blog | werkgroep caraïbische letteren

Dit najaar: Aan de Surinaamse grachten in Museum Van Loon

Openhartige tentoonstelling geeft gedeelde geschiedenis een gezicht

Dit najaar brengt Museum Van Loon de tentoonstelling Aan de Surinaamse grachten – Van Loon & Suriname (1728-1863). Voor het eerst belicht het museum daarmee de betrokkenheid van de 18e- en 19e-eeuwse familie Van Loon met de WIC en Suriname.

Potribo. De familie Van Loon investeerde in de 19e eeuw via het fonds Van De Poll in de plantage Potribo. Foto beschikbaar gesteld door het museum Van Loon.

De tentoonstelling toont de werking van de Amsterdams-Surinaamse plantage-economie aan de hand van een scala aan historische personages, zoals investeerders in Amsterdam (de Van Loons), bevriende gouverneurs in Elmina en slaafgemaakten op plantages waarin geïnvesteerd werd. Nazaten van deze historische figuren reflecteren in de tentoonstelling op hun en elkaars (familie-)verleden en geven de geschiedenis letterlijk een stem en gezicht. De tentoonstelling wordt mede-gecureerd door Marian Duff (o.a. MAFB en OSCAM) en wordt samengesteld in samenwerking met Imagine IC. Geïntegreerd in de tentoonstelling vindt fashion fest plaats, het modeprogramma van MAFB waarbij een volgende generatie modeprofessionals de tentoonstellingsverhalen omzet in nieuwe creaties.

Aan de Surinaamse grachten opent tegelijk met De Grote Surinametentoonstelling (De Nieuwe Kerk) op 5 oktober 2019 en loopt tot en met 13 januari 2020.

Jan van Loon (1677-1763) was vanaf 1728 bewindhebber bij de WIC en later ook directeur bij de Sociëteit van Suriname. Zijn nageslacht zette zijn bestuurlijke rol in de loop van de 18e en 19e eeuw om in die van investeerder in plantages. Tot 1863, het jaar van de afschaffing van de slavernij, waren er Van Loons actief in de plantage-economie. Directeur Gijs Schunselaar: ‘Wij willen dit verhaal brengen, en we willen het nú brengen. Het verloop van de geschiedenis ligt niet meer in onze handen; hoe we met deze geschiedenis omgaan wél. Museum Van Loon wil een plek zijn waar ruimte is voor alle verhalen, ook de ongemakkelijke.’ De titel Aan de Surinaamse grachten geeft uitdrukking aan de twee ‘werelden’ van waaruit de tentoonstelling vertrekt. Aan de ene kant het comfortabele leven aan de Amsterdamse grachten. Aan de andere kant de zware en onvrije arbeid in Suriname, op de plantages langs handgegraven kanalen.

Samen verhalen vertellen

Co-creatie door middel van dialoog is een centrale pijler binnen de aanpak van de tentoonstelling. Zo wordt in aanloop naar de tentoonstelling met Imagine IC, geworteld in de Amsterdamse Bijlmer, een serie verzamelbijeenkomsten georganiseerd waarbij met het buurtnetwerk de tentoonstelling wordt besproken; voorwerpen en verhalen die hieruit
voortkomen worden onderdeel van de tentoonstelling. Museum Van Loon nodigt daarnaast iedereen uit om mee te denken: op www.museumvanloon.nl/suriname staat meer informatie over de betreffende plantages en andere gegevens. Voor wie mogelijk bruikbare ideeën heeft (voor een verhaal, een object, een nazaat), is het mailadres research@museumvanloon.nl beschikbaar.

Ook tijdens de tentoonstelling is er uiteraard volop ruimte voor debat en dialoog via diverse publieksactiviteiten. Zo wordt i.s.m. de Black Achievement Month (een initiatief van het NiNsee) een debat georganiseerd over de invloed van koloniale geschiedenis op de mogelijkheid voor zwarte mensen om ‘achiever’ te worden in de hedendaagse maatschappij. De tentoonstelling wordt tevens onderdeel van ‘Sharing Stories on Contested Histories’, het internationale trainingsprogramma voor erfgoedprofessionals van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Reinwardt Academie.

Voor het realiseren van deze tentoonstelling heeft Museum Van Loon een Raad van Advies samengesteld, bestaande uit Noraly Beyer, Lilian Gonçalves-Ho Kang You en John Leerdam.

1 comment to “Dit najaar: Aan de Surinaamse grachten in Museum Van Loon”

  • Ter gelegenheid van deze tentoonstelling verscheen een boek waarin een storende fout staat die echter door het Van Loon Museum als zodanig wordt bestreden. Gebruik werd gemaakt van de database Emancipatie die gehost wordt door het Nationaal Archief in Den Haag en waar als auteurs wijlen Heinrich Helstone en ondergetekende aan zijn verbonden. In een wetenschappelijke publicatie is het de goede gewoonte dat men secuur is met verwijzingen. Echter niet het Van Loon Museum. Een paar maal komt deze database voor in het notenapparaat, maar niet in de geraadpleegde bronnen. Elke noot hoort teruggevonden te worden in de bronnen- en literatuurlijst met titelbeschrijving. Opmerkelijk, maar vreemder is dat men bij deze noten verwijst naar een niet bestaande bron. Men stelt dat de bron is: Emancipatie registers 1863, Nationaal Archief Den Haag 2.02.09.08 en dat deze online toegankelijk is.

    2.02.09.08 verwijst naar het archief van de Algemene Rekenkamer waarin de afhandeling van de afschaffing van de slavernij in de West wordt verantwoord. Het bevat gegevens over de eigenaren (wie het waren, waar ze woonden, wat ze deden en voor hoeveel slaven zij werden vergoed. Ook staan er gegevens over de slaven in zoals roepnaam, beroep, leeftijd en religie. Maar het is geen Emancipatieregister waarin de toegekende familienamen en -relaties in staan. Kortom, een verzonnen bron wat de wetenschappelijk medewerker tevens curator beweert.

    Wanneer geïnteresseerden de bron willen natrekken en het papieren archief opvragen zullen ze derhalve geen familienamen vinden. Wat in de volksmond het Emancipatieregisters is gaan heten is een bewerking van twee archieven. Het eerste archief is dat van de Algemene Rekenkamer dat in Den Haag ligt en het tweede archief ligt in Paramaribo en bevat gegevens zoals de toegekende familienamen in 1863 en de familierelaties.

    Samengevat:
    – archief van de Algemene Rekenkamer (2.02.09.08) ligt in Den Haag en bevat de aangiftelijsten (borderellen) waarop de slaven worden vermeld die men voor vergoeding opgaf alsmede gegevens over de eigenaren en de afhandeling van de afkoop.
    – in het Nationaal Archief Suriname liggen dan weer gegevens over toegekende familienamen en de -relaties.
    – de database is een bewerking van beide archieven en is een auteursrechtelijke beschermde digitale publicatie

    De kans dat het in een herdruk, gezien de looptijd van de tentoonstelling, wordt gecorrigeerd is verwaarloosbaar en sambal na de maaltijd. Immers bibliotheken zullen dan al een exemplaar in huis hebben waarin deze storende fout staat. Jammer, en het is geen goede reclame voor deze tentoonstelling

Your response at Okke ten Hove

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter