blog | werkgroep caraïbische letteren
Posts tagged with: Argentinië

Ernesto Sabato, la conscience douloureuse de l’Argentine

L’écrivain argentin Ernesto Sabato est mort, samedi 30 avril, dans la localité de Santos Lugares (province de Buenos Aires), alors qu’il allait avoir bientôt 100 ans.

Il est l’auteur d’un chef d’œuvre absolu, Sobre héroes y tumbas (1961). Ce roman immense et lumineux est un mélange détonnant de romantisme gothique et de lyrisme moderne, traversé par un souffle fantastique.

Roman total, il métamorphose les rues, les souterrains et l’architecture de Buenos Aires et propose une interprétation décapante de l’Argentine, de son passé turbulent et de son présent anxieux. Le long passage intitulé Rapport sur les aveugles est un des textes les plus lus et commentés des lettres d’Amérique latine.

Abbadon el exterminador (1974) se présente comme une suite et met en scène l’auteur lui-même, pathétique dans ses interrogations et ses contradictions.

Ernesto Sabato était un scientifique ébranlé par l’impasse du positivisme et par les horreurs commises au nom de la raison. Le surréalisme et l’existentialisme l’ont aidé à embrasser la littérature. Le tunnel, son premier roman, date de 1948.

Il était né à Rojas, province de Buenos Aires, le 24 juin 1911. Jeune communiste, il s’était éloigné du stalinisme à la faveur d’un premier voyage en Europe, en 1935. Il reviendra en France après la guerre.

En Argentine, il s’était toujours méfié du péronisme, tout en condamnant ceux qui avaient renversé le général Juan Domingo Peron (1945-1955). Les péronistes lui ont voué une hargne tenace, que les partisans des Kirchner ont prolongée.

Ernesto Sabato avait présidé la Commission nationale sur les disparitions de personnes (Conadep), qui a mené l’enquête sur les crimes commis par la dernière dictature militaire (1976-1983). Dans la préface du rapport Nunca Mas (Jamais plus), il avait rappelé la multiplication des attentats et meurtres commis par les guérillas d’extrême gauche et par les groupes parapoliciers d’extrême droite, sous les gouvernements de Juan Peron et d’Isabel Peron (1973-1976).

Sabato était un écrivain exigeant, sans doute trop, mais nous ne lirons jamais les pages qu’il a détruites pour en avoir le cœur net. Il était une personnalité difficile, au pessimisme inscrit souvent sur le visage. Il incarnait, à la fois dans son œuvre et dans sa démarche de citoyen, la conscience malheureuse des Argentins.

Argentijnse schrijver Sabato (99) overleden

Buenos Aires – De Argentijnse schrijver Ernesto Sabato is zaterdag op 99-jarige leeftijd overleden. De Argentijn staat bekend om zijn boeken Over helden en graven en De tunnel. Dat laatste wordt gezien als een existentialistisch meesterwerk. ”De mensheid kan niet leven zonder helden, martelaren en heiligen”, zei de intellectueel eens. Hij werd zelf door veel Argentijnen beschouwd als een held. Na het militaire bewind in Argentinië leidde Sabato een commissie die de verdwijning van duizenden Argentijnen onderzocht. De commissie schreef een rapport van 50.000 pagina’s met bewijzen over de systematische ontvoering en martelingen door de militairen.

Sabato was van oorsprong natuurkundige en hoogleraar aan de universiteit van La Plata.

[ANP]

 

Mecha

 

Op vrijdag 15 april zal de videoinstallatie Mecha in het bijzijn van de kunstenaar te zien zijn in het Nederlands Instituut voor Mediakunst (NIMk) in Amsterdam.

Mecha is een videoinstallatie gemaakt door de van oorsprong Argentijnse videokunstenaar Miguel Angel Rios met in de hoofdrol het Colombiaanse Tejo spel. Het spel is opwindend met continue explosies, schoten en geschreeuw van spelers. Het doet denken aan oorlogsfilms of CNN verslagen van het front. In Mecha heeft Rios een innovatieve manier gevonden om zijn kritiek op het geweld te verbeelden dat zich dagelijks in de Colombiaanse samenleving afspeelt. De video is in 2010 gemaakt met acteurs uit de sloppenwijken van Bogota, waar Tejo snel aan populariteit wint.

Kunstenaar Miguel Angel Rios vertelt bij de opening over zijn werk waarin schoonheid en geweld vaak onlosmakelijk verbonden zijn. Daarna volgt een paneldiscussie over het spel als culturele uiting en hoe spellen conflict vertegenwoordigen (met o.a. Miguel Angel Rios en Ankie Boomstra, kunsthistoricus). De videoinstallatie is te zien bij het NIMk tot 29 april 2011 (m.u.v. 21 april).

Wanneer: vrijdag 15 april
Waar: Nederlands Instituut voor Mediakunst, Keizersgracht 264, Amsterdam
Tijd: 17.00 uur
aanmelden via reservations@nimk.nl
(er is een beperkt aantal plaatsen beschikbaar)

De avond is live te volgen op: www.nimk.nl/

Het Prins Claus Fonds en het Amsterdams Fonds voor de Kunst hebben hun krachten gebundeld in een internationaal programma dat het publiek in Amsterdam de kans biedt kennis te maken met bijzondere personen en actuele onderwerpen.
www.internationalekunstinamsterdam.nl

 

De man leidt, de vrouw volgt

door Lotte Brugman

 

De wetten van de tango van Marleen de Vries

Marleen de Vries vertrekt vanuit Berlijn naar Buenos Aires, tegen de adviezen in van iedereen om haar heen. Ze is verliefd geworden op een Argentijn en volgt zijn voorstel om in zijn geboortestad te gaan wonen. Helemaal vanzelfsprekend is dit niet: Mauricio mag dan van Argentijnse afkomst zijn, hij woont niet in Buenos Aires, maar in New York met zijn vrouw. De Vries doet, door onder eigen naam als personage te verschijnen, geen enkele poging om te verhullen dat deze geschiedenis een autobiografische achtergrond heeft.

Marleen heeft haar geliefde leren kennen tijdens een tangoavond in Berlijn. De tango is haar grote passie. Het boek beschrijft overtuigend wat die dans voor haar betekent. Ze ontdekt dat de dans bepaalde regels kent, ‘de wetten van de tango’, die ook van toepassing zijn op haar relatie met Mauricio. De belangrijkste wet is dat de man leidt en de vrouw volgt. De taak van de vrouw is ‘slechts’ om zich over te geven. Dat verwacht Mauricio ook van Marleen en hij wordt daarin niet teleurgesteld. Herhaaldelijk probeert Marleen duidelijk te maken dat zij niet door wil gaan met hun relatie als Mauricio zijn vrouw niet verlaat, maar hij weigert dit te doen. Een paar keer wordt Marleens dwingende verzoek gevolgd door een emotionele scène, waarna ze elkaar een tijd niet zien. Mauricio zoekt echter steeds opnieuw contact en hij krijgt ook steeds weer een nieuwe ontmoeting voor elkaar. Langzaam maar zeker wordt pijnlijk duidelijk dat hij nooit van plan is geweest om zijn vrouw voor Marleen te verlaten. De Vries beschrijft in woord en handeling haar frustratie en de steeds weer tot teleurstelling leidende, ijdele hoop die ze koestert.

Wat helaas minder goed uit de verf komt, is de eigenlijke reden voor Marleens vertrek naar Argentinië: waarom zou je in Buenos Aires gaan wonen voor een man die in New York woont? Daarnaast blijft De Vries in de beschrijving van bepaalde emoties (zowel positieve als negatieve) nogal op de vlakte. Als ze Mauricio nog maar net kent, ontdekt Marleen dat ze zwanger is en pleegt abortus. Dat moet op zijn minst een bijzonder onprettige ervaring zijn en het wekt daarom verbazing dat Marleen, hoewel enigszins cynisch, toch vrij lichtvoetig over de gebeurtenis spreekt en denkt.

.

Otero – De tango

‘Na een kwartiertje zegt Mauricio: “Zeg, wat was eigenlijk het slechte nieuws?”
Er valt een stilte van zeker tien seconden. Ik hoor hem naar lucht happen.
“You’re pregnant?” stamelt hij uiteindelijk. “I am so shocked!”
En ja, zegt hij, hij en zijn vrouw proberen al jaren een kind te krijgen, maar dat is tot nu toe niet gelukt. Dus hij dacht eigenlijk dat hij onvruchtbaar was en dus ja, moet hij toegeven dat hij waarschijnlijk niet echt goed heeft opgepast. Maar dat wat voor keuze ik ook maak, hij achter me staat.
(…)
Een spermatoloog die denkt dat hij onvruchtbaar is. Ik zou al honderd keer mijn zaad onder de microscoop hebben gelegd.’

Naar mate hun relatie langer duurt, ontdekt Marleen dat de culturele verschillen tussen haar en Mauricio misschien nog wel groter zijn dan de fysieke afstand (hij in New York, zij in Buenos Aires). Door de beschrijving van die barrière en van de verschillende mensen die zij in Argentinië ontmoet, geeft De Vries een goed beeld van Argentinië en de Argentijnen, zij het vooral van de Argentijnse mannen. In de hiërarchie staat de Argentijnse man boven zijn vrouw; vreemdgaan wordt gezien als iets natuurlijks en onvermijdelijks: mannen zijn daartoe nu eenmaal geneigd. Opmerkelijk is dat ook De Vries doet wat Marleen de Argentijnse maatschappij verwijt: Argentijnse vrouwen komen in het boek nauwelijks aan het woord over dit fenomeen. Het zijn vooral de Argentijnse mannen die Marleen hierover aan de tand voelt, al kan dit ermee te maken hebben dat de mensen die zij spreekt vooral danspartners en taxichauffeurs zijn.

Bewonderenswaardig is dat Marleen, zowel verteller als hoofdpersoon en misschien zelfs ook auteur, zichzelf niet spaart in de beschrijving van haar relatie en haar eigen positie daarin. Ze toont haar zwakheden en stommiteiten zonder enige vorm van gêne, met gepaste zelfspot. Marleen is een eigenzinnige, intelligente maar soms naïeve vrouw, die liever kiest voor leven, liefde en dans dan voor luxe, carrière en aanzien. Haar verhaal over de tango, het inburgeren in Argentinië en haar relatie is daarom bijzonder interessant, zelfs al is niet steeds navoelbaar waarom Marleen overal volgt waar Mauricio haar leidt.

Marleen de Vries, De wetten van de tango
Uitgeverij Prometheus
278 pagina’s
€ 17,95
ISBN 9789044611502

 

[Ontleend aan Recensieweb]

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter