blog | werkgroep caraïbische letteren

Rihana Jamaludins nieuwe roman: Kuis

door Cobi Pengel

Na de verhalenbundel Minnewake (met eigen illustraties) in 2008, de roman De Zwarte Lord in 2009 en daartussen nog publicaties in literaire tijdschriften, publiceerde de produktieve Rihana Jamaludin in januari 2011 de roman Kuis. Kuis is een roman over liefde, spiritualiteit en erotiek, zo meldt de achterflap. Maar Kuis biedt meer dan dat. De achtergrond voor de liefde, de spiritualiteit en de erotiek is bij voorbeeld de kleurrijke allochtone samenleving in Amsterdam en zal daardoor voor menige lezer herkenbaar zijn.

Behalve de belangrijkste personages Ramesh (hindostaanse Surinamer), Ashmana (Nederlands/Turkse) en Bennie (hindostaanse Surinamer) is er ook nog de Marokkaan Hassan, Ramesh’ beste vriend en evenals hij strevend naar geestelijke bevrijding temidden van de woelige wereld door middel van religieuze toewijding. Ramesh is hindoe, Hassan moslim.

Het centrale thema van Kuis is de persoonlijke vrijheid, het hoogste goed, dat een mens nooit ontnomen mag worden, niet geheel en zelfs niet voor een deel. Als leidmotief is als een gouden draad door het geheel geweven de kuisheidsgordel (zie foto omslag), besteld door Bennie bij de goudsmid Ramesh met het doel zijn beeldschone vriendin Ashmana voor altijd aan zich te binden. Ramesh heeft zijn twijfels over het aanvaarden van zo een ongewone opdracht, maar stemt toe omdat hij bij de eerste blik op Rashmana verliefd op haar is geworden en haar graag terug wil zien. Daarmee begint echter het drama en Ramesh’ conflict met zichzelf. Reeds in zijn tienerjaren heeft hij zich voorgenomen een celibatair leven te leiden. Object van zijn aanbidding is de lieftallige godin Parvati. Hij mediteert elke dag voor haar gouden beeld, aanbidt haar en offert haar bloemen en vruchten, sandelhout en wierook.
.

 

De godin zonder hoofd is hoogstwaarschijnlijk Kali

 

Ramesh raakt na enkele toevallige ontmoetingen met Ashmana buiten de opdracht om, geheel in de ban van zijn verliefdheid en ontwikkelt steeds meer weerzin tegen de absurde seksuele beperking die Bennie zijn vriendin wil opleggen. Door de aantrekkingskracht die Ashmana op hem uitoefent, gaat hij tijdens een diepe meditatie geheel op in de rituele paringsdans die Parvati voor hem uitvoert en hij laat zich door de godin verleiden (p. 197/198).

Om Ashmana te beschermen bedenkt hij een verrassend plan. Dit is de clou van het verhaal en dat zal ik nu niet prijsgeven aan de lezers, evenals de ontknoping, die teleurstelling, verdriet en woede brengt voor de drie hoofdrolspelers in het drama. Functioneel is Ramesh’ toewijding aan Parvati. Als hij in meditatie troost zoekt bij zijn kosmische geliefde, confronteert deze hem met haar afschrikwekkende gedaante van de godin Kali, haar andere verschijningsvorm. Ramesh weet dan dat hij gezondigd heeft (p. 209/210). Hij heeft zijn talenten laten misbruiken (p.217). Ashmana op haar beurt maakt kennis met de andere verschijningsvorm van Bennie. Als zij hem opbiecht dat de dingen niet helemaal zijn gegaan zoals hij ze bedacht heeft, ontsteekt hij in woede. Ashmana verbreekt de relatie (p. 215/216).

Deze twee op elkaar gelijkende gebeurtenissen zijn indringend beschreven, hoogtepunten in het verhaal, vooral de confrontatie van Ramesh met Kali. De relatie Ramesh/Hassan verdient enige aandacht. Beiden zijn op zoek, ieder op zijn eigen wijze. Zij voeren hierover goede gesprekken. Hassan vindt een gulden middenweg: hij trouwt, wordt imam van een moskee en is gelukkig met de balans die hij gevonden heeft. De episode in Ramesh’ leven met de kuisheidsgordel heeft hem laten uitglijden, maar als alles voorbij is keert hij terug naar Parvati om te proberen opnieuw bij haar rust te vinden. De cirkel is rond.

Jamaludin hanteert een beeldend taalgebruik en heeft een boeiende stijl. Ik heb met het lezen van Kuis een aangenaam weekend doorgebracht. Het motief ‘celibaat’ is actueel. Het illustreert de veelbesproken excessen en verwrongen toestanden waartoe een door een religie opgelegd, of zoals in het geval van Ramesh, vrijwillig gekozen celibaat kan leiden. Bij degenen die niet bekend zijn met het hinduïsme, het veelgodendom en de verschillende vormen waarin de goden zich kunnen manifesteren, zullen bepaalde passages wellicht onbegrijpelijk of ‘zweverig’ overkomen. Belijders van het hindoeïsme en zij die belangstelling hebben voor de oosterse mystiek zullen daarentegen deze passages juist als sterk ervaren.

De achtergrondscènes over de wereld van de allochtonen zijn hier en daar nogal wijdlopig. Personages als ‘Zus Gonda’ en ‘Zus Gisela’ spelen in feite geen rol. De Marokkaanse bruiloft en het bezoek aan de moskee zijn ook wat te lang. Niettemin zal een deel van de lezers dit als achtergrondinformatie en als herkenning interessant vinden.
Als kersen op de taart trakteert de auteur ons op vijf korte, Duizend-en-een-nacht-achtige sprookjes, die als bloemen speels tussen het grote verhaal zijn gestrooid, steeds om een bepaalde situatie te verduidelijken.

Rihana Jamaludin: schenk ons een heel boek met zulke magische bloemen en u bent de herrezen Sheherazade!

Rihana Jamaludin, Kuis
KIT Publishers, Amsterdam 2011
ISBN 978 94 6022 117 0

Your comment please...

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter