blog | werkgroep caraïbische letteren

Surinamers met meerdere paspoorten

door Jerry Egger

Wie is een Surinamer? Dat lijkt op het eerste gezicht simpel. Je wordt geboren uit Surinaamse ouders en woont in Suriname. Voor eenieder die na 25 november 1975 is geboren, geldt het bovenstaande. Maar hoe staat het met de mensen die voor de onafhankelijkheid zijn geboren in Suriname en automatisch de Nederlandse nationaliteit kregen? Ook dat lijkt simpel. Woonde je op die dag in Nederland, dan wordt de Nederlandse nationaliteit behouden. Personen die toen in Suriname woonden, werden automatisch Surinamer. Ranu Abhelakh heeft het boek, De Formule van de Surinaamse identiteit, geschreven waarin zij naar voren brengt dat alles niet zo gemakkelijk is als het wel lijkt. Bij de onafhankelijkheid werd een toescheidingsovereenkomst getekend tussen Nederland en Suriname waarover de nodige onduidelijkheid bestaat. Mahin Jankie is het symbool geworden van de strijd die Nederlanders van Surinaamse afkomst leveren om rechten te behouden onder deze overeenkomst. .In haar boek zet Abhelakh alles op een rijtje. Ze begint in 2002 toen zij zich bewust werd van de interpretatieproblemen die artikel 5 van de Toescheidingsovereenkomst (TO) van 1975 met zich mee brengt. Op het kantoor van het Centraal Bureau voor Burgerzaken (CBB) wordt zij geconfronteerd met problemen die zijn ontstaan bij de afgifte van paspoorten. De deskundige bij uitstek als het gaat om de nationaliteitenkwestie, Anton Paal, zegt aan Abhelakh dat mensen denken dat het paspoort het bewijs is voor hun nationalisme, terwijl het eigenlijk niet meer is dan een reisdocument dat dient als identificatiepapier. Sommige mensen hebben zowel een Surinaams als Nederlands paspoort maar wonen al jaren in Suriname. Zij willen hun kinderen de Nederlandse nationaliteit geven. Paal moet het dan uitzoeken. Abhelakh wilde eigenlijk een artikel schrijven over migratie naar en van Suriname, maar wordt op het spoor gebracht van een verhaal waarin zij zich vastbijt en dat zij, als goede journalist, niet meer loslaat. Wat maakt artikel 5 van de TO zo problematisch? In lid 1 van dit artikel wordt geregeld wie de Surinaamse nationaliteit kan krijgen. Dan volgt lid 2 waarin staat: ‘De in lid 1 bedoelde personen hebben het recht te allen tijde met hun gezin onvoorwaardelijk tot Suriname te worden toegelaten en daar in alle opzichten als Surinamer te worden behandeld.’ In de zaak aangespannen door Jankie in 1999, is dit laatste gebruikt om hem inderdaad als Surinamer te beschouwen. Betekent dit dat hij stemrecht heeft en mag worden gekozen in De Nationale Assemblée? De een zegt van wel, de andere wijst op de kieswet waarin duidelijk staat dat je de Surinaamse nationaliteit moet hebben. De uitspraak heeft gezorgd voor veel tegenstrijdige reacties. Volgens de Surinaamse regering mocht Jankie niet meedoen aan de verkiezingen in Suriname terwijl hij zich op het standpunt stelde dat het wel kon op basis van de rechterlijke uitspraak die artikel 5 lid 2 als uitgangspunt had. Een groot deel van het boek gaat over de manier hoe Nederland en Suriname na de uitspraak hebben geprobeerd duidelijkheid te brengen in de nationaliteitenkwestie. Abhelakh laat – zonder dat het de bedoeling was – ook zien hoe moeizaam de relatie tussen de twee landen is geweest na 1975. Dat gaat door want een definitief standpunt waar beide landen zich in kunnen vinden is er anno 2011 nog steeds niet. Aanzetten daartoe zijn er wel gegeven. Ambtelijke commissies hebben zich erover gebogen, maar zonder resultaat. Toch moet dit gebeuren want intussen heeft Jankie de zaak tegen de Surinaamse regering voor het internationale gerecht gebracht. Indien er niets gebeurt, zal de regering voor de tweede keer voor een voldongen feit staan.

Wat het boek van Abhelakh meerwaarde geeft, zijn de andere gevallen die zij beschrijft en waar het vraagstuk van de nationaliteit aan bod komt. Discussies binnen de voetbalbond om de dubbele nationaliteit in te voeren om zo talentvolle voetballers in Nederland met Surinaamse roots op te nemen in het nationale elftal is zo’n geval. Zij analyseert de presidentsverkiezingen van 2005 toen bleek dat een kandidaat ook in het bezit was van de Nederlandse nationaliteit. Dit alles duidt erop dat Suriname geen uitgewerkte ideeën heeft hoe om te gaan met mensen die meerdere paspoorten hebben. De deskundige die meerdere malen door Abhelakh is geraadpleegd, Anton Paal, zit weer in DNA. Misschien kan hij de huidige regering, waartoe hij ook behoort, wakkerschudden om nu wel tot een regeling te komen.

Ranu Abhelakh, De Formule van de Surinaamse Identiteit: Toescheidingsovereenkomst, dubbele nationaliteit, PSO-kaart of dual burgerschap. Paramaribo, 2010.

In Nederland is het boek verkrijgbaar in:
The miracle shop
Osdorpplein 691
1068 TC Amsterdam
Tel.: 020-610 5843

http://www.themiracleshop.com/

info@themiracleshop.com

Boekhandel Barends & Donkersloot
Bijlmerplein 376
1102 DK Amsterdam Zuidoost
Tel. 020-6961543
www.boekhandelbend.nl
info@boekhandelbend.nl

[ook in de Ware Tijd Literair, 5 maart 2011]

1 comment to “Surinamers met meerdere paspoorten”

  • Het is zeer prijzenswaardig dat Ranu Abhelakh zoveel energie in deze materie heeft gestoken om hierover een boek te schrijven.

    Ranu bedankt!

    Mahin Jankie

Your comment please...

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter