blog | werkgroep caraïbische letteren

Het integer beeld van Roger Mais

Geboorten van literatuur 3

In een reeks opstellen, verschenen tussen 1977 en 1982 in de Amigoe, behandelde criticus B. Jos de Roo de geboorte van de Caraïbische literatuur. Caraïbisch Uitzicht herdrukt graag deze reeks, zodat die een tweede leven kan krijgen. Vandaag aandacht voor de Jamaicaan Roger Mais.

door B. Jos de Roo

 

Roger Mais werd in 1905 op Jamaica geboren. Na zijn schoolopleiding oefende hij een hele serie verschillende beroepen uit. lemand met zulk een turbulent leven als Roger Mais is op zoek; en daarmee is hij een kind van zijn tijd en van zijn omgeving- Het is de tijd van de wereldoorlogen, die behalve de zekerheden van de individuen ook de zekerheden van de koloniale mogendheden hebben aangetast. Het is de tijd van het opkomend nationalisme in het Caribisch gebied. Het is de tijd van de fabelachtige groei van Kingston, waardoor de achterbuurten ontstaan. Het is de tijd van het eerste, aarzelende sociale protest op Jamaica. Het is de tijd van de Ras Tafaribeweging, die in Haili Selassi van Ethiopië haar leider zag. De Ras Tafarians baseerden zich daarbij op een uitspraak van Marcus Garvey, die profeteerde: “Kijk naar Afrika.”

Het tekent de integriteit en de sensibiliteit van Roger Mais dat hij al tien jaar voordat de Ras Tafarians door de publieke opinie positief beoordeeld werden, een figuur uit die beweging tot hoofdfiguur van een roman maakt. Hij doet dat in Brother Man, een roman die het woelige, op drift geraakte leven in de Jamaicaanse sloppen indringend beschrijft. Brother Man, de Ras Tafarian. is ‘n schoenmaker die veel goeds doet. Onder andere redt hij Minette uit de klauwen van de prostitutie. De kern van de roman vormt het contrast tussen Brother Man en de anderen. Brother Man heeft in zijn spreuk “Peace and Love” houvast gevonden. De andere figuren missen dat houvast. Vandaag juichen ze Brother Man toe, morgen zijn ze bereid hem te stenigen.

De roman heeft ook minder overtuigende kanten. De identificatie tussen Christus en Brother Man gaat te ver, waardoor Roger Mais in moeilijkheden geraakt als Brother Man en Minette een verhouding beginnen. Ook de afwikkeling van de plot is ongeloofwaardig. Er verschijnt een groot licht aan de hemel waaruit Brother Man kracht put om door te gaan. Maar het zijn niet deze onvolkomenheden die je je na lezing van Brother Man herinnert. Het is het brok leven dat Roger Mais naar de Caribische werkelijkheid tekent, dat je bijblijft.

Hetzelfde is het geval met zijn eerste roman The Hills Were Joyful Together. Ook daarin tekent hij het leven in de Jamaicaanse sloppen. Maar zijn eersteling is zwakker van constructie. Hij bepleit dat de ontwikkelingen klinken moeten uitmonden in sociale veranderingen, anderzijds predikt hij de filosofie van het geluk dat je moet grijpen als je de kans krijgt, maar dat je zelf niet kunt leiden.

Het meesterwerk van Roger Mais is Black Lightning. De kunstenaar Jake is de hoofdfiguur. Hij probeert een beeld van Samson te maken, symbool voor de menselijke mengeling van kracht en zwakte. Onder de handen van Jake groeit het beeld echter tot de hulpeloze Samson. Als Jake later blind wordt, besluit hij zelfmoord te plegen, om niet zo hulpeloos te worden als Samson was. Mais drukt in Black Lightning een tragische visie op het leven uit. Hij weet er de Caribische omstandigheden een algemeen menselijke ondergrond mee te geven.

[Eerder verschenen in: Amigoe, 31-12-1977.]

Your comment please...

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter