blog | werkgroep caraïbische letteren

Frida Kahlo in Drents Museum: “Ondanks dat ik een leven lang ziek ben, voel ik een enorm genot in het LEVEN”

Jarenlang was Frida Kahlo in geen velden of wegen te bekennen in Nederland, maar in één jaar tijd is daar nu verandering in gekomen. Eerst pakte het Cobra Museum in Amstelveen groot uit met Frida Kahlo en Diego Rivera. En nu zet het Drenths Museum in Assen Frida Kahlo met een unieke reeks werken in het licht. Dat het passionele Mexicaanse echtpaar ook tot de buren van de Surinaamse schrijver Albert Helman behoorde in Mexico-Stad kom je op geen van beide exposities te weten.

Frida Kahlo, De gebroken zuil.
Museo Dolores Olmedo, Mexico

Diego Rivera was al tijdens zijn leven een wereldberoemd kunstenaar, bekend van zijn enorme schilderingen waarin hij de sociale strijd van het Mexicaanse volk verbeeldde. Frida Kahlo verkreeg pas na haar dood wereldwijde roem, met haar kleurrijke schilderijen die zich bewegen tussen fel realisme, surrealisme en Mexicaanse folklore. Leed, sensualiteit en politiek links engagement (zij bleef – hoe naïef – tot aan haar dood Stalin bewonderen) gaan een unieke combinatie aan. De aangrijpende werken waarin zij haar eigen leven vastlegde tonen een vrouw die onvoorstelbaar leed heeft meegemaakt, maar die ondanks alles het bruisende leven omarmde. “Twee rampen hebben mijn leven getekend,” zei de vrouw die al vroeg een afgrijselijk busongeluk meemaakte waarbij ze haar ruggegraat en zowat alle haar botten brak en een stalen buis haar doorboorde tot in haar vagina, “een bus en Diego Rivera.” Van het busongeluk getuigen in Assen de door Kahlo beschilderde korsetten die zij een leven lang moest dragen. De eeuwig ontrouwe en blijkbaar buitengewoon charismatische Diego Rivera, met wie Kahlo tweemaal huwde, is er uiteraard ook te zien, al speelt hij deze keer niet meer dan de triangel in het orkest.

Eén van de korsetten die Frida Kahlo droeg na haar busongeluk. Zij beschilderde die zelf, zoals hier met het hamer- en sikkelsymbool.

Albert Helman ontvluchtte in 1937 Spanje waar de Burgeroorlog was uitgebroken. Hij trok na enkele omzwervingen naar Mexico, waar veel Spanjaarden terechtkwamen die dictator ontvluchtten. Hij leerde er velen uit de schrijvers- en kunstwereld kennen. In de biografie van Albert Helman Rusteloos en overal door biograaf Michiel van Kempen in 2016 verschenen bij In de Knipscheer, is het volgende te lezen:

Frida Kahlo, De dode Dimas Rosas (drie jaar oud) is een van de schilderijen waarvoor Kahlo zich liet inspireren door Mexicaanse votiefschilderijen.
Museo Dolores Olmedo, Mexcio.

“Met ingang van het nieuwe jaar [1938] betrekken Lou [Lichtveld, de burgernaam van Albert Helman] en Lili [Cornils] een andere woning, aan de Avenida Campestre 15 in Villa Obregon aan de rand van Mexico-Stad. Het huis is zonniger en heeft een kleine tuin. Verschillende schilders komen er langs: behalve de genoemde ‘experimenteel’ Germán Cueto ook Juan O’Gorman (die het befaamde mozaïek maakte dat de Universiteitsbibliotheek van Ciudad Mexico van buiten siert) en de Duitse, tot Mexicaan genaturaliseerde kunstschilder Hans Otto Butterlin die vlakbij hen in de buurt woont met zijn  jonge vrouw Peggy. Twee huizen verderop woont Diego Rivera, die met zijn enorme muurschilderingen geldt als de beste schilder van Mexico, en die als wapenfeit op zijn cv heeft staan dat hij de Russische revolutionair Leon Trotski naar Mexico heeft gehaald. Trotski is de minnaar van Rivera’s vrouw, de schilder Frida Kahlo, die gescheiden is van Diego nadat Kahlo’s zus had bekend een verhouding met hem te hebben. Op het moment dat Lou en Lili zich in Villa Obregon vestigen, is het kunstenaarsechtpaar weer bezig aan een heftige reconciliatie die zou leiden tot hun tweede huwelijk in 1940.

            Lou maakte vaak een praatje met Diego Rivera bij de lage heg die zijn huis scheidde van de Mexicaan. Lou herinnert hem zo:

Frida Kahlo, Portret van Doña Rosita.
Museo Dolores Olmedo, Mexico.
Dit olieverfdoek beschouwde Frida Kahlo zelf als haar allerbeste werk.

‘Ik kwam weleens bij Frida en Diego over huis, hij had een prachtige verzameling oude Aztekische beeldjes en vondsten uit de voor-Columbische tijd.

  Op een morgen, ik had even tevoren een kras verhaal gehoord, zag ik hem en zei: “Don Diego, is het waar, dat de schorpioenen hier zó giftig zijn, dat hun steek meteen dodelijk is?” – “Ja, dat is waar!” zei Diego over het tuinhek tegen mij, “het is me de vorige week nog gebeurd. “ – “Maar u bent tòch niet doodgegaan.” – “Nee, de schorpióen.” Hij had van die grappige wendingen, het was een heel merkwaardige geest, volbloed Indiaan, nog meer dan ik, en dat gaf tussen ons een groot rapport.’[1]

Dat Rivera noch Lichtveld volbloed indiaan waren, moge bekend zijn. Wat hen verbond was zeker hun politieke gedachtegoed: Rivera was de Spaanse Republikeinse zaak toegedaan, en stelde zich kritisch op tegenover het stalinisme binnen de communistische partij van Mexico, wat hem ook op een royement kwam te staan.

            Helman heeft éénmaal een door Diego Rivera geïllustreerd boek besproken: de Engelse vertaling van El Indio van Gregorio López y Fuentes uit 1935, een aanklacht tegen de armoede, onwetendheid en uitbuiting van de Mexicaanse indianen. Zijn credo getrouw dat de zaak altijd vóór de persoonlijke vriendschap gaat, oordeelde Helman dat Diego Rivera zich lang niet van zijn beste kant toonde.[2]

Orthopedische schoenen van Frida Kahlo. Bij het achterste paar is de voorkant eruit gesneden, omdat Frida haar grote teen had verloren aan gangreen.

[1] Van Verre 190: 63. Helman schrijft tweemaal over Diego Rivera: Helman 1938b en 1939i.

[2] Helman 1938v.


De tentoonstelling Vive la Frida! Life and art of Frida Kahlo is te zien tot en met 21 maart 2022 in het Drents Museum in Assen. Tickets online.

Uitgeverij W-Books gaf een werkelijk prachtig verzorgde catalogus uit bij de tentoonstelling, prijs 29,92, ISBN 9789462 584587.


Een van de enorme wandschilderingen van Diego Rivera, die in reproductie te zien was in het Cobra Museum in Amstelveen. Deze expositie is inmiddels afgelopen.

Tekst en foto’s van Michiel van Kempen

Your comment please...

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter