blog | werkgroep caraïbische letteren

Een nieuw museum – voor de verslaafde geest – niet een over slavernij

“bloed aan de klomp”/”blood on the sabot”
wordt niet weggewassen met weer een nieuw museum
is not washed away with another new museum

door Tjebbe van Tijen

Einde slavernij gevierd met veel lawaai, ‘maar waarom is dit nog geen nationale herdenking?’ schrijft Maud Effting in De Volkskrant vandaag… (*zie link helemaal onderaan *). Het stuk is vooral een reportage en daar zitten een paar mooie observaties bij van een chaotische toestand die het geweest moet zijn… (brullende motoren van een bikersclub en tegen demonstranten met een eigen protocol)… KETI KOTI heeft officieel als ijkingsjaar 1863, maar dat is niet meer dan een HuichelHollander jaartal… immers met name Amsterdamse kooplieden en met hen verbonden plantagehouders hadden bedongen dat de ‘vrijgelaten slaven’ eerst nog eens 10 jaar ONVRIJ dienden te zijn, ze werden per decreet met een contract gebonden aan de plantages waar zij werkten, een decreet dat pas in 1873 opgeheven werd!

 

 

Foto © Tjebbe van Tijen

Ondertussen werden Hindoestaanse ‘koelies’ geworven in India en op Java, alsook uit voormalig Brits Guyana, de buurkolonie ten westen. De formele slavernij werd omgezet in een andere vorm van wat ‘bonded labour’ genoemd wordt… aangezien de ‘koelies’ (zo werden ze in die tijd genoemd) wel hun eigen overtocht dienden te bekostigen die ze eerst als ‘gebonden arbeiders’, aan de voormalige slavenhouders en de koeliebazen dienden af te betalen… Dit historisch feit wordt – zo het de HuichelHollander betaamt – meestal weggelaten…
Die bittere 150 jarige verjaardag uit 2013 is 10 jaar te vroeg gevierd.

De stoet die naar het slavernijmonument in het Oosterpark toog, formeerde zich bij mij onder op de stoepsteentjes van de Stopera… met bigi poku-muziek gegroeid uit de Afrikaanse diaspora. Er waren ook ook flink wat nazaten van oorspronkelijke bewoners van De Wilde Kust, Carib en Arawak indianen… enkele met Noord-Amerikaanse verentooien, die nogal afweken van wat in de vitrines van etnografische musea als indiaanse hoofdtooien uit het Surinaamse getoond wordt… wellicht expres om buitenstaanders te verstaan te geven dat ook indianen deel uitmaken van de Surinaamse volksgemeenschap. Boem, boem, boem… op de Caribse ‘sambula’, ritmische ondergrond toegedekt met hoge vrouwenstemmen “ehhhhehhhehheh-ehhhhhgghhh” (excuses voor mijn te simpele fonetische weergave), een heel ander geluid dan het polyritmische van de zwarte bigi poku met trom en kopergeblaas.

Een Keti Koti-deelnemer hield demonstratief een boek omhoog van mijn vriend Ewald Vanvugt Bloed aan de Klomp – de eerste vaderlandse schandaalkroniek: Nederlandse schurke nin het buitenland dat in 1989 uitkwam. Hij zal blij zijn als ik hem deze foto stuur. De kleurige elegante lezer vertelde me nog dat hij natuurlijk ook het laatste werk van Vanvugt, Zwartboek van Nederland overzee: wat iedere Nederlander moet weten, gelezen en goed bevonden had…

Wat me brengt op de roep van GroenLinks voor een Slavernijmuseum in Amsterdam… waarbij ik denk dat dat nu net een instituut is dat de huidige huichelpraktijken van de Lage Landen goed van pas kan komen… Dan kan het Rijkmuseum – waarvan de nieuwe directeur net gezegd heeft dat hij inziet dat het koloniale verleden wel wat meer en vooral betere aandacht verdient – gewoon doorgaan met de glorificatie van de Gouden Eeuw, zonder al te veel acht te slaan op het bloed dat aan dat goud kleeft… dan hoeft het Joods (historisch) Museum geen historische tekst en uitleg te geven hoe het nu zat met de rol van Joodse handelaren en plantagebezitters van het Braziliaanse Pernambuco tot de Jodensavanne in Suriname… dan krijgt het Amsterdam(s) (Historisch) Museum weer tijd en ruimte om van die oubollige Oranjehuistentoonstellingen te maken… dan kunnen ze bij SAIL gewoon blijven vergeten hoe Anton de Kom in zijn Wij slaven van Suriname het verschil beschrijft tussen de frisse wind die door de blonde lokken van de matroos boven in de mast strijkt en de stank van uitwerpselen en rottende lichamen benedendeks. Dan kan ook het Rijks, samen met hoofdsponsor ING tijdens SAIL weer van die grappige historische schetsjes opvoeren over Piet Hein en het door indiaanse slaven gedolven zilver… andere nationale helden… want er is immers een SLAVERNIJ MUSEUM en dan hoeven de bestaande musea niet moeilijk meer te doen over die zwarte bladzijden uit de geschiedenisboeken en hoeven zij ook geen zwarte, rode en gele zalen in te richten, of alle bijschriften bij historische schilderijen en snuisterijen te herzien.

Keti Koti ~ Breek de Ketens …. slavernij kent vele gedaanten en is van alle tijden, ook de slavernij van de geest… Etienne de la Boétie schreef al op het einde van de 16e eeuw over “de Vrijwillige Slavernij” (“Le contr’un”, tegen die ene (heerser) ). Een nieuw museum over ‘geestelijke slavernij’ kan ik me nog indenken.
Wat betreft de historische slavenhandel en de opkomst van het moderne Europees/Amerikaanse kapitalisme, zo ook de Aziatische modellen van gebonden werkkracht, en het Russische stelsel van lijfeigenschap, de Arabische vormen van slavenhandel en slavernij tot diep in Afrika, de inheemse Afrikaanse vormen ervan, zo ook die van het Incarijk en de Meso-Amerikaanse rijken, die van Romeinen, Grieken en Egyptenaren en nog is de lijst verrre van compleet…. dat is iets wat al onze educatieve en onderzoeksinstellingen tot in de fijnste aderen zou moeten doordringen… de aandacht voor en de de weergave van al die vormen van slavernij moet diep en structureel veranderen… verdergaande dan gecanoniseerde educatieve vensters met historische versimpelingen die doen voorkomen of de wereld te scheiden zou zijn in ‘goed’ en ‘kwaad’ en dat de beschouwer enkel door het overgedragen museale weten als gelouterd burger rijp is om het democratisch ‘hiervoormaals’ te betreden.

*Ref:

 

Einde slavernij gevierd met veel lawaai, ‘maar waarom is dit nog geen nationale herdenking?’

Met veel lawaai werd zaterdag in Amsterdam Keti Koti gevierd, de Surinaamse feestdag waarop de afschaffing van de slavernij wordt herdacht. Maar de bezoekers vragen zich af waarom dit in Nederland nog steeds geen nationale herdenking, zoals 4 mei, is.

 

door Maud Effting

 

Lees hier in de Volkskrant, 1 juli 2017

Your comment please...

  • RSS
  • Facebook
  • Twitter