BBC radioprogramma Voice of the Caribbean
door Quito Nicolaas
Het succes van Engelstalige Caribische schrijvers is – behalve de reikwijdte van de Engelse taal – o.a. te danken dat zij in een vroeg stadium kennis maakten met literatuur. De literaire ontwikkelingen in het Caribische gebied werden gesteund door de ontplooide activiteiten in Groot Brittannië. Zo had de welbekende BBC (British Broadcasting Corporation) wekelijks een uitzending gericht op het Caribische gebied. En ook nog over Caribische literatuur.
De Nobelprijswinnaar V.S. Naipaul was in zijn jonge jaren zelfs een van de redacteuren van het radioprogramma. Het uit de jaren ’40 dateerde radioprogramma werd in het gehele Caribische gebied uitgezonden en werd op al die eilanden beluisterd. Behalve gedichten werden korte verhalen van Caribische schrijvers de ether in geslingerd. De bekende tijdschriften uit die tijd zoals Kyk-Over-Al in Guyana, Bim in Barbados en Focus in Jamaica die werken van Caribische auteurs uit de gehele regio publiceerden, zorgden voor het luisterpubliek.
Het was eindjaren 60 toen Radio Nederland Wereldomroep (RNW) t.b.v. hun uitzendingen voor de Caribische regio en Midden en Zuid-Amerika een aantal kortegolfzendmasten op Bonaire liet bouwen. Een tweetal decennia later dan dat de BBC met haar Caribische uitzendingen begon. Eigenlijk koesterde je de verwachting dat de RNW een dergelijke strategie voor ontwikkeling van de Britten had opgevolgd. Dus meer aandacht voor de Nederlandse en Antilliaanse literatuur, door middel van schrijvers en dichters voor hun uitzendingen uit te nodigen. Op andere terreinen hielden de kolonisatoren elkaar goed in de gaten, om te voorkomen dat hun kolonies niet achter werden gesteld. Echter op dit vlak gebeurde dat niet.
Een dergelijk radioprogramma voor Aruba en de Nederlandse Antillen kende de Radio Wereld Omroep niet. De RNW beperkte zich tot het verschaffen van nieuws over Nederland. In latere jaren, vanaf de jaren tachtig, werd een nieuwsredactie uit Antillianen gevormd en werden de nieuwsuitzending door onze landgenoten voorgelezen. Opnieuw bleek dat men literatuur op de eilanden nooit belangrijk hadden gevonden. Terwijl radio het communicatiemiddel bij uitstek is, waar duizenden mensen er naar luisteren.
Een uitwisseling op literaire vlak tussen de eilanden en Nederland had eigenlijk nooit bestaan. Ook met de komst van het radioprogramma Tambu in de beginjaren tachtig is dit onderdeel uitgebleven. Heel sporadisch werd naar de publicatie van een boek verwezen. Men besteedde meer aandacht aan de actualiteit op de eilanden en de zelforganisaties in Nederland. Wel kreeg je de standpunten van Nederlandse- en Antilliaanse politici nader toegelicht. Met hun correspondenten op Aruba, Curaçao en St. Maarten werden de wekelijkse gebeurtenissen op de kaart gezet. Op 30 augustus 2008 werd na dertig jaar de laatste uitzending van het radioprogramma uitgezonden.
Sinds kort besteedt de RNW weer aandacht aan migrantenliteratuur. Op hun Caribische pagina vindt je een artikel over Manuscripta. Terwijl op de Spaanstalige pagina een item is gewijd aan de Boekenbeurs in Bogota. Allemaal goede intenties om luisteraars vertrouwd te maken met het lezen van boeken. In dat kader mogen de radioprogramma’s Linea recta en Aki na Hulanda die nu al aandacht schenken aan de Antilliaanse- en Arubaanse literatuur, een vaste wekelijkse boekenrubriek in hun programmering inbouwen. Het is nooit te laat om een verwaarloosde taak op te pakken, om de nodige beschaving – zowel in Nederland als op Aruba en de Antillen – op peil te houden.