uit het publiek na afloop van het bijzondere debat ‘Van slavernij tot tienermoeder’.  Foto: Stuart Rahan
Beperkte streven
Volgens Gloria Wekker ontbreekt het in de Afro-Surinaamse gemeenschap in Nederland aan structuren als ook uitgebreide netwerken rondom jonge moeders zoals in Suriname.
Daarnaast hebben de jonge tienermoeders in haar directe woonomgeving een soort geldingsdrang om binnen hun eigen ‘peer group’ hetzelfde na te streven als hun leeftijdsgenoten. Een zwangerschap is hun beperkt streven. Nog voor de bevalling wordt de jonge vader de deur gewezen. “Wij hebben geleerd om vader en moeder te worden maar we hebben niet geleerd om goede partners te zijn”, is wat volgens Wekker ontbreekt in de opvoeding. Dat er veel mis is in relaties van Surinaamse ouders blijkt uit de niet synchrone belangen binnen de relatie.
Gowtu moni
“Er is een culturele miscommunicatie.” Partners wijten hun gedrag meestal aan het slavernijverleden. “We verwijzen meestal naar de slavernij, wie meer geleden heeft. De zwarte man die zijn gezin niet kon beschermen of de zwarte vrouw die regelmatig verkracht werd.” Wekker pleit voor een relatie zonder competitie. Veel met elkaar te praten helpt het begrip te vergroten voor elkaars verlangens. In vergelijking met het West-Afrikaanse erfgoed mogen vrouwen volledig handelen naar hun seksuele verlangens zonder daarvoor uitgemaakt te worden voor hoeren of sletten.
Mannen wel verantwoordelijk
Historicus Alex van Stipriaan hield een verhaal over de tot slaaf gemaakte Afrikaan Adam, die rond 1830 op plantage Vrouwenvlijt te werk was gesteld. Deze slaaf hield er een relatie op na met een vrouw van een andere plantage.
Adam bleef dagenlang weg en als hij opgepakt werd, kreeg hij vijftig zweepslagen. Vastigheid ontbrak in die relatie. Uit statistieken maakte Van Stipriaan op dat tienerzwangerschappen niet bestonden. De gemiddelde leeftijd dat een vrouw haar eerste kind kreeg was 20,4. “Van tienerzwangerschappen is daar veel minder sprake. Vrouwen lijken heel vroeg te weten wat ze wilden binnen de gegeven omstandigheden.”
Deze stelling werd door psycholoog Glenn Helberg ontzenuwd als weinig met de werkelijkheid te maken. Volgens Helberg zijn er geen cijfers bekend over vroege en onderbroken zwangerschappen als gevolg van regelmatige verkrachtingen door slavenhouders. Tot slaaf gemaakte vrouwen waren ook bekend met vruchtafdrijvende methodes om zo te voorkomen dat hun kinderen in slavernij zouden opgroeien.
[uit de Ware Tijd, 25/05/2013]

Surinaamse en Antilliaanse familiestructuren

Debat in De Balie
Het verband tussen slavernij, trauma, instabiele gezinsstructuur en afwijkend gedrag wordt vaak getrokken maar roept eerder vragen op dan dat het antwoorden geeft. Zowel vanuit historisch, psychologisch als cultureel antropologisch oogpunt rijst niet alleen de vraag wat de bewijzen zijn voor deze aanname, maar ook wat de inzet is van deze hypothese.
Is hier sprake van slavernij als excuus voor slecht gedrag, slachtofferschap, een vooringenomenheid over wat wel of niet geldt als een ‘stabiele’ gezinsstructuur of een ontkenning van hedendaagse factoren als discriminatie, werkloosheid, armoede en sociale uitsluiting die bepalend zijn voor de achterstelling van met name de Surinaamse en Antilliaanse jongeren?
Schilderij van Ron Flu
En waarin zien we de mogelijke invloed van het slavernijverleden terug? Is er daadwerkelijk een verband tussen de slavernij en de tienermoeder? Op de manier waarop zij haar kind opvoedt, de afwezigheid van de vader, de rol van de grootmoeder, de invloed van de tantes en ooms en het sociale gedrag van haar kind? Of zit de invloed van het slavernijverleden juist in manier waarop wordt aangekeken tegen de Surinaams / Antilliaanse gezinsstructuur door zowel de autochtone Nederlander als de gemeenschap zelf?

Tijdens deze avond gaan we in gesprek over de mogelijke invloed van het slavernijverleden op de hedendaagse Surinaamse en Antilliaanse familiestructuren vanuit historisch, antropologisch, jong, oud, blank en zwart perspectief.

Met:
– Prof.dr. Gloria Wekker is sociaal en cultureel antropoloog, haar specialisaties liggen op het gebied van Gender Studies, Sexuality Studies, African American Studies, en Caribbean Studies. Sinds 2001 bezet zij de Aletta (IIAV)-leerstoel Gender en Ethniciteit aan de faculteit Geesteswetenschappen. Verder is zij coördinator van de eenjarige Master “Comparative Women’s Studies in Culture and Politics”. Tevens is zij directeur van GEM, Expertisecentrum Gender, Etniciteit en Multiculturaliteit in het hoger onderwijs.
– Prof. dr. Alex van Stipriaan is historicus en hoogleraar Caribische geschiedenis aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Daarnaast is hij conservator bij het Tropenmuseum. Stipriaan heeft veel gepubliceerd over de geschiedenis en cultuur van Suriname, evenals over cultuurprocessen in wat wel de Black Atlantic wordt genoemd.

Marjorie de Cunha

– Glenn Helberg is psychiater en voorzitter van het Overlegorgaan Caribische Nederlanders (OCaN). Helberg zet zich in voor talloze kwesties zo heeft hij o.a. de problematiek rondom afwezig vaderschap en het belang van vaders in de opvoeding geagendeerd, was hij initiatiefnemer voor een Caribisch-Nederlandse landelijke ‘Stop the Violence mars en manifestatie’ om publiekelijk een statement te maken tegen het geweld, waar Antilliaanse jongeren als dader en slachtoffer teveel bij betrokken zijn en was Helberg initiator voor de deelname van de eerste Antilliaans-Arubaanse boot aan de Amsterdamse Gay Canal Parade.
– Marjorie de Cunha is cultureel ondernemer. Ze is initiatiefnemer van o.a: De Miss Charme verkiezingen, Women Connect 2 Succes en de talkshow Women Talk.Het grote publiek in Nederland kent De Cuhna als vast panellid van het VARA debatprogramma Het Lagerhuis.

De presentatie is in handen van Anousha Nzume.

Datum: donderdag 16 mei aanvang: 20.00 uur tickets

Koninklijke onderscheiding voor Glenn Helberg

Gelnn Helberg. Foto RNW

Glenn Helberg heeft afgelopen avond (di. 29 jan. 2013) een Koninklijke onderscheiding ontvangen. Hij ontving de decoratie “Ridder in de Orde van Oranje Nassau” uit handen van wethouder Andree van Es van Amsterdam na afloop van de theatervoorstelling Geniale Anarchie in een vol Paradiso, waar Glenn zelf in meespeelde. De in Curaçao geboren en getogen Glenn Helberg kreeg de onderscheiding onder meer vanwege zijn jarenlange vrijwillige inzet in de hoedanigheid voorzitter van het Overlegorgaan Caribische Nederlanders (OCAN).

Glenn Helberg (1955) is als OCAN-voorzitter er in geslaagd om taboeonderwerpen te agenderen binnen de Caribisch-Nederlandse gemeenschap. Zo heeft Glenn de problematiek rondom afwezig vaderschap en het belang van vaders in de opvoeding geagendeerd. Dat heeft geleid tot een breed gedragen motie in de Tweede Kamer voor een ‘meer dwingende vaderregistratie’, teneinde ‘vader onbekend’ op de geboorteakte onmogelijk te maken. Voor zijn inzet voor vaders ontving hij de Vaderdagtrofee van de UvA/Vaderkenniscentrum.
[Persbericht 30 januari 2013]

Geniale anarchie: All chiefs no Indians

Machismo, intriges en machtswellust binnen de politieke context op Curaçao

Maandag 28 en dinsdag 29 januari 2013 in Paradiso Amsterdam
Boeli van Leeuwen
Wat is belangrijker, liefde voor de macht of liefde voor je geboortegrond? De nieuwe voorstelling van Stichting Julius Leeft!, Geniale Anarchie, is gebaseerd op het gelijknamige boek van de Antilliaanse schrijver Boeli van Leeuwen over de politieke en sociale verhoudingen op Curaçao in de tachtiger jaren.
De voorstelling heeft de vorm van een  geënsceneerde muzikale reading en neemt ons via de ogen van de schrijver en de politiek van de tachtiger jaren op Curaçao mee naar de politiek aldaar anno nu. Een reeks aan personages komt langs, zoals de jonge student politicologie Chevy, die mijmert over wat hij voor de toekomst zou kunnen betekenen, drie mannelijke politici en drie vrouwelijke ex-minister-presidenten die hun mening geven over wat er moet gebeuren met het eiland Curaçao of Mai de schoonmaakster die besluit dat ze een carnavalshit wil schrijven. Allen met hun eigen worsteling met fatale gevolgen.
Boeli van Leeuwen schreef in zijn boek: Wij zijn een volk van ongedisciplineerde, inventieve, natuurlijk begaafde mensen, die op geen enkele manier gebundeld kunnen worden tot een regiment. All chiefs, no Indians!Geniale Anarchie is liefde, seks, geweld en politiek gebracht met prikkelende teksten en swingende songs in een regie van John Leerdam met teksten van Paulette Smit, Guus Pengel en Manoushka Zeegelaar Breeveld.
De cast bestaat uit onder andere Frits Barend, Joop Daalmeijer, Bo Bojoh, Glenn Helberg, Kenneth Herdigein, Maartje van Weegen, Paulette Smit, Rick Nicolet en Raymi Sambo. Muzikale bijdragen komen van ondermeer Izaline Calister, Manoushka Zeegelaar Breeveld, Gerda Havertong, Jeannine la Rose en Anna Makaloy. De composities zijn van Harto Soemodihardjo.
Stichting Julius Leeft wil via theatrale opvoeringen maatschappelijke issues bij een breed publiek onder de aandacht brengen. Eerdere succesvolle producties waren onder andere De Tranen van Den Uyl, Dubbelspel, Amandla, Claus! en Hoe duur was de suiker?
Geniale Anarchie, maandag 28 en dinsdag 29 januari 2013 in Paradiso Amsterdam, 20.00 uur. Zie voor meer informatie www.juliusleeft.nl

Slagschaduwen: erfenis van een koloniaal verleden

door Federico Besamusca

Sinds kort is aan het aanbod van boeken over Curaçao de bundel Slagschaduwen. Erfenis van een koloniaal verleden van publiciste en journaliste Colet van der Ven toegevoegd. Omdat de eilandelijke historie vooral is beschreven door blanke wetenschappers zoals Hoetink, Hartog en Krafft, wil Van Dongen een andere geluid laten horen, dat van de Curaçaoënaar zelf. Ze heeft een groep informanten, een dwarsdoorsnede van de Curaçaose maatschappij, uitgenodigd om hun visie te geven over hoe slavernij en het koloniale verleden doorwerken in het heden.

Colet van der Ven tussen Glenn Helberg en Tania Kross, bij de presentatie van het boek op 1 april 2011. Foto © Paco Núñez.

Het boek begint met een historisch deel, waarin de auteur het verleden van het eiland lardeert met uitspraken van de informanten over bepaalde gebeurtenissen of fenomenen. In het tweede deel worden zes thema’s besproken, waaronder religie, etniciteit en opvoeding. Naarmate het tweede deel vordert, verdwijnt de interviewster uit beeld en resten slechts naakte uitspraken van de informanten. Zonde, want zonder duiding lijken hun uitspraken losse flodders. De hamvraag is echter hoe representatief die dwarsdoorsnee van de Curaçaose bevolking is. De informanten bestaan – op twee scholieren na – uit prominenten uit de politiek, cultuur, media en kunst. Aan het woord komen onder anderen: wereldberoemd architect Carlos Weeber, voormalig politicus Carel de Haseth, schrijver Frank Martinus Arion en journaliste Jefka Alberto. Ze praten vooral over de slavernij en de huidige maatschappij. Maar de bevolking uit achtergestelde buurten als Brievengat en Seru Fortuna komt niet aan het woord en dat is jammer.

Enerzijds leveren de antwoorden van de ‘landskinderen’ inzichten op over de complexiteit van de Curaçaose samenleving. Wat dit boek bijvoorbeeld goed aantoont, is dat de slavernij niet ophield op 1 juli 1863. Op indringende wijze vertellen de informanten over hoe na de emancipatie de rooms-katholieke kerk en vervolgens de Shell een groot deel van de gekleurde bevolking bewust onwetend en maatschappelijk buitenspel hield. De uitspraken van de heer Wawoe, oud-directeur van de Shell, onderstrepen dat nog eens.

Anderzijds gaat het doordrammen over de slavernij, vooropgesteld dat het een verschrikkelijk, mensonterend fenomeen is, op den duur vervelen. Het wordt zelfs even hilarisch wanneer de Curaçaose populist en politiek leider van Pueblo Soberano Helmin Wiels aan het woord komt. “Veel Curaçaoënaars zijn te zwaar. Dat komt door het verleden, toen werden de slaven vetgemest als geiten. Hoe zwaarder de slaaf, hoe meer hij opbracht. Dat heeft geleid tot de huidige opvatting dat dik zijn okay is.

”Afgezien van de genoemde minpunten is het een prettig leesbaar boek. Het is niet diepgravend, maar levert een aantal kostelijke citaten op. Jammer dat het beeldmateriaal niet is voorzien van onderschriften. De foto’s kunnen nu uit een willekeurig Caribisch land komen. Liefhebbers van de Nederlandse Cariben zijn wellicht bekend met De Curaçaose Samenleving van Römer en Curaçao en Curaçaoënaars van Allen, Heijes en Marcha. Slagschaduwen zou bij bestudering van de genoemde titels als aanvullend materiaal kunnen dienen.

Colet van Dongen, Slagschaduwen; erfenis van een koloniaal verleden. Fotografie Adriaan Backer.
KIT Publishers, Amsterdam, 2011, ISBN 9789460221361, 159 pag., €24,50

[bron: LAChispa]

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter