blog | werkgroep caraïbische letteren

Laat Anton de Kom leven


Dikwijls wordt het mij droef te moede als ik zie hoe voortgang wordt belemmerd, als ik zie hoe mensen horende doof zijn en ziende blind. Als tien jaar in Suriname wonende Nederlandse expat moet ik helaas constateren dat dit in Suriname evenzeer het geval is als in Nederland, maar waarom zou Suriname een uitzondering zijn? De ontwikkeling van het Surinaamse land en volk is eeuwenlang geblokkeerd door de koloniale overheersing. Eerst zesendertig jaar heeft Suriname zelfbeschikking en zie wat er is bereikt, maar helaas wordt daar meestal alleen maar geringschattend over gesproken. Daarbij is de vrije republiek nog eens extra op afstand gezet door de sergeanten-coup en de zogenaamde revo, die nadreunen zolang de couppleger nog leeft en aan de macht is.

Met andere woorden, hier is trauma op trauma gestapeld, en dat is nog dagelijks merkbaar. De revo heeft –op precies eendere wijze als de kolonist– de Surinamers gegijzeld en onder de knoet gehouden met fysieke en geestelijke martelingen, anders gezegd, de revo heeft voortgezaaid op de geploegde akkers van de kolonist. Nauwelijks uit de boeien en opnieuw geketend, is het een wonder dat nog steeds veel Surinamers een minderwaardigheidscomplex hebben? Toch heeft Anton de Kom nu al achtenzeventig jaar geleden haarscherp blootgelegd waar het de Surinamers aan schort: eigenwaarde, zelfrespect. Kon het anders na eeuwenlange onderdrukking?

Nee, tóen niet, maar nú wordt het tijd dat die woorden van De Kom dóórdringen en dóórwerken. In Wij slaven van Suriname heeft hij de geschiedenis van Suriname herschreven vanuit de optiek van de onderdrukten. Fel in de aanklacht, verrassend persoonlijk in de verwoording van zijn overtuiging. “Het heeft lang geduurd voor ik mijzelf geheel van de obsessie bevrijd had, dat een neger altijd en onvoorwaardelijk de mindere zijn moest van iedere blanke.”

Strijden ga ik, gedichten en teksten van Anton de Kom (1969)

Helaas staat de naam van Anton de Kom hier te lande nog altijd in een kwade geur door de verdachtmakingen die dateren uit de uiterst korte tijd dat Anton de Kom hier actief was, namelijk van 4 januari tot 1 februari 1933 (!), want sinds- dien was hij onder arrest tot op de dag van zijn uitzetting, 10 mei 1933. Het was dan ook wel zeer subversief en staatsgevaarlijk om te beweren dat een neger niet de mindere is van een blanke. Die kwade geur is nog eens versterkt toen de revo meende Anton de Kom als verzetsheld te moeten inlijven bij wijze van afweerschild voor haar wandaden. Hiermee is De Kom dúbbel beschadigd en dúbbel gemangeld door de Surinaamse geschiedenis, en dus nog steeds verkeerd geïnterpreteerd en miskend.

Jammer genoeg heeft de publicatie van Anton de Kom biografie, nu zo’n twee jaar geleden, tegen de verwachting in níet het broodnodige eerherstel gebracht. Het is onbegrijpelijk dat de verschijning van deze biografie toen niet door de regering is aangegrepen om de schijnwerpers vol te richten op Anton de Kom. Waarom moest de biografie stiekem aan Hassankhan worden gegeven in een morsige uitspanning als Zus&Zo, in plaats van een spektakel aan te richten in en rond Fort Zeelandia, waar het boek plechtig had moeten worden overhandigd aan de President? Waarom is er niet een volkseditie uitgebracht van Wij slaven van Suriname en gratis uitgereikt aan alle scholieren?

 

Er is nog hoop
Dit alles speelde door mijn hoofd toen ik hier op Caraïbisch Uitzicht las dat het leven van Anton de Kom verfilmd zal worden. In-Soo Productions en Fu Works hebben de rechten verworven op De Kom’s biografie, het scenario voor de in vier delen te filmen televisiedrama is in handen van Rob de Barbanson en Sjaak Vlaming en de regie zal worden gevoerd door Hesdy Lonwijk. De opnamen, die voor een groot deel in Suriname zullen plaatsvinden in samenwerking met Stichting The Back Lot, zijn gepland voor eind 2012/begin 2013, waarna de serie eind 2013 op de televisie zal worden uitgebracht.

Het is de producenten niet ontgaan, staat in genoemd artikel, dat er in de afgelopen decennia veel verhalen over Suriname zijn gemaakt vanuit westers perspectief, evenmin als hun zal zijn ontgaan dat er krachten in werking zijn om de Surinaamse geest te dekoloniseren en de geschiedenis vanuit eigen perspectief te bekijken. Daarom, vinden zij, is het tijd om het verhaal van binnenuit te vertellen. Wij slaven van Suriname is daarvoor natuurlijk het best mogelijke uitgangspunt, want naar mag worden aangenomen is De Kom de eerste Surinamer geweest om zijn geest te dekoloniseren, in ieder geval de eerste Surinamer die dat begrip heeft uitgedragen.

Waarom wordt Anton de Kom in Suriname nog altijd niet uitgedragen als voorvechter voor vrijheid en zelfrespect en als rolmodel voor de Surinaamse jeugd? Hopelijk kan deze film het tij keren.

1 comment to “Laat Anton de Kom leven”

  • Frank Zichem heeft natuurlijk al belangrijk voorwerk verricht met zijn documentaire ‘Wij slaven van Suriname’.

Your comment please...

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter