De vogelgrens oversteken
In De vogelgrens oversteken ontvouwt Bernice Vreedzaam een poëtisch landschap waarin geschiedenis, spiritualiteit en identiteit met elkaar verweven raken. De bundel is een rituele reis, geleid door de mythische vogel Sankofa, die symbool staat voor het terugkijken naar het verleden om de toekomst te begrijpen. Vreedzaam gebruikt dit beeld als kompas voor een literaire tocht die voert van Afrika via Suriname naar Nederland. Het werk is uitgegeven door Atlas Contact in het kader van 50 jaar Surinaamse onafhankelijkheid.
De bundel is geen conventionele verzameling gedichten, maar een hybride compositie van poëzie, proza, dialogen, rituelen en lexicon. De teksten zijn doordrenkt van orale traditie, Afro-Surinaamse spiritualiteit en historische resonantie. Vreedzaam schrijft met een ritmische, beeldende en meertalige stem, waarin Nederlands, Sranantongo en Yoruba elkaar ontmoeten.
Thematiek en vorm
De bundel opent met kosmologische vertellingen over de schepping van water, de rol van Yemoja als moeder van de mensheid, en het spirituele belang van rituelen. Water is niet alleen een element, maar een drager van herinnering, reiniging en verbinding met voorouders. Vreedzaam beschrijft hoe een eenvoudig waterritueel met een kalebas een dagelijkse daad van heling kan zijn.
Daarna ontvouwt zich een historische reis: van het zwarte land Kemet (Egypte) via het rijk van Mansa Musa in Mali naar de slavernij en diaspora. De bundel belicht de gruwel van slavenschepen, de markten, de branding, en de intergenerationele trauma’s die daaruit voortvloeien. Tegelijkertijd eert ze het verzet van de Marrons, met figuren als Boni, Puk en Oranje, en het vredesverdrag van de Saramaccaners in 1762.
Taal, identiteit en verzet
Taal is een krachtig instrument in deze bundel. Vreedzaam reflecteert op het verschil tussen het Saramaccaans en het Sranantongo, en presenteert een lexicon van woorden die vrijheid, slavernij en spiritualiteit belichamen. Ze schrijft over de zesde vinger als spiritueel erfgoed, over de rol van vrouwen als dragers van herinnering, en over het lichaam als archief van koloniale pijn.
De bundel is ook een ode aan zwarte belichaming en verzet. Vreedzaam gebruikt invloeden uit hiphop, zwarte poëzie, comedy en beeldende kunst om alternatieve verhalen te genereren. Ze verwijst naar Maya Angelou, Lucille Clifton, Jay-Z, Beyoncé, Maria Sibylla Merian, Anton de Kom en Sophie Redmond, en plaatst hun stemmen in dialoog met haar eigen.
Migratie en diaspora
Een belangrijk deel van de bundel is gewijd aan de migratiegolf van 1975, de zogenaamde Bijlmer-express, waarbij tienduizenden Surinamers naar Nederland vertrokken. Vreedzaam beschrijft de leegloop van Paramaribo, de cassettebrieven, het heimwee, en de culturele vervreemding. Ze gebruikt metaforen als “de paskamer van Henck Arron” om de onafhankelijkheid van Suriname te duiden, en laat zien hoe identiteit zich vormt in de diaspora. Een thema dat steeds meer op belangstelling kan rekenen.
Liefde, genealogie en heling
Centraal in de bundel staan de figuren Yaw en Kwasiba, een tweeling die symbool staat voor liefde, wederzijdse zoektocht en spirituele verbondenheid. Hun dialogen zijn teder, twijfelend, hoopvol. Ze krijgen een kind, dat verbonden is met de vogel Tinde, en daarmee met de voorouderlijke lijn. De bundel eindigt in het verzonken dorp, Ganzee, waar herinnering en erfgoed in het water blijven drijven. Ganzee dat nog steeds een open wond is voor de Saamaka Marrons.
Slotbeschouwing
De vogelgrens oversteken is een bundel die zich niet laat vangen in één genre of vorm. Het is een spirituele kaart, een cultureel archief, een poëtische genealogie. Vreedzaam schrijft met een eigenzinnige, ritmische stem die de lezer uitnodigt tot luisteren, voelen en herinneren. Haar werk is een eerbetoon aan de voorouders, een confrontatie met het koloniale verleden, en een viering van zwarte kracht en verbeelding.
RSS
Facebook
Twitter
