blog | werkgroep caraïbische letteren
Categorie: Geschiedenis

Karwan Fatah Black neemt jonge onderzoekers op sleeptouw in het schrijfproces

Op de Literaire Pagina van de Ware Tijd van 24 mei 2024 wordt Karwan Fatah Black ‘de momenteel meest productieve wetenschapper over slavernij’ genoemd. Er is waardering voor ‘de brede insteek’ die uit zijn werk blijkt en voor het feit dat hij ‘ook jonge onderzoekers op sleeptouw neemt in het schrijfproces.’ Hieronder recensies van Hilde Neus en Jerry Dewnarain over drie boeken van Fatah Black. Twee daarvan schreef hij samen met co-auteurs, Ooggetuigen van de Nederlandse slavernij, met Camilla de Koning, en Geketend voor Hollands glorie met Lauren Lauret en Joris van den Tol.

lees verder…

Indianen in het Wilde Spaanse Westen (5 en slot)

Indiaanse slavernij, weerstand, kolonisatie en missie in de Cariben

door Fred de Haas

Indianen waren ook maar gewone mensen

De bedoeling van dit artikel was om het treurige lot te belichten van Indiaanse volken die door de omvang van de Arabische en Afrikaanse slavernij en de aandacht die daarop was gericht bijna als onopvallende voetnoot in de marge van de bewuste geschiedenis terecht zijn gekomen. Ik heb geprobeerd te schetsen hoe zij ten tijde van Columbus te lijden hebben gehad van de sinistere macht van het Vaticaan en de Spaanse ontdekkings- en veroveringsdrift. Daarbij is ook enigszins begrip getoond voor de Spaanse Kroon die door het vaststellen van allerlei verordeningen, geboden en verboden serieuze pogingen heeft aangewend om het lot van de inheemse bevolking te verzachten en daarbij te maken had met de nietsontziende ambitie van de individuele kolonisator.

De inheemse bevolking liep in dit betoog  een grote kans om zonder veel nuances en bijna als een abstracte categorie te worden neergezet, terwijl ze in feite lichamelijk zijn bezweken onder het geweld van de Spaanse legers.

lees verder…

Indianen in het Wilde Spaanse Westen (4)

Indiaanse slavernij, weerstand, kolonisatie en missie in de Cariben

door Fred de Haas

Vroege beeldvorming over ‘de’ Indiaan

In de Spaanse beeldvorming van de 16e eeuw waren veel Indianen menseneters, een begrip dat al gangbaar was in de Oudheid. De praktijken van die menseneters werden met veel lugubere details en fantasie beschreven. Ook door serieuze kroniekschrijvers. Wat ervan waar is laat zich moeilijk gissen. Men baseerde zich o.a. op getuigenissen van mensen die bij de Cariben gevangen hadden gezeten. Columbus had van de Taíno (Indianen die het westelijk deel van het Caribisch gebied bewoonden) begrepen dat ze erg bang waren voor de mensen die ze ‘Caniba’[i] noemden Deze ‘Cariben’ zouden mensenvlees eten en  zeer oorlogszuchtig zijn. Ook de eerste bisschop van Hispaniola spreekt omstreeks 1519 van de afschuwwekkende Kannibaleneilanden (las detestables islas de los caníbales).De Spanjaarden hadden veel moeite met het koloniseren van die eilanden omdat de Cariben weerstand boden en later ook samenwerkten met de Engelse, Franse en Hollandse piraten die vijandig stonden tegenover de Spanjaarden en Portugezen, de ‘legitieme’ kolonisten.

lees verder…

Indianen in het Wilde Spaanse Westen (3)

Indiaanse slavernij, weerstand, kolonisatie en missie in de Cariben

door Fred de Haas

Kroniekschrijver Gonzalo Fernández de Oviedo y Valdés[i]

Oviedo was geen hoog opgeleid persoon, maar wel een scherp observator. Hij was ook een waardevol ooggetuige en schreef talloze boeken over flora, fauna, planten en Indianen. Hij had kritiek op het misbruik dat van de bevolking werd gemaakt door de Spanjaarden, op de ruzies tussen de verschillende religieuze ordes en het gebrek aan ethisch gevoel bij de Christenen. Jammer genoeg heeft hij zich negatief uitgelaten over de Indianen en zijn mening was ook leidend in later tijden.

lees verder…

Indianen in het Wilde Spaanse Westen (2)

Indiaanse slavernij, weerstand, kolonisatie en missie in de Cariben

door Fred de Haas

De brief aan Santángel

In zijn verslag stelt Columbus de Indiaan voor als de ‘edele wilde’ die niet is besmet met maatschappelijke ondeugden. Indianen zijn eenvoudig, meegaand, houden van hun medemens en zijn goedlachs. Het is daarom des te verbazingwekkender dat Columbus ook overweegt hen tot slaaf te maken.

lees verder…

Indianen in het Wilde Spaanse Westen (1)

Indiaanse slavernij, weerstand, kolonisatie en missie in de Cariben

door Fred de Haas

Sinds onheuglijke tijden zijn er oorlogen waarin mensen elkaar onderdrukken en naar het leven staan, vaak vanwege het bezit van een stuk grond. De geschiedenis der mensheid zal zich herhalen zolang er mensen zijn. Al lerend van de Geschiedenis rennen we als hamsters in een loopwiel.

Er is al veel geschreven over de tijd dat Spanjaarden, Portugezen, Fransen, Hollanders en Arabieren eeuwenlang mensen uit Afrika kochten en roofden om ze onder dwang te laten werken in Azië en op de plantages in de Amerika’s. Daarbij is de aandacht zozeer gericht geweest op de Afrikaanse en Arabische slavernij dat er hele volkstammen zijn geweest die het zonder die aandacht hebben moeten stellen, maar die niet minder zijn geconfronteerd met geweld, onderdrukking en uitbuiting van de kant van, voornamelijk, Europeanen. Het gaat hier over de volken die wij, naar algemeen verbreide gewoonte, rubriceren onder de generieke naam ‘Indianen’, een naam die te vergelijken is met de benaming die men in vroeger tijden, en zelfs tot in onze tijd, gewoon was te geven aan de onderling meest verschillende volken van Afrika: ‘Zwarten’ of  ‘Negers’.

lees verder…

Achter de komma op Curaçao

Op 19 december 2022 bood Mark Rutte excuses aan voor het slavernijverleden. Curaçao speelt als grootste eiland van het Caribische deel van het Koninkrijk een grote rol bij het vervolg van de excuses die de Nederlandse Staat heeft aangeboden voor het leed dat de slavernij heeft veroorzaakt. Het vervolg wordt wel aangeduid met ‘achter de komma’. Met andere woorden: de excuses zijn niet het slot maar het begin van bewustwording, verwerking en herstel.

lees verder…

Genocide van indianen – Leren van geschiedenis 122

door Hilde Neus

In de strijd tussen Israël en de Palestijnen wordt ook de strijd over een woord betrokken: genocide. Israël ontkent dat er in Gaza nu hetzelfde gebeurt als tijdens de Holocaust in WO 2. Toen zijn er 6 miljoen Joden vermoord met het doel het gehele volk uit te roeien. De parallellen lijken onontkoombaar: een begrensde, omheinde locatie waar mensen niet uit kunnen, waar zeer beperkt transport in kan, en waar bommen op worden gegooid en landcharges worden uitgevoerd door het Israëlische leger. Met als resultaat al meer dan 25.000 doden, 70% vrouwen en kinderen. Wat is genocide? Handelingen die bedoeld zijn om een nationale, etnische of godsdienstige groep geheel of gedeeltelijk te vernietigen. Met deze definitie kunnen we ons afvragen of er in Suriname sprake was van genocide van de Inheemsen.

lees verder…

Weer ophef voor nationale slavernijherdenking, lokaal geen ‘djoegoe djoegoe’

door Afran Groenewoud

Dit jaar is er opnieuw ophef in de aanloop naar de Nationale Herdenking van het slavernijverleden. Maar er zijn ook tientallen lokale herdenkingen die al jaren wél harmonieus verlopen, blijkt uit een rondgang van NU.nl.

lees verder…

Gesprekken na slavernij-excuses leggen in Suriname verborgen trauma bloot

door Nina Jurna

Wat hebben de excuses van de Nederlandse regering en koning Willem-Alexander voor het slavernijverleden betekend in Suriname? Nu het herdenkingsjaar ten einde loopt, maken verschillende Afro-Surinaamse organisaties in Suriname de balans op. Wat is in Suriname het verhaal het afgelopen jaar geweest?

lees verder…

Burgemeesters Arnhem en Dordrecht maken excuses voor slavernijverleden

Een dag voor de Nationale Herdenking Slavernijverleden hebben de gemeenten Arnhem en Dordrecht excuses gemaakt aan de nazaten van tot slaaf gemaakten voor de betrokkenheid van hun stad bij slavernij.

lees verder…

Expo Christendom en slavernij

Vanaf 29 juni is in het museum Het Catharijneconvent in Utrecht de expositie Christendom en slavernijEen Nederlands verhaal te zien. Aan de hand van historische bronnen, persoonlijke reflecties, onderbelichte perspectieven en hedendaagse kunst krijg je inzicht in de vaak onbesproken relatie tussen het christendom en het Nederlandse slavernijverleden. Het christendom had een cruciale invloed op het denken over slavernij. Zowel de voor- als tegenargumenten werden uit de Bijbel gehaald.

lees verder…
  • RSS
  • Facebook
  • Twitter