blog | werkgroep caraïbische letteren
Posts tagged with: Brokken Jan

Dominica & Jean Rhys: de krochten van eeuwen inhumaniteit

door Michiel van Kempen

Niet veel mensen kunnen zonder enige aarzeling het eiland Dominica op de kaart aanwijzen. En waarschijnlijk nog veel minder mensen zullen een schrijver van het Caraïbische eiland kunnen noemen, zonder in de war te raken met schrijvers van de Dominicaanse Republiek (een land dat ook al meer andere associaties oproept dan auteursnamen).

read on…

Stedevaart

Vrijdagavond 30 januari 2020 werd in de theaterzaal van de Openbare Bibliotheek van Amsterdam het nieuwste boek van Jan Brokken gepresenteerd. Zo’n driehonderd mensen waren aanwezig om de verzameling verhalen onder de titel Stedevaart als eersten te verwelkomen.

read on…

Eric de Brabander presenteerde vijfde roman

Op vrijdag 30 november 2018  hield Eric de Brander zijn vijfde roman, De Vergankelijkheid der Dingen, ten doop in het Amsterdamse Pinto-huis aan de Sint Antoniebreestraat. Feestspreker was Ko van Geemert. Voorafgaand presenteerde Sidney Joubert de Engelstalige editie van Nilda Pinto’s Nanzi-vertellingen en bood het boek aan nazaten van Nilda Pinto aan. De belangstelling was zo groot dat vanavond, zaterdag 1 december, nogmaals een presentatie op dezelfde plek plaatsvindt, nu met Jan Brokken en Bob Pinedo. Een beeldverslag van Michiel van Kempen. read on…

Presentatie De rechtvaardigen

door Eric de Brabander

Afgelopen donderdag vond in het voormalige gebouw van de Nederlandsche Handelsmaatschappij aan de Vijzelstraat in Amsterdam de spetterende boekpresentatie plaats van De rechtvaardigen, het nieuwste boek van Jan Brokken. De in Nederland gevierde auteur Geert Mak verzorgde de boekbespreking. read on…

De Engel van Curaçao: Consul kreeg reprimande voor redden duizenden Joden

Jan Zwartendijk, tijdens de Tweede Wereldoorlog de Nederlandse consul in Litouwen, heeft destijds voor het redden van duizenden Joden een reprimande gekregen van het Buitenlandse Zaken. read on…

Ach Joost, waarom juist jij

door Jan Brokken

Geschokt en verschrikkelijk verdrietig door het plotselinge overlijden van Joost Karhof. In de bloei van zijn leven, op de toppen van zijn journalistieke kunnen. Hij heeft me vaak geinterviewd. Op een gegeven moment leek het wel traditie dat ik bij ieder nieuw boek in Kunststof zat. read on…

Antilliaanse klassieke muziek

Op zondagmiddag 17 april 2016 gaven schrijver Jan Brokken, auteur van Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin, en pianist Gustavo Corrales een lezing-concert in Het Veem in Amsterdam, met pianowerk van Caraïbische en Latijns-Amerikaanse componisten. Een kleine foto-impressie van dit Toets des Tijds-concert. read on…

Van Cuba naar Curaçao, Caracas en Aruba

Schrijver Jan Brokken’s warme ode aan Antilliaanse muziek, zijn boek Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin bestaat al sinds 2005. De aan het boek verbonden traditie lezing-concert bestaat al bijna net zo lang: het wordt al zo’n 10 jaar met diverse pianisten uitgevoerd, onder andere met Randal Corsen en Marcel Worms.

Salon Toets Des Tijds in Amsterdam vond het een mooi idee om het lezing-concert van 10 jaar geleden nu op zondag 17 april in een ander jasje te herhalen. Het uitnodigen van concertpianist Gustavo Corrales Romero lag – gezien zijn specialisatie in Latijns-Amerikaanse muziek – voor de hand, zeker gezien zijn voorgaande succesvolle optredens bij Toets Des Tijds. Hij trad er in 2010 op in een gecombineerd concert met de Cubaanse jazz pianist Ramón Valle en vorig jaar nog in het kader van het Cuba Goes Tap project van Keyla Orozco. read on…

The Music of the Netherlands Antilles

In October 1999, eleven Antilleans attended the service held to commemorate the 150th anniversary of Frédéric Chopin’s death. This service, held in the Warsaw church where the composer’s heart is kept in an urn, was an opportunity for these Antilleans to express their debt of gratitude to Chopin, whose influence is central to Antillean music history. Press coverage of this event caused Dutch novelist and author Jan Brokken to start writing this book, based on notes he took while living on Curaçao from 1993 to 2002. read on…

Dushi Willemstad van Ko van Geemert

door Eric de Brabander

Recent las ik een blog van de auteur van het boek Het Einde van de Antillen, van Freek van Beetz. Van Beetz was tot 2010 adviseur van de regering van de Nederlandse Antillen. De uitgever van het boek van van Beetz had een recensie-exemplaar gestuurd naar de Nederlandse kwaliteitskrant het NRC. Het boek werd door de redactie teruggestuurd met de vermelding dat de politieke geschiedenis die samenhing met de ontmanteling der Antillen niet direct het interessegebied was van de lezers van het NRC. De volgende dag stond er een uitgebreid en diepgaand artikel in het NRC over vermeende corruptie op Bonaire en de afluisterpraktijken van Nederland. Het artikel ‘illegale spionage op Bonaire’ verscheen in de editie van 21 november. Klaarblijkelijk lag deze corruptie wel binnen het genoemde interessegebied van de NRC-lezers, meende van Beetz.

Hij noemt de gedragslijn van de Nederlandse media wat betreft de voormalige Antillen hardnekkig. De interesse gaat niet verder dan moord, doodslag en corruptie op onze eilanden. Afstand nemen van ingesleten beeldvorming vraagt kennelijk teveel, zo gaat van Beetz door. Teveel tijd, teveel energie, teveel inlevingsvermogen. Het steekt de eilandbewoners terecht als van de eilanden afkomstige succesvolle sportlieden steevast als ‘Nederlanders’ worden geprezen en criminelen het etiket ‘Antilliaan’ krijgen opgespeld. Met de literatuur is het niet veel anders.

Tip Marugg

Zo kreeg een in Nederland wonend neefje van een patiënt van mij het idee om een scriptie te schrijven voor het VWO- eindexamen Nederlands over de schrijver Tip Marugg. De Nederlandse leraar reageerde geïrriteerd. De Antillen, daar komen toch alleen streekromans vandaan, zei hij. Het neefje zette door en de leraar was groots genoeg zijn gebrek aan kennis toe te geven en beloofde de boeken van onze grote schrijvers te gaan lezen. Voor mij behoren Tip Marugg en Boeli van Leeuwen tot de groten der Nederlandse literatuur. Zij horen thuis in het rijtje Harry Mulisch, Willem Frederik Hermans, Louis Couperus, Karel van den Woestijne en Hugo Claus, om er maar een paar te noemen.

De enige die voor het Europees Nederlandse publiek doorgebroken is, is Frank Martinus Arion. En maar met een enkel boek, Dubbelspel. Dubbelspel heeft alle karakteristieken van een streekroman, een uiterst vernuftige streekroman. Het boek geeft de Europese Nederlander inzicht in het denken van de tropische koninkrijksgenoot, het lezen van het boek geeft de Hollander houvast in onze maatschappij. Denkt hij. Want Dubbelspel ontleent niet alleen de titel aan het op Curaçao populaire dominospel. Het is de dubbele gelaagdheid, die de niet ingewijde gemakkelijk mist. Zonder dat het deert want het ingenieuze van het boek is dat het op twee manieren leesbaar is. Het verhaal zelf is boeiend genoeg, ook als de intrinsieke boodschap niet begrepen wordt.

Jan Brokken schreef een aantal jaren geleden het boek Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin.Voor dit cultuurhistorische werk had Brokken tien jaar lang onderzoek gedaan. Op virtuoze wijze beschrijft hij in dit boek de historie van de Antilliaanse muziek. Muziekminnend Nederland was verbaasd. Antilliaanse muziek, dat was toch oorverdovend negergeroffel op olievaten, geblaas op koeienhoorns en gerinkel met hoefijzers. Daar hoorden folkloristische dansen bij, uitgevoerd door mannen gehuld in meelzakken en vrouwen in fleurige jurken.

Brokken legde het verband tussen de culturen, de smeltkroes, die Curaçao al vijf eeuwen is en de muziek die deze heeft voortgebracht. Hij zorgde ervoor dat de Hollanders aan de overkant van de oceaan een inkijkje hadden in de veelzijdige historie van de Antilliaanse muziek en haar componisten. Holland reageerde eerst verbaasd en direct daarna enthousiast. Klaarblijkelijk hebben we een Hollander nodig om aspecten van onze onderbelichte cultuur naar Europa te brengen.

En nu maken we kennis met Ko van Geemert. Het boek van Van Geemert is een wandeltocht door het Willemstad van vroeger. Al lopende door de straten van Punda en Otrobanda vertelt van Geemert over de geschiedenis van de Curaçaose literatuur en laat daarbij geen auteur, de bekende als ook de minder bekende, onbesproken. In het boek Dushi Willemstad wordt niet alleen Curaçaose literatuur besproken, maar komt ook de culturele en sociale structuur van het eiland aan bod, met al zijn dilemma’s en de voor de buitenstaander moeilijk te doorgronden verhoudingen. Het boek is een zeer uitgebreide feitenverzameling. Van Geemert is erin geslaagd dit materiaal zodanig samen te stellen dat het boek eenvoudig leesbaar is, en de verhaallijn voelbaar blijft, als ware het een roman. De uitgever Bas Lubberhuizen is samen met van Geemert en zijn echtgenote, en een aantal literatuurminnende Nederlanders afgereisd naar Curaçao om het boek te presenteren. Deze presentatie vond in Avila plaats, waar de geest van Boeli van Leeuwen nog voelbaar is. De eigenaar van Hotel Avila, de Deen Nic Moller, was een intieme vriend van Boeli van Leeuwen en heeft aan het boek Dushi Willemstad een bijdrage geleverd over Boeli. Anderen die aan het boek hebben bijgedragen zijn Lucille Berry, Carel de Haseth, Jan Brokken en Wim Rutgers.

Lucille Berry-Haseth. Foto © Aart G. Broek

Op de kaft prijkt een prachtige foto van het Avila van vroeger. Mijn goede vriend Chris Winkel herkende direct zijn opa Gungu Maal op de achtergrond, de zonderlinge oogarts die het gebouw in de Penstraat kocht om er een oogkliniek van te maken, maar die er na zijn pensionering een pier voor liet storten en het hoofdgebouw omtoverde tot een een guesthouse. Het boek zelf is geïllustreerd met talloze foto’s, van de auteurs waarvan velen allang op het kerkhof, van historische momenten, van gebouwen.

Caribisch-Nederlandse literatuur kreeg in Nederland zelf nooit de aandacht die ze verdiende, net zomin als Caribische muziek. Veel van het schrijfwerk is door de auteurs zelf uitgegeven daar het door onze kleinschaligheid vrijwel onmogelijk is om met een locale uitgeverij een boterham te verdienen. In Nederland zijn er maar enkele uitgeverijen die een fonds hebben voor Caribische literatuur. Uitgeverij Conserve in Amsterdam, In de Knipscheer in Haarlem, en nu dus de uitgever Bas Lubberhuizen die met eigen ogen heeft kunnen aanschouwen dat er op Curaçao meer is dan in de Nederlandse mist gezien wordt.
Van Geemert schreef eerder de literaire stedengids Paramaribo Brasa!. Ook publiceerde hij Amsterdam en zijn schrijvers, Het einde. Wandelen rond eindhaltes van de tram in Amsterdam, en Dum Vivimus Vivamus, over de gelijknamige serie schilderijen van zijn zwager Jeroen Krabbé, welke laatste ook geen onbekende op ons eiland is.
Het boek Dushi Willemstad van Ko van Geemert is naar mijn mening nu al een historisch document. Omdat het van Geemert gelukt is om in een enkel geschrift de geschiedenis vast te leggen van 150 jaar Curaçaose literatuurgeschiedenis. Ik mag hopen dat dit boek veelvuldig uit bibliotheken geleend zal worden, op scholen zijn weg vindt, gaat dienen als studiemateriaal voor scripties Nederlands maar ook dat u het onder de kerstboom gaat vinden.

[Ontleend aan Antilliaans Dagblad, 17 december 2013, pp. 14-5.]

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter