De geschiedenis van Kolegio Erasmo 1986-2018
Kabes friu, kurason prufiá
Naast het herdenken van het begin van de strijd om vrijheid door Tula en de zijnen, markeert 17 augustus ook een mijlpaal voor het onderwijs in het Papiamentu. Dit staat te lezen in het onlangs verschenen boek ‘Kabes friu, kurason prufiá’.
Op 17 augustus 2015 namelijk overhandigde de toenmalige minister van Onderwijs, mevrouw Irene Dick, aan de Stichting voor Humanistische scholen in het Papiaments (FSHP), het besluit van de Curaçaose regering ter goedkeuring van het havo/vwo-project van de Geïntegreerde Humanistische school voor Voortgezet Onderwijs (SKAIH). Deze overhandiging viel samen met de ceremonie ter gelegenheid van het bereiken van de top van het nieuwe SKAIH-gebouw, dat in Emmastad in aanbouw was.
Er ontstond een ernstig probleem toen examinatoren in Nederland aangaven dat ze de havo/vwo-diploma’s in Papiamento niet zouden erkennen, omdat de kandidaten geen Nederlands examen hadden afgelegd! Hetzelfde probleem deed zich voor op St. Eustatius, dat op 10-10-2010 onderdeel van Nederland was geworden, maar dit werd opgelost door aansluiting bij de CXC (Caribbean Examinations Council) om examens te kunnen afleggen, net als in Saba. De Nederlandse Stichting voor Internationale Samenwerking (NUFFIC), een organisatie die diploma’s uit het buitenland valideert, heeft het Extended Level-diploma van CXC als gelijkwaardig aan havo erkend, wat de erkenning ervan in Nederland garandeert.
Het boek is geschreven in 2018, maar het is nu pas, zes jaar later in boekvorm verschenen. De titel is een knipoog naar het proefschrift ‘Kabes Duru?’ (1973) over het effect van het gebruik van een instructietaal in het onderwijs, in casu het Nederlands, die in de samenleving waarin de leerlingen verkeren -met Papiamentu als moedertaal- niet voldoende functioneert en zelfs een negatief effect heeft op hun schoolprestaties. Kabes friu, kurason prufiá (te vertalen als ‘Met gezond verstand en volhardend hart’) is in het Papiamentu, met samenvattingen in het Nederlands en Engels, geschreven door drs. Trudi Martinus-Guda en opgedragen aan haar echtgenoot, prof. dr. Frank Martinus Arion (1936-2015).
Een boek van ruim 100 bladzijden, met veel kleurenfoto’s en krantenknipsels. In negen hoofdstukken behandelt Martinus-Guda de koloniale geschiedenis van het Curaçaose onderwijs en de minachting voor het Papiamentu als voertaal in dit onderwijs, totdat in 1976 een Grote Commissie in Curaçao is ingesteld om tot een beslissing te komen over de instructietaal in het onderwijs. Toen is ook het Antilliaans Taleninstituut (ILA) door de centrale overheid ingesteld met onder meer de opdracht om de gewenste veranderingen in het onderwijs op taalkundig gebied voor te bereiden. Op de Bovenwinden was de bevolking het eens om de moedertaal, het Engels, als instructietaal in te voeren, maar op de Benedenwindse eilanden had de overgang naar de moedertaal voor de gemeenschap veel meer voeten in de aarde. Schoorvoetend werd Papiamentu als schoolvak in de lagere school toegestaan.
Maar in 1987 is het een groep ouders gelukt om een vergunning van de Curaçaose overheid te krijgen om onder de hoede van FSHP het Kolegio Erasmo op te richten, een school waar Papiamentu niet alleen als schoolvak maar als instructie- en voertaal zou worden gebruikt, met om te beginnen twee kleuterklassen en een eerste klas basisschool. Tien jaar later is het succes dusdanig dat het humanistisch schoolbestuur van start gaat met een mavo.
Trouwens heeft Frank Martinus met het bestuur gekozen voor de naam Erasmus, omdat deze humanistische, Nederlandse, filosoof wereldwijd bekend staat als een strijder voor intellectuele- en godsdienstvrijheid, vrije wil en verantwoordelijkheid, tijdig onderwijs en algemene vorming voor de hele gemeenschap. Ook drukt de naam uit dat de school niet anti-Nederlands is.
Hoe reageerde de politiek toen
Toestemming om met een Papiamentu school te beginnen hing af van de goedkeuring van veel partijen: de Curaçaose overheid (de gedeputeerde van Onderwijs, toen Angel Salsbach van de Movementu Alsa Nashon), de Antilliaanse overheid (de minister van Onderwijs, toen Frank Rozendal van de Democratische Partij) sommige ministeries en de politieke partijen van Curaçao, allemaal gingen zij over zowel de oprichting als de financiering van zo’n totaal nieuwe onderwijsvorm. De Partido Nashonal di Pueblo (PNP) was tegen het initiatief, Frente Obrero/Sosial Independiente (FOL/SI) was voor. De stemming in de Eilandsraad was grimmig.
Op 10 augustus 1987, toen het nieuwe schooljaar begon, was de officiële goedkeuring van de eilandsregering nog niet binnen. De directie van FSHP heeft enkele dagen gewacht, maar was bang om ingeschreven leerlingen ta gaan verliezen. Daarom heeft de school een week later de deuren geopend; de leerlingen mochten geen achterstand oplopen. Zodoende is 17 augustus (wéér die historische datum!) van het jaar 1987 de school officieus van start gegaan. Op 15 september heeft de Eilandsraad officieel ingestemd met de goedkeuring, en een week later heeft Kolegio Erasmo officieel de opening van het schooljaar gevierd, waarbij gedeputeerde Angel Salsbach en Frank Martinus historische openingswoorden hebben uitgesproken.
Strubbelingen in de startfase
Alle begin is moeilijk. Ook bij de eerste school in het Papiamentu. Slaat het lesmateriaal wel aan? Zijn de benamingen in het Papiamentu duidelijk? Hoe maken de leerlingen de gecoördineerde toetsen? Past de school in de buurt (c.q. Suffisant)?
Na het overwinnen van de initiële strubbelingen volgt de bevestiging van het succes van de humanistische pedagogie en didactiek. Na de organische groei van de school tot en met de zesde klas lagere school (tegenwoordig groep 8), wordt een aanvang gemaakt met het vervolgonderwijs. De Skol Avansá Integrá Humanista (SKAIH) begint, eerst met een mavo, vervolgens met een vsbo en tenslotte ook met een havo/vwo, in de stijl van een pre-universitaire opleiding, zoals in het begin van het artikel is geschreven.
Volwassen
De resultaten van de eindexamens havo/vwo (pre-universitair) overtuigen dat deze vorm van onderwijs in de moedertaal succesvol is. Afgestudeerde leerlingen stromen naadloos het hbo-onderwijs in Nederland, Colombia, de Dominicaanse Republiek en de Verenigde Staten binnen en komen gediplomeerd terug naar Curaçao.
‘Kabes friu, Kurason prufiá’ is een prachtig uitgegeven document over een zeer belangrijke ontwikkeling in het onderwijs van Curaçao, dankzij het pionierswerk van Frank Martinus Arion.
RSS
Facebook
Twitter
