blog | werkgroep caraïbische letteren
Posts tagged with: Boumann Kenneth

Slavernij verbeeld

Rug van de 1e druk van Wolbers,
Geschiedenis van Suriname, 1861.
Foto: Buku Bibliotheca Surinamica

door Hilde Neus

De afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam heeft dit jaar een speciale tentoonstelling gehouden met boeken over de slavernij. Gastconservatoren waren Kenneth Boumann en Carl Haarnack, allebei van Surinaamse origine en verwoede verzamelaars van antiquarische werken over Suriname. Naast werken uit de collectie van de Universiteit van Amsterdam zelf, hebben zij ook boeken en andere zaken tijdelijk beschikbaar gesteld. Deze zijn afgebeeld in een publicatie van De boekenwereld, die voor ongeveer de helft is gevuld met informatie over historische Surinaamse (en andere) werken, gerelateerd aan de slavernij.
Als afsluiting van de tentoonstelling werd op 22 september 2013 een zondagmiddagsalon gehouden onder leiding van Michiel van Kempen, die een discussie over de rol van Afrika binnen de slavernij leidde tussen Leo Balai (Het slavenschip Leusden…, 2011), Marcel van Engelen (Het kasteel Elmina…, 2013) en Alberta Opoku, journaliste met Afrikaanse roots. Ik was in Nederland en bij de discussie aanwezig, samen met vele andere Surinamers. De conservator van de universiteit van Amsterdam was enthousiast, omdat Surinamers niet het doorsneepubliek van de Bijzondere Collecties uitmaken, en hij beloofde meer exposities voor deze doelgroep.

 

Een deel van de afbeeldingen, uitgekozen door Jörgen Raymann en zijn dochter Melody, is tot mooie banners gemaakt en in de bibliotheek van AdeKUS getoond rondom 1 juli. Van elke banner was er ook een exemplaar met Engelse vertaling. De volgorde van de tentoonstelling was nogal willekeurig; er waren geen bronnen of jaartallen bij vermeld. Omdat ook een verhaal als rode draad ontbrak, gaf de collectie een nogal gechargeerde indruk. Deze expositie van banners is momenteel te bezichtigen in Fort Nieuw-Amsterdam.
Bladerend door deze uitgave realiseer ik me weer wat voor een prachtige collectie we hier bezitten in de bibliotheek van de Stichting Surinaams Museum. Veel van de werken die geëxposeerd werden in Amsterdam zouden we hier ook aan het publiek kunnen tonen. En dan het echte boek, niet slechts een afbeelding op een banner.
Diverse auteurs: Slavernij verbeeld. In: De Boekenwereld, jrg. 29, nr. 4. Amsterdam: Vantilt & Bijzondere collecties van de UvA, juli 2013.

Boekenwereld Themanummer: Slavernij Verbeeld

Het tijdschrift Boekenwereld heeft een speciaal nummer gewijd aan het thema slavernij. Dit themanummer is prachtig verzorgd uitgegeven met veel full-colour afbeeldingen uit de Bijzondere Collecties en particuliere verzamelingen.


In dit themanummer vindt u een uitgebreid artikel over de tentoonstelling Slavernij Verbeeld die op dit moment te zien is bij de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam (Oude Turfmarkt 129, Amsterdam: http://www.bijzonderecollecties.uva.nl). U leest over hoe Jörgen Raymann  en zijn dochter Melody betrokken raakten bij deze bijzondere tentoonstelling. 

Verder een interview met de grootste particuliere verzamelaar rond dit thema (Suriname, West-Indië, Slavernij) Kenneth Boumann. Uit deze museale collectie zijn veel objecten, prenten en boeken in bruikleen gegeven voor de tentoonstelling van de Bijzondere Collecties van de UvA. Ook de Buku – Bibliotheca Surinamica collectie komt ook uitgebreid aan bod.



Ook wordt in een artikel stilgestaan bij het ‘andere perspectief’. Door onderzoek komen er ook steeds meer bronnen aan het licht die juist vanuit het perspectief van tot slaaf gemaakten zijn geschreven. Wat vertellen auteurs als Olaudah Equiano, Ignatius Sancho of de Surinaamse planter Egbert Jacobus Bartelink (1834-1919) over het het dagelijks leven in hun tijd? 




Tenslotte mogen de fantastische afbeeldingen van Surinamica, slavernij-erfgoed en prachtige zeldzame prenten, kaarten en boeken niet onvermeld blijven. U vindt er een paginagrote afbeelding van Joanna, de geliefde van kapitein Stedman; de eerste Afro-Amerikaanse dichteres Phillis Wheatly die in 1773 een bundel publiceerde; afbeeldingen uit Benoit en bijvoorbeeld de litho’s van Théodore Bray.



Dit nummer van Boekenwereld in een must-see voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van de slavernij en Suriname.

U kunt het themanummer bestellen bij Buku voor slechts eur12,50 (verzendkosten binnen Nederland eur3,50). Stuurt u dan een mailtje met uw naam en adres en het gewenste aantal exemplaren naar surinamica@gmail.com

Het tijdschrift is ook verkrijgbaar in de museumwinkel van de Bijzondere Collectie van de UvA.

www.deboekenwereld.nl/
www.buku.nl 

Slavernij verbeeld: themanummer van De Boekenwereld

door Carl Haarnack
Het tijdschrift de Boekenwereld heeft een speciaal nummer gewijd aan het thema slavernij. Dit jaar is het 150 jaar geleden dat in de Nederlandse koloniën de slavernij werd afgeschaft. Dit themanummer is prachtig verzorgd uitgegeven met veel full-colour afbeeldingen uit de Bijzondere Collecties en particuliere verzamelingen.
In dit themanummer vindt u een uitgebreid artikel over de tentoonstelling Slavernij Verbeeld die op dit moment te zien is bij de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam (Oude Turfmarkt 129, Amsterdam). Verder een interview met de grootste particuliere verzamelaar rond dit thema (Suriname, West-Indië, Slavernij) Kenneth Boumann. Onze eigen Buku – Bibliotheca Surinamica collectie komt ook uitgebreid aan bod.
Ook wordt in een artikel stilgestaan bij het ‘andere perspectief’. Doorgaans werden 17e-, 18e- en 19e eeuwse publicaties over slavernij geschreven vanuit dominante Europese perspectief. Maar door onderzoek komen er ook steeds meer bronnen aan het licht die juist vanuit het perspectief van tot slaaf gemaakten zijn geschreven.  Wat vertellen auteurs als Olaudah Equiano, Ignatius Sancho of de Surinaamse planter Egbert Jacobus Bartelink (1834-1919) over het het dagelijks leven in hun tijd?
Olaudah Equiano; Royal Albert Memorial Museum, Exeter

 

U kunt het themanummer bestellen bij Buku  voor slechts eur12,50 (verzendkosten binnen Nederland eur3,–). Stuurt u ons in dat geval een mailtje met uw naam en adres en het gewenste aantal exemplaren.

Inhoud

Slavernij in de 19e eeuw
Slavernij verbeeld 
en hoe de Raymannen in beeld kwamen 
Sytze van der Veen & Dirk J. Tang

Kenneth Boumann 

Een West-Indische verzamelaar in Vlaanderen 
Henk Slechte

Buku-Bibliotheca Surinamica 
Carl Haarnack 

Schrijvende (ex-)slaven 
Carl Haarnack 

De afschaffing van de slavernij in de West 
Stemmen uit heden en verleden 
Dirk J. Tang

Column
Performancekunst 
Arnon Grunberg 

De luitbundels van Nicolaes Vallet 
Cultureel ondernemerschap in de Gouden Eeuw
Simon Groot 

Tristram and Yorick op herhaling 
Willem van den Berg 

‘Het op een na moeilijkste boek dat ik geschreven heb’ 
Interview met Piet J. Buijnsters
Nick ter Wal & Kees Thomassen 

De Berlijnse ‘Verein der Plakatfreunde’ (1905-1922) 
en haar betekenis voor Nederland
Martijn F. Le Coultre 

En verder…

Nieuws
Boekbesprekingen & signaleringen
Agenda

 

Slavernijgeschiedenis centraal in Summerschool Boekgeschiedenis

 

Van 19 t/m 30 augustus bij de Bijzondere Collecties UvA

De Leerstoelgroep Boekwetenschap en Handschriftenkunde en de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam organiseren deze zomer voor de vierde keer een summerschool over de geschiedenis van het boek. Speciale aandacht gaat daarbij uit naar Suriname en West-Indië/ het Caraïbisch gebied.
Speciale aandacht krijgt de geschiedenis van de slavernij in Nederland en de Nederlandse koloniën. Zoals men intussen toch wel zal weten, wordt dit jaar herdacht dat de slavernij in de Nederlandse koloniën 150 jaar geleden werd afgeschaft. De Bijzondere Collecties sluiten bij de officiële herdenking aan met de tentoonstelling Slavernij verbeeld. Deze tentoonstelling, te zien van 16 juni t/m 22 september, belicht slavernij van de oudheid tot en met de afschaffing van de Nederlandse slavernij in 1863, met nadruk op slavernij in de Nederlandse cultuur en de voormalige kolonie Suriname.
Deelnemers aan de summerschool kunnen een keuze maken uit een ‘à la carte’-programma. Naast cursussen en workshops is er een openingslezing met rondleiding in de UvA-Artisbibliotheek en is er een excursie naar erfgoedinstellingen in Antwerpen.
Het Summerschool UvA programma biedt o.a. de volgende programma’s waarin slavernijgeschiedenis, Suriname, West-Indië/ Caraïbisch gebied centraal staan.
Het verzamelen van bronnenmateriaal over Suriname, West-Indië & slavernij
In deze workshop wordt stilgestaan bij boeken die verband houden met slavernij. De belangstelling voor de Europese koloniale geschiedenis, in het bijzonder de Trans-Atlantische slavernij, is de afgelopen jaren sterk gegroeid. Tot voor kort werd er door musea en bibliotheken weinig aandacht aan besteed. Het is onmogelijk een volledig beeld te geven van het ‘corpus’ slavernij. In deze workshop worden verschillende ideeën en thema’s belicht. Op basis van twee bijzondere particuliere verzamelingen zal worden ingegaan op het verzamelen van boeken rond het thema slavernij; bibliofilie en slavernij; slavernij & kinderboeken; reisverhalen en ooggetuige-verslagen; schrijvende (ex-)slaven; slavernij in fictie; emancipatie en boeken. Bij deze thema’s zal de focus vooral liggen op West-Indië en Suriname. DocentenCarl Haarnack en Kenneth Bouman
Representing slavery: a visit to the exhibition Slavernij verbeeld
Images of chattel slavery remain largely limited to book illustrations. To commemorate the 150th anniversary of the abolition of slavery in the Dutch colonies, the Special Collections of the University of Amsterdam has devoted a major exhibition to this theme with loans from two distinguished private collections. On display are books, prints and maps from 1600 to 1900. The exhibition highlights the important role books and prints have played in distributing ideas about slavery. In the 17th century the distribution of knowledge about the plantation industry prevailed. At the end of the 18th century books and prints became the most important vehicles for the opponents of slavery. The 19th century saw the rise of picturesque images of colonial life. In this meeting we will visit the exhibition to study the relation between ideas and images. Docent:
Elmer Kolfin
Geschreven bronnen over de Caraïben in de National Archives in Londen
Voor de bestudering van de geschiedenis van Nederlanders in het Caraïbisch gebied is de vondst van 40.000 Nederlandse brieven uit de zeventiende en achttiende eeuw in de National Archives in Londen van groot belang. Ongeveer 60 procent heeft betrekking op Suriname, Demerary, Essequibo, Curaçao en Sint Eustatius. Verreweg de meeste brieven dateren uit de periode 1775–1815. Ze werden niet alleen geschreven door hogere bestuurders, plantage-eigenaren en kooplieden, maar vooral ook door klerken op plantages en handelskantoren, door soldaten, matrozen en ambachtslieden, en door hun vrienden en verwanten in Nederland. Deze brieven werpen een uniek beeld op het leven in Paramaribo en op de plantages. Tijdens de workshop zal worden ingegaan op de herkomst van dit materiaal en, aan de hand van enkele concrete voorbeelden, op het gebruik dat onderzoekers ervan kunnen maken. Docent: Roelof van Gelder
De slavenopstand van 1763 in Berbice
Van de plantagekoloniën aan de Wilde Kust, ook wel de Guianas genoemd, is Suriname voor Nederlanders wel het meest bekend, eenvoudigweg omdat dat gebied het langst onder Nederlands gezag heeft gestaan. Echter, de drie gebieden van het buurland Guyana waren tot de overdracht aan de Engelsen in 1814 ook Nederlandse wingewesten. Van de drie riviergebieden, Berbice, Demerary en Essequibo, werd de eerste sinds 1720 beheerd door de Sociëteit van Berbice, gevestigd in Amsterdam. De situatie in deze kolonie was in de jaren vijftig afschuwelijk. Dat gold voor de Europese militairen die bij bosjes stierven aan de gele koorts (vandaar de uitdrukking ‘naar de Barrabiesjes gaan’). Gebrekkig voedsel en vooral de slechte behandeling op de particuliere plantages leiden op 23 februari tot een uitbarsting, gevolgd door een algemene opstand in Berbice. Alleen dankzij de aanvoer van militairen uit andere West-Indische gebieden en uit Nederland kon de opstand in april 1764 definitief worden bedwongen.
De workshop wordt toegelicht met behulp van boeken uit de verzameling van de Bijzondere Collecties. Omdat veel hiervan deel uitmaaktvan de tentoonstelling Slavernij verbeeld, wordt ook gebruik gemaakt van reprints en heruitgaven. Docent: Lodewijk Wagenaar

Slavernij bij de Bijzondere Collecties
In deze workshop wordt aandacht besteed aan de bijna achtduizend titels uit de collectie Surinamica van de Bijzondere Collecties die verwijzen naar ons gedeelde slavernijverleden. Daarbij staan de titels uit de zeventiende en achttiende eeuw centraal. Na een korte inleiding wordt een bezoek aan de tentoonstelling Slavernij verbeeld gemaakt. Daarna wordt geprobeerd om aan de hand van een aantal beschikbare boektitels een beeld te krijgen van de denkwereld van geletterde inwoners van de Republiek. Welke informatie kreeg men destijds over de wereld buiten Nederland? Hoe werd slavernij en slavenhandel beschreven in boeken, pamfletten, kranten? Hoe kan het dat men – ogenschijnlijk – zonder enige terughoudendheid deel ging nemen aan de internationale handel in mensen? Was er dan geen kritiek? Docent: Dirk J. Tang

Inschrijving kan via deze link:
Alle illustraties: @ Buku Bibliotheca Surinamica

‘Slavernij verbeeld’: expo Nederlands slavernijverleden

De Algemeene kaart van de Colonie of Provintie van Suriname uit 1737
Amsterdam – Dit jaar is het 150 jaar geleden dat in Nederlandse koloniën de slavernij werd afgeschaft. Met de tentoonstelling ‘Slavernij verbeeld’, sluiten de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam aan bij de officiële herdenking van het Nederlandse slavernijverleden. De tentoonstelling schetst een historisch beeld van de slavernij in West-Indië, voornamelijk in de voormalige kolonie Suriname. Een bijzondere bijdrage aan de expositie leveren Jörgen Raymann en zijn dochter Melody, studente geschiedenis aan de UvA.
Raymanns keuze
Raymann en zijn dochter, presenteren ‘Raymanns keuze’: een selectie van tien spraakmakende objecten uit de tentoonstelling die in een compilatie van video-interviews worden toegelicht. Daarvoor bezochten zij de verzameling van Kenneth Boumann. Ook gingen zij de straat op om Amsterdammers te vragen over hun kennis over het slavernijverleden. Bij de tentoonstelling verschijnt de publicatie Slavernij – Een geschiedenis (Walburg Pers) van de hand van Dirk J. Tang. Hij schetst de lange wordingsgeschiedenis van slavernij en slavenhandel. Hoe deze zich over de wereld verspreidden en uiteindelijk moeizaam verdwenen. Ook verschijnt een themanummer van het tijdschrift De Boekenwereld (Vantilt / Bijzondere Collecties UvA), met onder meer bijdragen van Kenneth Boumann en Carl Haarnack.
Gravure uit Verscheyde Voyagien, Zee- en Land-togten (1706)
Banieren tentoonstelling
Parallel aan de expositie bij de Bijzondere Collecties is in de Amsterdamse Openbare Bibliotheek een banieren tentoonstelling te zien, die daarna op reis gaat langs een aantal grote openbare bibliotheken in Nederland. In tien banieren wordt een beknopt historisch overzicht geboden van de geschiedenis van de slavernij. Een tweede reeks banieren toont ‘Raymanns keuze’, met persoonlijke teksten van Melody Raymann. Op www.bibliotheek.nl wordt een ‘digitale etalage’ ingericht met aanvullende informatie over het slavernijverleden
Omvangrijke collectie
De tentoonstelling geeft een indrukwekkend beeld van de slavernij in de zeventiende, achttiende en negentiende eeuw in Nederland en Suriname. De geschiedenis van de slavernij wordt zichtbaar aan de hand van unieke kaarten, boeken, manuscripten, documenten, prenten en andere objecten uit de Bijzondere Collecties van de UvA. Dit materiaal maakt deel uit van de omvangrijke collectie over de geschiedenis van Suriname en West-Indië van de UvA. Het is aangevuld met objecten uit andere openbare en particuliere verzamelingen.
De tentoonstelling, mogelijk gemaakt door een bijdrage van het Mondriaan Fonds, is samengesteld door de gastconservatoren Carl Haarnack, particulier verzamelaar en bekend van zijn blogBuku Bibliotheca Surinamic en Elmer Kolfin, kunsthistoricus bij de Universiteit van Amsterdam, en historicus Dirk J. Tang.

 

Felrealistische etsen
Uit de rijke particuliere collectie van Kenneth Boumann komen onder meer een schitterend exemplaar van de beroemde Voyage à Surinam (1839) van Pierre Jacques Benoit en een ivoren beeldje van een bevrijde slaaf met verbroken ketenen, door Boumann ‘Sjorie’ (George) genoemd. Een pronkstuk is de Algemeene kaart van de Colonie of Provintie van Suriname uit 1737, waarop de honderden plantages langs de rivieren zichtbaar zijn. Aansprekend is ook het schilderij van het fort Elmina, in Ghana, afkomstig uit het bezit van de laatste gouverneur van deze Nederlandse kolonie. Het schrikwekkende beeld dat de beroemde Engelse graveur William Blake van de behandeling van Surinaamse slaven schetste is te zien in felrealistische etsen.
[uit de Ware Tijd, 06/06/2013]

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter