Hebben is niets, zijn is alles
door Els Moor
Bovenstaande uitdrukking is een essentieel motief uit de roman De zevende golf van de Nederlandse auteur Henk Vaessen (1948). De roman gaat over een joodse familie genaamd Mendel uit het geslacht van Mendelik, een van de zonen van koning Salomo. Deze familie heeft de wonderbaarlijke opdracht gekregen om de helft van een rol met een belangrijke tekst, Jomo Rabbah, die thuishoort in de ‘Ark van het Verbond’ en die onder oorlogsomstandigheden terechtgekomen is bij de vroege familieleden, terug te brengen naar Ethiopië, waar de ‘Ark van het Verbond’ terechtgekomen is met de andere helft van de rol.
Dit is een mythologisch thema dat door de roman heenloopt en samen met veel andere bijzonderheden een duidelijk beeld geeft van de manier waarop joden die hun godsdienst belijden in het leven staan.
Een andere lijn in de roman is dat vanuit de Nederlandse Veluwe, waar de familie woont en een zeer actief zakenleven leidt, de geschiedenis passeert van eind 19de eeuw tot nu. De Tweede Wereldoorlog bijvoorbeeld met de situatie van joden heeft een eigen hoofdstuk. Verder is het ook een echte ‘roman’ met liefdesgeschiedenissen, enzovoort. Twee principes staan daarin centraal die horen bij de oudere generatie Mendel en principieel worden doorgegeven: je kunt veel geld verdienen, maar in het leven gaat het niet in de eerste plaats om geld, maar om de positieve waarde van het leven, geluk en voorspoed samen met anderen die het minder goed hebben. In onze tijd van overheersend kapitalisme met alle negatieve gevolgen van dien is dit een voorbeeldige wijsheid! Bovendien maakt de familie principieel nooit gebruik van een Bank.
De basis van alles in het boek is de godsdienst, allereerst de joodse, maar ook de verhouding tot het christendom. In het hele boek van meer dan 400 pagina’s staat slechts één zinnetje en dan nog wel negatief, over de islam.
Joop, de jongste uitverkoren Mendel, gaat op reis naar Suriname. Hij trouwt zelfs later met Farida, een Surinaams meisje dat hij leerde kennen in een gesticht voor meisjes die seksueel misbruikt zijn als kind en daar psychische stoornissen aan over hebben gehouden. Goed is het dat seksueel misbruik ook een belangrijk motief is in deze roman. Joop is in Suriname met een oude, wijze vriend, een profeet, die natuurgeneeswijze nodig heeft. Ze komen dus ook in het binnenland en het is jammer dat hij daar weer alleen de christelijke kerken ziet, niets over winti. De multiculturaliteit, essentieel voor dit land, komt niet aan de orde. Het perspectief is ook vaak erg Europees: op Zanderij gaat alles hinderlijk langzaam (en Schiphol?) en vooral steeds weer verkleinwoorden voor normale zaken, huisje, hutje, beekje, vrouwtje, paadje, enzovoort.
De zevende golf (de titel heeft betrekking op het ‘komende tijdperk van geluk en voorspoed’) is een interessant boek, vlot en beeldend geschreven, met veel historische en actuele onderwerpen, maar hier en daar wel te eenzijdig.
Henk Vaessen: De zevende golf. Soesterberg: Uitgeverij Aspekt, 2014. ISBN 9789461535702
RSS
Facebook
Twitter
