blog | werkgroep caraïbische letteren
Posts tagged with: Donders Peerke

Snelle heiligverklaring Peerke Donders gewenst

Paramaribo – De diplomatieke vertegenwoordiger van het Vaticaan in Suriname, aartsbisschop Nicola Girasoli, hoopt dat de Tilburgse missionaris Petrus ‘Peerke’ Donders snel heilig kan worden verklaard. Hij roept de inwoners van Suriname alvast op bewijzen te verzamelen van eventuele wonderen die Donders tijdens zijn werk in de Nederlandse ex-kolonie zou hebben verricht. Aartsbisschop …

Girasoli deed die uitspraak toen hij enkele dagen geleden in Suriname was om de kathedraal van Paramaribo te verheffen tot basiliek. Het graf van Donders bevindt zich in de linkervleugel van het houten kerkgebouw, dat in hartje Paramaribo staat.
”Nu deze kathedraal een basiliek is geworden, is de volgende stap om Donders heilig te laten verklaren. Jullie kunnen niet alleen helpen door te bidden, maar ook door op zoek te gaan naar een mirakel dat Donders hier tijdens zijn leven heeft verricht. Door bewijzen te verzamelen, kan hij snel heilig worden verklaard”, sprak Girasoli de bomvolle basiliek toe.
Donders werkte van 1842 tot aan zijn dood in 1887 in Suriname, onder meer met leprapatiënten en in indianendorpen. In 1921 werd hij herbegraven in de toenmalige Sint-Petrus-en-Pauluskathedraal. Paus Johannes Paulus II verklaarde Donders in 1982 al zalig, nadat het Vaticaan enkele jaren daarvoor had erkend dat in 1929 een tweejarig kind zou zijn genezen van botkanker nadat Donders voor haar was aanbeden.
Voor een heiligverklaring is echter nog een tweede mirakel nodig. In het Vaticaan is daarvoor een speciale commissie. Die zal de wonderen die eventueel worden gerapporteerd toetsen en daarna de paus al dan niet groen   licht geven voor een heiligverklaring. In de volkstelling van september zeiden ruim 117 duizend van de 542 duizend getelde Surinamers rooms-katholiek te zijn. Dat komt neer op 22 procent van de bevolking. Daarmee is het katholicisme met afstand de grootste religie van het land.
[van nospang.com, 11 april 2014]

2013 excursies naar Tilburg, wandelingen in Haarlem en take pArt in art in Katwijk

door Dineke Stam
Hét thema van 2013 voor mijn werk was het slavernijverleden. In januari, maart, april en september met bijzondere busexcursies naar de expositie Zielenzorg en zielenmoord, over Peerke Donders en de slavernij. Dankzij de goede samenwerking met het Peerke Donderspaviljoen, Petra Robben, Jenny Wesly, Noraly Beyer, Lianne Leonora, Alex van Stipriaan, Stacey Esajas, Jetty Mathurin, Joan Ferrier, Alice van Gorp, Ray Blinker, Rihana Jamaludin en chauffeur Bertus beleefden randstedelingen een unieke dag in Tilburg. Alle deelnemers bedankt voor de interessante programma’s.
De maanden mei en juni waren gevuld met symposia, cultuur, onderzoek en bijeenkomsten rond het herdenkingsjaar 150 jaar afschaffing slavernij. Veel heb ik geleerd van de inhoudelijke redactie voor de middag over Spoken Slavery bij Imagine IC. hart.amsterdammuseum.nl/63898/nl/immaterieel-erfgoed. Het intense boek van Saidiya Hartman Scenes of Subjection. Terror, slavery and self-making in 19th century America, was ook een inspiratiebron voor het artikel over het staatstoezicht, dat ik schreef voor de educatieve website www.slavernijenjij.nl/. Voor Museumvisie 2013/4 schreef ik een artikel over de museale herdenkingen. Van alle toneel, film, dans en lezingen vond ik de musical Op weg naar Vrijheid (tekst Thea Doelwijt) zowel inhoudelijk als in de uitvoering (m.m.v. Denise Jannah) erg goed.
Scène uit de musical Op weg naar de vrijheid
Dankzij de fijne samenwerking met Ineke Mok en Haarlemse instellingen, presenteerden we op 17 augustus 2013 Hoezo, Haarlem en Slavernij?, een wandelroute, een expositie in het Noord-Hollands Archief, lezingen van het Discriminatiebureau Kennemerland en presentaties in Haarlemse musea. Meer hierover op www.cultuursporen.nl/blog/hoezo-haarlem-slavernij-internationaal-een-gedeelde-erfenis/ en op http://www.noord-hollandsarchief.nl/slavernij. Alle wandelaars dank voor het meedoen.
Verder werkte ik mee aan: een unieke 8 maart viering in het Dr Aletta Jacobscollege met tv optreden toe http://www.at5.nl/tv/straten-van-amsterdam/aflevering/11760; het 6de Inclusive Museum congres in mei in Kopenhagen; het EU project Tell me symposium met Poetry Circle Nowhere in Porto; de opening van het Verzetsmuseum Junior in oktober; de eerste excursie met het nieuwe EU pArt project – participation in art – naar Katwijk met de Artimobiel.
Het Zeeuws Archief
Slavernij blijft ook in het komende jaar een thema. Voor het Zeeuws Archief en de Stuurgroep Slavernijverleden 2013-2014 help ik mee de NiNsee-expositie Kind aan de Ketting in de Abdij van Middelburg te presenteren. Met Dienke Hondius van de VU, Nancy Jouwe van Kosmopolis Utrecht en onderzoekers uit verschillende steden, werken we aan Mapping Slavery – het koloniale slavernijverleden van Nederland op de kaart zetten.http://kosmopolisutrecht.nl/blog/2013/10/project-mapping-slavery-nl-van-start/. Wie weet wat er verder komt.
Ik wens iedereen een gezond, creatief en liefdevol 2014.

 

Expo slavernij Peerke Donders Paviljoen

Petrus Donders. Uit privécollectie

In 2013 wordt 150 jaar afschaffing van de slavernij in Suriname. Onder de naam ‘Keti koti’ – verbreek de ketenen – wordt deze ‘vrijheid’ jaarlijks gevierd en nationaal herdacht. ‘Vrijheid’ staat tussen aanhalingstekens omdat slavernij helaas genoeg nog steeds een actueel probleem is in de hedendaagse samenleving. De tentoonstelling in het Tilburgse Peerke Donders Paviljoen belicht dit thema van verschillende kanten. Zielenzorg & zielenmoord is de titel van deze tentoonstelling, die op 27 oktober 2012 opent. In deze expositie staat enerzijds centraal wat de Tilburgse missionaris Peerke Donders meemaakte van slavernij en anderzijds welke ervaringen slaven zelf hadden. Zielenzorg was het doel van Peerke Donders. Zielenmoord staat voor slavernij: wanneer mensen gebruikt worden als een artikel en ontnomen van hun vrijheid en identiteit.

Veroordeling
Peerke Donders vertrok in 1842 naar Suriname. Bij zijn aankomst waren er in totaal 56.000 inwoners waarvan 45.000 slaven. Peerke schreef regelmatig brieven naar het thuisfront en naar zijn kloosterorde. Daarin schreef Peerke ook over slaven en hun eigenaren. Hij spreekt zijn afkeer uit van de plantagehouders: ‘Zij, die zich met het zweet en bloed van die arme slaven verrijken … door het onmenschelijk straffen of liever mishandelingen’. Peerke veroordeelde de manier waarop de slaven werden behandeld en pleitte voor een betere behandeling. Peerke was echter vooral bezorgd over de verspreiding van zijn katholieke geloof en had geen respect voor de godsdienst van de slaven: ‘Afgoderij kent geen bestrijders dan ons alleen’.

De handel in slaven begon aan het einde van de 16e eeuw en duurde voort tot in de 19e eeuw. In die periode zijn maar liefst 12.000.000 Afrikanen naar zowel Noord- als Zuid-Amerika verscheept. De motieven voor slavernij hadden puur een economische reden voor de blanken, die zich superieur voelden ten opzichte van de ‘zwarten’. Vanaf het einde van de 18e eeuw ontstonden er echter ernstige morele bezwaren over deze ongelijkwaardigheid van rassen. Door vrijheidsbeperking van het individu en ontneming van identiteit werd gesproken van ‘soul murder’, ofwel zielenmoord.

Thema’s
De expositie in Peerke Donders Paviljoen bevat een zevental thema’s: gewin, geloof, gesel, gekleurd, gebrek, gebroken en gedeeld. Het laatste thema refereert aan de vraag: in hoeverre kunnen we spreken van een gedeeld slavernijverleden in Tilburg? Om deze vraag te beantwoorden organiseerde Peerke Donders Paviljoen een workshop onder leiding van Jenny Wesly en met medewerking van Noraly Beyer. De deelnemers spraken met elkaar over de thema’s van de tentoonstelling en over identiteit en ieders culturele bagage. Een van de conclusies was dat we – als Tilburgers / Nederlanders – allen op enige manier sporen meedragen van dit beladen verleden en daardoor deelgenoot zijn van deze ‘zwarte bladzijde’ uit de koloniale geschiedenis.

Een bedevaartsvaantje met Petrus Donders

Zielenzorg & zielenmoord – Peerke Donders en de slavernij
27 oktober 2012 t/m 20 oktober 2013-
Pater Dondersstraat 20, 5011 XG Tilburg
geopend di. t/m zo.van 13.00 tot 17.00 uur

Boot met leerkrachten gestrand nabij Batavia

door Isaak Poetisi

De rivierboot ‘Peerke’ van het RK-Bisdom, is zondag gestrand bij het bedevaartsoord Batavia aan de Coppenamerivier. In de volbeladen boot zaten 22 volwassenen en enkele kinderen. Het gaat om leerkrachten, die met de start van het nieuwe schooljaar vandaag, vanuit Boskamp vervoerd werden naar Kalebaskreek, Corneliskondre en Donderskamp. Alle schoolleiders waren aan boord.

De uitgeputte leerkrachten kregen direct geestelijke bijstand

De boot voer aan de linkeroever toen op gegeven ogenblik een plank aan de zijkant losraakte, lek sloeg en flink water maakte. De bootsman was toen genoodzaakt om het licht hellende vaartuig te varen naar Batavia.

Vandaag verder
Het gat is in de late middag gedicht en de boot is doorgevaren naar Donderskamp. De leerkrachten blijven op Batavia overnachten. Vanochtend wordt de reis voortgezet met een andere boot. Zo een trip met de gammele en volgeladen boot duurt volgens de leerkrachten negen uren en is erg oncomfortabel.

“Het zou een ramp worden als de boot zou kapseizen”, zegt schoolleider Cornelis Langaman van de St Nicolaaskreek te Kalebaskreek aan Starnieuws. Van zijn school waren vijf van de negen leerkrachten op de boot. “Ik zat voorin en plotseling werd alarm geslagen dat die boot lekte, waardoor deze naar de ene kant helde”, zegt Langaman. “Ik zit met de handen in het haar”, verzucht zijn collega Rudiwaard Brank van de St Gerardusschool te Donderskamp. De onderwijzeressen vertikken het om verder te varen met deze boot.

Brank zegt dat die boot al drie jaar wordt gehuurd door het ministerie van Onderwijs en Volksontwikkeling bij het RK-Bisdom, de eigenaar van het vaartuig. De boot is wel voorzien van reddingsvesten.

[uit Starnieuws, 1 oktober 2012]

Slavernij-invloeden (I): De stem van de r.-k. kerk in de slavernij

door Tascha Samuel

Geredde slaven

In de indrukwekkende kathedraal staat pater Esteban Kross me te woord. Na een uur is het duidelijk dat Surinamers te weinig weten van de slavernij en de rol van de diverse kerkgenootschappen daarin. Pater Kross werpt de schijnwerpers op de rooms-katholieke kerk en hun houding tijdens de slavernij.

Rond 1667 nadat de Zeeuwen Suriname veroverd hebben, is Suriname een kolonie waar voornamelijk hervormde Calvinisten het voor het zeggen hadden. Gedurende de daarop volgende twee eeuwen is er een kleine kudde rooms-katholieken die totaal geen enkele zeggenschap hebben in de natie. Het is aan het einde van de 15e eeuw wanneer Colombus de Amerika’s heeft ontdekt. Het tot slaaf maken van de inheemse bevolking wordt door de katholieke kerk formeel afgekeurd. Als de kolonisten dan overgaan tot het aankopen van slaven van de Afrikaanse moslims, is het hek van de dam. De katholieke kerk houdt heel lang voet bij stuk, maar de zucht om goud en winsten is enorm groot. “Als strafmiddel had de kerk gesteld dat slavenhouders geen absolutie mochten krijgen. Dat is de biecht voor het vergeven van zonden en vooral bij het sterven ook het toedienen van de laatste sacramenten.

Esteban Kross

Voor de mens van toen was het een vreselijke gedachte dat men mogelijk zou sterven zonder absolutie. Er werd zelfs met excommunicatie , uitzetting uit de kerk gedreigd, maar dat mocht niet baten. Als de kerk uiteindelijk zwicht onder het gewicht van de economische belangen stellen zij wel voorwaarden aan het houden van slaven. Zo zouden slaven menswaardig behandeld moeten worden en de zondag vrij moeten hebben. De kennis van Christus vrijwillig bijgebracht moeten worden; in de gelegenheid gesteld worden zich te laten dopen en het ter besschikking stellen van onderwijs en gezondheidszorg” , legt Kross uit. In hoeverre er daar echt invulling aan werd gegeven, hangt van elke slavenhouder af. “Maar dat had wel als gevolg dat je als slaaf wel liever bij een rooms-katholieke of joodse slavenmeester terecht wilde komen. Want die waren algemeen bekend als humaner in hun opstelling naar de laven toe. Zij bemoeiden zich met de slaven”.

Volgens Kross was ook het brengen van het evangelie naar de slaven vrij mild. “Het is de mening van de r.-k. kerk dat God zelf zijn eigen methoden heeft om mensen tot verlossing te brengen. Er was geen zware drukstelling waardoor uiteindelijk velen zich lieten dopen en room-katholiek werden. Surinaams had in feite een hervormde natie moeten zijn, maar het was de ‘wet’ van de toenmalige Calvinisten dat de ‘zwarten’ het niet nodig hadden God te leren kennen.

“Mensen in vrije beroepen zoals verpleegsters, onderwijzers en later mensen als Petrus Donders hebben felle kritiek geuit op de gruwelijkheden van de slavernij. Petrus Donders schreef ‘Wee voor de blanken als God zijn oordeel over hen uitstort want zij verkrijgen hun rijkdom met het bloed en ellende van de slaven.’ Hij gaf aan dat het vee in Nederland beter werd behandeld dan de slaven in Suriname. Hij gaf ook aan hoe hij hoorde hoe slaven tegen een geringe vergoeding gegeseld werden bij het politiebureau zonder opgaaf van reden. Toen er meer r.-k geestelijken werden toegelaten namen ze het vaker op zich om de slaven op te kopen en hen dan vrij te stellen.

[uit de Ware Tijd, 25 juni 2012; fouten verbeterd]

Gwasi siki: Levensverhalen van Surinaamse mensen die lepra hebben gehad

Postkaart van Groot-Châtillon, Surinaamse leprakolonie

door Joop Vernooij

De Brabantse dagbladjournalist Paul Spapens heeft samen met beroepsfotograaf Jan Stads een mooi tekst- en fotoboek uitgegeven onder de titel Gwasi siki. Levensverhalen van Surinaamse mensen die lepra hebben gehad.
Ruïnes van de leprakolonie Groot-Châtillon in Suriname
Spapens koos voor de naam Gwasi siki om de specifieke waarde en het specifiek karakter van het woord in Suriname te erkennen, boven de wat vreemde woorden ‘melaatsheid’ en ‘lepra’. Gwasi siki heeft een paar honderd jaar mede de Surinaamse geschiedenis getekend.
Aanleiding

Spapens was als Tilburger betrokken bij fondsenwerving voor de restauratie van de kathedraal in Paramaribo en bij de opbloeiende verering voor de zalige Petrus Donders, geboren in Tilburg. In 2009 maakte de Tilburgse journalist Loet Donders een documentaire over Petrus Donders. Daarvoor werden opnames in Suriname gemaakt, onder andere interviews met twee mensen van de Esther Stichting. Dat maakte grote indruk op Spapens. Spapens was aanwezig bij de heropening van de kathedraal in 2010, bezocht de Ester Stichting en besloot een boek te maken over het leven van de ex-Hansen. Hij contactte Jan Stads en ze gingen aan de slag.

Drukte aan de waterkant bij Groot-Châtillon
Verhaal

De body van het boek bestaat uit de teksten van de interviews met mensen die graag medewerking wilden verlenen. Het betreft de hoogbejaarde Trees Rado, Gionny Sopinie, het echtpaar Hillegonda Lynch en Eduard Barsatie (mij zeer bekend!), Rudi Narain, Hortence Olymph, Tina van Kanten, James Codrington, Jane Mijnals, Kariojsemito Misman, Paultje Vrede, Rudiwald Druiventak en Norina Sijpenhof – die trouwens zelf een biografie schreef welke gepubliceerd zal worden. Ook komt zuster Antoinette Heidweiler, lid van de congregatie der Franciscanessen van Oudenbosch, in beeld. Zij was woonachtig in het tehuis Gerardus Majella, gaf daar les, en trad na genezen-verklaring in het klooster. Ze ging werken in Kenya en daar is een standbeeld voor haar opgericht. De kern van de interviews is de leefsituatie van degenen die geïsoleerd moesten worden. Afgesneden van familie en vrienden, getekend door het stigma van de melaatsheid, lijdend onder het taboe van de ziekte in Suriname. Allen moesten opnieuw met het leven in het reine komen. Dat lukte want de interviews zijn ook verhalen van standvastigheid, moed en doorzettingsvermogen met een ongelooflijke kracht om te overleven en een eigen leven op te bouwen. Maar ook met verhalen over discriminatie (tot heden) en uitsluiting. Het taboe leeft voort en blijkt moeilijk te doorbreken.

ABC

Trees Rado heeft een alfabet van de ziekte gemaakt: bijzonder indrukwekkend en alles omvattend. We willen enkele letters noemen: ‘A is de aandoening die ontwaar je met vlekken; C is de commissie die je melaats verklaart; D is de droefheid die je nimmer verlaat; E is het einde van je schone dromen; J zijn de jaren die op eeuwen gelijken; N is het negeren dat je steeds nederdrukt; W zijn de wonden die voortdurend branden; IJ is de ijselijkheid, waardoor ieder je verstoot en Z is de zalige rust, die je krijgt na de dood’ (p. 47). Dit abc heeft eeuwenlang Suriname beheerst.

Spapens en ook Stads waren emotioneel bij de mensen betrokken en tekst en foto tonen dat ook aan, met alle respect van dien. Maar er wordt ook info gegeven over de historie van Batavia, Bethesda en Groot-Chatillon, en over de huidige toestand waar dokter Lesley Sabajo, hoofd van de Dermatologische Dienst, aan het woord komt (ik mis de naam van dokter John Sadal in dit verband). Zo komt Arthur Sibelo aan het woord die jarenlang op Bethesda werkte en Nelis Terborg op Groot-Chatillon. Deze inkadering doet goed aan en geeft het geheel een fundament. Er zijn wel meer publicaties met interviews van mensen van de Esther Stichting, onder andere met de bekende Humbert Willens (die gelukkig een archief heeft nagelaten).

Deze publicatie is van historische waarde omdat gwasi ski onder controle is en mensen effectief te genezen zijn. We hebben te maken met mensen die als het ware als de laatsten der Mohikanen hun verhaal van de drie eeuwen van de ziekte in Suriname hebben gedaan.
Aanbieding

Het eerste exemplaar van dit boek werd op 14 april 2012 onder grote belangstelling in Tilburg in het Petrus Donders Centrum aangeboden aan de gepensioneerde Surinaamse dermatoloog Henk Menke, die voornamelijk in Rotterdam werkzaam is geweest. In zijn dankwoord onderstreepte hij dat het aantal lepragevallen per jaar afneemt, maar dat lepra nu in Suriname wordt geïmporteerd, met name door de Braziliaanse goudzoekers/sters. Verder maakte hij melding van zijn droom om in Suriname een lepramuseum op te richten. Het is een vurige wens van Menke die momenteel veel tijd besteedt aan de studie van de historie van de lepra in Suriname.

Het hele project, gesponsord door de Nederlandse Lepra Stichting, de Nationale Postcode Loterij en de Lionsclub Hart van Brabant is een Nederlandse zaak, niettemin rond Suriname. Aan de publicatie is in het Petrus Donders Paviljoen de expo Lepra anno nu. In de voetsporen van Peerke Donders verbonden. Illustratief en informatief. Die expo loopt van 14 april tot 21 oktober 2012.

Paul Spapens, Jan Stads: Gwasi siki. Levensverhalen van Surinaamse mensen die lepra hebben gehad, 188 pp., in kleur geïllustreerd. Tilburg: Pix4Profs Uitgeverij, 2012. ISBN 978 94 6032 016 3

Tentoonstelling en boek over lepra in Suriname

door Hugo den Boer

De opening van de tentoonstelling Lepra anno nu. In de voetsporen van Peerke Donders vond op 14 april j.l. plaats in het Peerke Donders Museum te Tilburg, Nederland geopend. Tegelijkertijd vindt op dezelfde plaats de presentatie van het boek Gwasi siki plaats. Dat de activiteiten niet in Suriname, maar in Tilburg zijn, blijkt bij nader onderzoek niet zo vreemd.

De samenloop is geen toeval: de expositie bestaat voor een deel uit beeldmateriaal dat in het boek is gebruikt. Daarnaast helpen boek en expo elkaar aan extra wederzijdse media-aandacht. Ze vertellen het indrukwekkende verhaal van hoe mensen met de verschrikkelijke ziekte lepra erin slagen om een menswaardig bestaan op te bouwen. De impact die de ziekte had en nog steeds heeft op lichaam en sociaal leven, wordt duidelijk gemaakt in woord en beeld.

Tilburg en Suriname
Tilburg en Suriname zijn al bijna twee eeuwen lang intensief met elkaar verbonden. Eén van de bekendste en meest gewaardeerde Tilburgers is Peerke Donders die een groot deel van zijn leven heeft doorgebracht in Suriname waar hij 27 jaar lang zorg verleende aan leprapatiënten in leprozerie Batavia.


Door een gesprek met Trees Rado die haar levensverhaal vertelde, hoe zij met de gevolgen van de ziekte lepra omgaat, kwam schrijver Paul Spapens op het idee om ‘Lepra in Suriname’ in boekvorm vast te leggen.

Daarnaast waren het de Fraters van Tilburg en ook de zusters van Tilburg, beter bekend als de zusters van Liefde, die hun werkterrein hadden in Suriname. De zusters van Liefde legden zich ook toe op de zorg aan leprapatiënten. De laatste drie fraters van Tilburg hebben Suriname in februari dit jaar verlaten. Lidewijde van Doorn en Corrie Langermans zijn de laatste zusters van Liefde die hun oude dag genieten in Suriname.


Vooromslag van het boek Gwasi siki dat in Tilburg is gepresenteerd bij de opening van de tentoonstelling ‘Lepra anno nu, In de voetsporen van Peerke Donders’. De aangetaste vingers van Herman Narain, één van de karakteristieken voor vele ex-leprapatiënten.

Peerke Donders en lepra
Het Peerke Donders Museum in Tilburg werd op 27 oktober 2009, de tweehonderdste geboortedag van deze zaligverklaarde geopend. Het museum heeft een tweedelige tentoonstelling. Enerzijds wordt permanent het leven van Peerke getoond. Daarnaast is er ieder half jaar een wisselexpositie, die steeds is gebaseerd op één van de zeven werken van barmhartigheid. Deze universele waarden zijn onder meer het voeden van hongerigen en het te drinken geven aan dorstigen. Vanaf vandaag is het thema: Het verplegen van zieken. In het licht van het werk van Peerke Donders was toen de relatie met de ziekte melaatsheid of lepra direct gelegd.

Boek Gwasi siki
Het boek Gwasi sikivan schrijver Paul Spapens en fotograaf Jan Stads kwam eergisteren vers bij de drukker vandaan en toont de ziekte lepra in meerdere facetten. In november 2011 kwam Spapens samen met fotograaf naar Suriname om interviews af te nemen en beeldmateriaal en overige informatie te verzamelen. De productiekosten van het boek zijn gefinancierd door de Nederlandse leprastichting. Naast ex-leprapatiënten is er ook een huidige patiënt en een oud-verpleger in het boek opgenomen.

Fascinatie
Spapens had al langere tijd een band met Suriname. “Als journalist verdiepte ik mij in de ontkerkelijking in Nederland en zag daarbij de opvallende tegenbeweging namelijk de toenemende bewondering voor de persoon van Peerke Donders. Een man die zich inzette voor de achtergestelden in de samenleving. Hij is een symbool van de mondiale samenleving. Ik zette mij in die tijd ook in voor het werven van fondsen voor de restauratie van de kathedraal van Paramaribo. Tijdens de reis van Spapen in 2010 in verband met de ingebruikname van de gerestaureerde kathedraal werd hij geconfronteerd met het levensverhaal van ex-leprapatiënt Greet Rado. “Ik raakte gefascineerd door de wijze waarop de mensen met hun situatie omgingen en een voorbeeld zijn voor anderen.” Het bracht hem op het idee om terug te keren om haar verhaal en dat van andere ex-patiënten op te tekenen. “Wat mij opviel is de waardigheid van deze mensen. Ik werd getroffen door de enorme wilskracht om iets van het leven te maken. Dat sprak tot mijn verbeelding en wilde het vastleggen om voor anderen als voorbeeld te laten dienen.” De foto’s in het boek zijn de onmisbare illustratie van het leed en de situatie waarin de ex-patiënten moeten dealen met de verminkingen die de ziekte heeft achtergelaten. ‘Bij mij heeft het ook diepe indrukken achtergelaten als ik daarnaast ook nog hun veelal slechte huisvesting en ontoereikende hulpmiddelen noem.”

Lepra niet ten einde
Dat de ziekte Lepra nog niet is uitgeroeid in Suriname bewijzen de cijfers van de afdeling Dermatologie van ’s Lands Hospitaal. Huidspecialist Lesley Sabajo zegt, dat er jaarlijks zeker tussen de 40 tot 50 nieuwe gevallen in Suriname worden vastgesteld. De ziekte is nu goed te behandelen en als het in een vroeg stadium wordt ontdekt, zijn de lichamelijke gevolgen weinig tot geen. Dit in tegenstelling tot vroeger toen mensen werden verpleegd, zonder dat er een afdoend medicijn was. Cornelis Terborg, die 80 jaar geleden in leprozerie Groot Chattillon begon te werken tot aan zijn pensionering, kan hierover meepraten. Welke impact de ziekte had op hun lichaam vanwege de wonden, maar ook op hun sociale leven, omdat ze geïsoleerd moesten leven.

Lepraonderzoek bij Donders
In het kader van studie naar de verschillende wereldziektes waar lepra onder valt, is er een onderzoek gepland naar de mogelijke besmetting die pater Donders tijdens het verzorgen van de leprapatiënten mogelijk heeft opgelopen. Hiervoor zal zijn graf worden geopend om een tand te verwijderen, waarmee de besmetting kan worden vastgesteld. Terborg vindt dat de besmettelijkheid van de ziekte niet moet worden overdreven. “Het is geen gevaarlijke ziekte, maar als je het eenmaal hebt, is het wel heel erg. Mijn vader zei me altijd: “Je hoeft er niet bang voor te zijn.” “En je ziet het, na 80 jaar heb ik het nog steeds niet. Echter voor de mensen die het hadden, was het wel lastig.”
Zowel het boek alsook de tentoonstelling zullen naar Suriname worden gehaald. Het boek dat in Nederland al in de boekhandel verkrijgbaar is, wordt ook via de boekhandels in Suriname te koop aangeboden. Alle mensen die een interview afstonden voor het boek, krijgen een exemplaar.

Tentoonstelling Suriname
De tentoonstelling wordt over een half jaar ‘gepost’ naar Suriname om een plaats te krijgen in het Peerke Donders Museum aan de Henck Arronstraat onder gebracht in het Bisschopshuis.

[uit de Ware Tijd, 14/04/2012]

Foto’s: Jan Stads

Fototentoonstelling Peerke Donders

Schrijver en Peerke Donderskenner Paul Spapens ontpopt zich ook als tegenwoordig ook als fotograaf. In Tilburg is tot en met zondag een tentoonstelling te zien met foto’s die Spapens schoot tijdens zijn pelgrimsreis in het kader van herinzegening van de kathedraal in Paramaribo.

Peerke Donders, de Nederlandse priester die zorg droeg voor de melaatsen in Suriname, is niet alleen in Suriname populair, ook in zijn geboortestad wordt de weldoener geeerd. Niet alleen in gedachten maar ook in een straatnaam en een heus eigen cafe. Niet vreemd dus dat Spapens Cafe Peerke Donders aan de Pater Donderstraat koos als expositieruimte, vlakbij het geboortehuis van de zalige.

De jaarlijkse pelgrimage van Tilburg naar Suriname had dit jaar een extra bijzonder karakter omdat, naast de herinzegening van de Sint Petrus en Pauluskathedraal , er ook een nieuwe kapel met daarin een graf van Donders werd ingezegend.

De foto’s van Paul Spapens zijn tot en met zondag 16 januari te zien.

[ontleend aan RNW]

 

.

 

Bovenste foto: bisschop Wim de Bekker bij het graf van Peerke Donders, @ Paul Spapens
Onderste foto: @ Michiel van Kempen

Stoffelijke resten Peerke Donders bijgezet

In de gerestaureerde Sint Petrus en Paulus kathedraal van Paramaribo zijn de stoffelijke resten van Petrus ‘Peerke’ Donders afgelopen zaterdag bijgezet. De priester uit Tilburg wijdde een groot deel van zijn leven aan het helpen van melaatsen in het plaatsje Batavia in Suriname. In 1982 werd hij door de Paus zalig verklaard.

.

Bisschop Wim de Bekker legt zijn hand op de relieken van Peerke Donders; Foto’s: Lidy Peters
De priester woonde meer dan de helft van zijn leven in Suriname. In 1887 overleed hij op 77-jarige leeftijd. In eerste instantie werd hij begraven op het kerkhof van Batavia, maar in 1900 werden zijn resten bijgezet achter de Sint Petrus en Paulus Kathedraal. In 1921 werd zijn lichaam wederom herbegraven, dit keer werd het verplaatst naar een graf in de kathedraal. Sinds dit weekend heeft hij zijn laatste rustplaats gekregen in een tombe in een kapel in de linkervleugel van de kathedraal.

Voor deze gebeurtenis was een delegatie geestelijken uit Nederland overgekomen om bij de plechtigheid aanwezig te zijn. De herplaatsing is mogelijk gemaakt door een Nederlandse stichting die zich inzet om bedevaartstochten te kunnen maken naar Batavia. Dankzij deze stichting is ook de voormalige plantage Batavia gered door er een oeverbescherming en een steiger aan te leggen.

Afgelopen zaterdag werd de verzegelde kist uit het oude graf getild. Nadat de kist was ontdaan van stof werd hij in de nieuwe tombe gelegd. Bisschop De Bekker strooide wat grond uit Batavia op de kist waarna de aanwezigen hun hand op de kist legden.

Film over Peerke Donders

Op woensdag 27 oktober wordt de film over het leven van Peerke Donders gedraaid in het Ronde Tafelhuis in Tilburg. Na de film is er een mogelijkheid om over de film in gesprek te gaan met Lout Donders de producent van deze bijzondere film.

De film vertelt het verhaal van Petrus Donders die het grootste deel van zijn leven in Suriname leefde om de armen te helpen. De makers hebben, door brieven de brieven die hij schreef, zijn verhaal kunnen vertolken in een prachtige film waarin zijn invloed in het verleden maar zeker ook in het heden duidelijk aanwezig is. Voor een bijdrage van 3,50 euro is iedereen van harte uitgenodigd.

De film van Peerke Donders wordt aangeboden door de filmcommissie die iedere tweede dinsdag van de maand een film draait met een bijzonder thema. Wie iedere maand gegarandeerd wil zijn van een plekje tijdens deze bijzondere voorstelling, kan gebruik maken van de passe-partout. Zo kijk je vier films voor slechts 12 euro. Dit halfjaar is dat ‘Helden van deze tijd’. Bovendien zal er bij elke film een hapje zijn uit het land waar de film over gaat.

Het Ronde Tafelhuis is een interreligieus ontmoetingcentrum en biedt onderdak aan verschillende religieuze en culturele groeperingen die op zoek zijn naar huisvesting voor hun activiteiten, elkaar willen ontmoeten en ervaring uitwisselen. De filmavonden zijn een initiatief van Bibliotheek Wagnerplein, Parochie Heikant en het Ronde Tafelhuis.

De zaal is open voor bezoekers vanaf 19.00 uur in het Ronde Tafelhuis aan de Haendellaan 40. U kunt zich aanmelden via reserveringen@rondetafelhuis.nl of bij Hélène Vos 06-20580392

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter